یانە ویەردە و هەورامانی هەوار و هەوارنشینی

هەوار و هەوارنشینی

49

هەوار و هەوارنشینی

سوبحان ئەمینی (هانەگەرمڵە)

١٤٠١/٤/١٦ کوٙچی ڕوٙجیاری

ئەوسا بە ئامای فەسڵو واران بڕی و دەس پەنە کەرد٘ەی گرمای، خەڵکو دەگایاو هەورامانی جم و جوڵی تازەش گنیٛنە پەی ژیوایە تازەتەری؛ چون باوڕشا ئانە بیٛ هامن مانگەو دوانزە مانگەینە و مشیوٙم ئەچی وەرزەنە تفاقو ساڵیٛ دەی تا بیٛ خەم و ئاسود٘ە بی.

دەگاو ئیٛمە یانیٛ هانەگەرمڵە ڕەنگا پەی ئی مەرامیە جیاکارە و تایبیٛ بییٛ بوٙ؛ چون هەم باخ و باخاتی ڕەنگینش بیٛ، هەم هەواریٛ ئاوەد٘انیٛ و دڵنشینیٛ. بە دەس پەنە کەرد٘ەی گەرمای و ئاماو هامنی قاڕەکەر دەگانە نەمەنیٛ و دەگا بینکول چوٙڵە بیٛ و ئەڵقەڕیٛزو بەرا تا پایزیٛ هوٙرپیٛکییٛ و خەڵک مەگەر پەی هەرمانیٛ زەروریٛ ڕاش کەوتایە دەگا و ئی چوار پەنج مانگە هەکە دەگا چوٙڵە بیٛ، بەرەو کەسی نەچڵاکییٛرە و خەڵک سەروەش و دڵوەش ئیٛوە یانەو پایزی!!

ئیجا فرەو یاناو دەگیٛ بیٛنیٛ دویٛ دەسیٛ. دەسیٛ کوٙچ پیٛچیٛنیٛوە ڕو بە دەرە و دلیٛ باخی و دەسیٛچ ڕو بە هەوار و کویسان. تاتە و زاڕوٙڵە گەورەکیٛ که کزریٛ بییٛ بیٛنیٛوە لویٛنی دەرەرە و ئەد٘ا و زاڕوٙڵە ورد٘یەکیٛ کە فرەتەر دڵبەسیٛ یوٙترینی بیٛنیٛ لویٛنیٛ هەوار.

هانەگەرمڵە دویٛ گەلیٛ گەوریٛش بیٛنیٛ و هەر یوٙشا هەواریٛوە لویٛ. دیارا هەواریەکیٛ بە پاو ئا شەرتیٛ هەکە بەینەنە بیٛ مەشیا ساڵیٛ جاریٛ هەوارشا فاڕایەوە. یانیٛ ئەگەر ئیٛساڵ یانیٛوە کوٙچش کەرد٘ایە باخو سانی مەشیا ساڵەی دماینە کوٙچش کەرد٘ایە هەوارە خوڵینە.

هەواریٛ نامییٛ هانەگەرمڵەی ئینیٛ بییٛنیٛ: باخو سانی، هەوارە خوڵینە، شروانی، سەرچاڵ، هانەو ڕیٛزا، هەوارو تەڵوکی و هەوارە قوڵە. دویٛ یەریٛ ڕویٛ وەڵیٛ ئانەینە کوٙچیٛ بلا هەوار پیاو یانەی یا کوڕی گەورەو یانەی لویٛنیٛ کەپر بەستەی پەی هەواری و کەپرە چوٙڵەکاو ساڵیٛ وەڵیٛنیٛ بە بوٙژانە و چنور و گیٛواویٛ هەزار بەزمیٛ بەسیٛنیٛوە. شوٙنەو بەسیای کەپرەکارە سەرو قەراری‌ وەڵینی ساحبیٛ زو کوٙچ و بار بارو وەڵاخا درییٛ و خەڵک ڕاو هەواری گیٛرنە وەر و ئیٛتر شوانە ئا ڕوە گەلە ناریٛوە گەرمیان و نیمەڕوٙ ئاریٛش پەچەو پاڵو هەواری پەی ئەوەڵ نوخشەو شوٙت دوٙشتەی هەواری.

ئا ڕوە وەڵیٛ چاشتینگاینە کوٙچیٛ بڕ دیٛنیٛ هەوار و دڵنشینتەرین دیمەنیٛ بە چەم وینیٛنیٛ. قاڕەو ساواڵا، وستەی کوٙچ و باری، سەرپەند٘امی زاڕوٙڵە ورد٘ا کە پەی ئەوەڵ جاری یاگیٛوە تازیٛ بە چەم وینیٛنیٛ، کەپر ناوای، هەڵمەت و پەلامار دای خاتونا پەی ڕیٛک وستەی یانە و مەنزڵی تازەی، ئاو ئارد٘ەی، هارگا بەستەی، ئایر کەرد٘ەی، چای نیای سەر، گزی دای و بەر و بان پوختە کەرد٘ەی و …

ئی ڕوٙە کە هەڵای سەوزەدیارەکیٛ تەڕ و سەوز ئەرمانیٛنیٛ گرد٘ش بە تەد٘ارک دای و تفاق ڕیٛک وستەی کەپر و هەواری ویەریٛ و هەوارییٛ ئەوەڵ شەوەو ژیوای چند٘ مانگەیشا سیاوه کەریٛنیٛوە و ئیجا ڕوٙی دماین دەنگو سەوا خەیری و سەباحی ساڵحانی و قولەو کەرەشیٛڵا ئەوەد٘انی وزیٛنیٛ هەوار و گرد٘ چیٛو بوەو ئاوەد٘انی دیٛ.

“دەس خەنەینی” پەی ئەهلو هەواری ماناشا نەبیٛ و خاتونیٛ هەواری ساحب تا ویٛرەگا خجڵیٛ زەحمەت و مەینەتی بیٛنیٛ. زاڕوٙڵەد٘اری، هیٛزم ئارد٘ەی، نان پەتەی، لەتەرە ڕیٛستەی، شوٙت دوٙشتەی، ئاژەڵ موٙمنای، هەڵیز ژەنای، کەشک وەش کەرد٘ەی، کەرە کەرد٘ەی، گوٙل پاک کەرد٘ەی، تیمار و لەلەد٘اری ئاژەڵی زامد٘اری و نەوەشی، دماگەلە کەرد٘ەی، ڕوەن کەرد٘ەی، وەریٛس گیٛرتەیۆ، چخوڕانک ڕیٛستەی، جاجم کەرد٘ەی و … بڕیٛ ئەچا هەرمانا بیٛنی کە ئا چند٘ مانگه خەڵکو هەواری پەشوٙکییٛ پوٙرەشا.

ئیجا ئەچی ماوەو چند٘ مانگینە بەینو هەواری و دەرەینە ئاموٙشیە نەبڕییٛ و دایم گەرمە بیٛ، گجار هەوارییٛ بە کوٙڵە ماس و دوٙ و سیراج و کەرە وەزیٛنیٛرە وار لاو ماباقی خیٛزانو یانەی یا گجار دەرەییٛ بە کوٙڵ و تفاق کە هڵوچە و شیٛڵانە و پیازە تەڕیٛ و کولەکە و بانجان و سڵق و خیار بیٛ، ئیٛنیٛ دید٘ارو هەواریا. هەر ڕویٛ ئەچی میٛمانا وارسیٛ هەواری بیەنیٛ، هەوار حاڵ و هەوای تازە پیٛد٘ا کەریٛ؛ چون هەوارییٛ بیٛ یوٙترینی و بیٛ کاسە هامسای هیچ نەوەریٛنیٛ و سەوقات و نوخشەکا بەینو یوٙترینینە بەش کەریٛنیٛ!! تاسوٙخی و لەزەتو ئا چیٛویە پەی هەواریا بە هیچ زوانیٛوە تاریفیٛ مەکریوٙ و تەنیا ئا کەسیٛ مزانا ئی تاسوٙخی و لەزەته چیٛش بیەن و چەنین بیەن کە هەوارنشینیٛ بییٛ با و ئی چیٛوشا تەجرەبە کەرد٘ە بوٙ. هەوار شوٙنەو دەگیٛرە دوەمین و وەرەچەمتەرین یاگیٛ ژیوای خەڵکی بیٛ و بەینو ئی خەڵکینە پیٛوەنیە هیٛقمی جەمگایی بەینەنە بیٛ.

هەوارییٛ و هەوارنشینیٛ ساحیبیٛ کوٙمەڵیٛ سیٛفەتە عالا بیٛنیٛ کە وەرەچەم فەریٛحی، دڵ فراوانی، دەسند٘ە، بەخشای، جە ویٛ ویەرد٘ەی، سەخاوەت و ڕەشاوەت سەرتەڵیٛ بیٛنیٛ. هەوارییٛ وەختیٛ لویٛنیٛ هەورار خود٘ای شکە بەریٛنیٛ و چند٘ کەوچیٛ هارد٘ی و ئا ماس و دوٙ و کەرەیە، بەڵام هیچ ڕاویەریٛوە ڕاش نەگنیٛ هەوار بیٛ خوڵک و خوان بزیوٙرە! چی؟ چون ئەوسا خەڵکما وەرەچەم ئاورا و وەرچەم تەنگ پەروەرد٘ە نەبیەبیٛ و نان دای و خزمەت بە میٛمانی بە ئەرک زانیٛ.

ژیوای هەواری جیا چانەی ئەرک و مەینەتش فرە بیٛ، بەڵام کەیل بیٛ جە وەشەویسی، میٛهرەبانی، نەرم و نیانی، هام دڵی، هامکاری، دەسباری، دەسگروٙی و یارد٘ی دای و ئا ژیوای چند٘ مانگەیە کە دلیٛ چوار تەوەنە ڕەقا و چیٛرو چوار دەسەکا و دویٛ چیٛرکەشا گیواوینە بیٛ، پاکتەرین و ئەهوراییتەرین ژیوای بیٛ؛ چون ئینسانەکیٛش دڵپاکیٛ و ئەهلو دڵی بیٛنیٛ و پیٛسە ئاروٙی دڵشا تەماحیٛ و زرق و برقو دنیە سیاو نەکەرد٘ەبیٛوە!!!

هەرپاسە که هەوارییٛ بە ئامای فەسڵو گەرمای جە گرمیان ڕوە نییٛنیٛ کویٛسان، چەپەوانەیچش مەشیا بە ئامای فەسڵو سەرد٘ای ویٛشا حازر کەرد٘ایە ڕو بە گەرمیان.

زیای گەلاویٛژی پەی هەواریا پیٛسە بیٛ نیشانیٛ و هەواڵی و مزانی کوٙچیٛتەری ئاریٛ و مەشیا هەوارییٛ بەرو ئا چند٘ مانگەیشا کوٙ کەرد٘ایەوە و ویٛشا ڕیٛک وستایە پەی کوٙچیٛوەتەری.

هەرپاسە کە چند٘ مانگیٛ چاوەڵتەر سەرو قەراری وەڵینی بارگەشا ڕو بە کویسان پیٛتەبیٛوە، ئیسەیچ سەرو قەراری وەڵینی مەشیا یانەئاواییشا کەرد٘ایە جە هەواری. ئا ڕوە هەکە قەرار بیٛ هەوارییٛ وەزارە، ڕوٙی وەڵینش یا ساحبی زوش پیاو یانەی یا کوڕی گەورەو یانە بە وەڵاخەکاشاوە بڕ دیٛنیٛ هەوار و دار و چوٙ کەپرەکا کەریٛنوە و کوٙچ و بارو هەواریەکا نییٛنیٛ بارو وەڵاخەکا و چەنی هەواریەکا وەزیٛنیٛرە گەرمیان. گجار یانە دوە یانیٛوە پەیشا نەلیٛوییٛ پیا یا کوڕەکەشا بلوٙ سەردەمو کوٙچیشاوە و کوٙچەکەشا بەینو بارەکایتەرینه بەش کرییٛ تا گرد٘و هەواری پیٛوەرە سەروەش‌ و دڵوەش وەزارە و پیٛوەرە بیەی ئەپی جوٙرە مانا کەراوە.

هەرپاسە کە وەڵتەر واتما ئەوەڵ ڕوٙو هەواری دڵنشینتەرین ڕوٙو هەواریا بیٛ، بیٛ شک چوٙڵ کەرد٘ەی هەواری و بیٛ ناز کەوتەی کەپرەکایچ خەمگینتەرین ڕوٙو هەواری بیٛ؛ چون فریٛوە جە ویرەوەریەکا، فریٛوە جە وەشەویسیەکا، فریٛوە جە عەشقە پاک و بیٛگەرد٘ەکا یا پیٛسه ڕازیٛوە پەی هەمیشەی دلیٛ دڵو هەوارینە مەنیٛنیٛوە یا ویٛشا دوەتوٙو هەوارینە شاریٛنیٛوە پەی ساڵیٛتەری تا دیسان نازاریٛ ڕوەش بنیاوە وەنە و دیسان ڕوٙحی تازەشا گنوٙناوە و زیند٘یٛ باوە!!!

وەسفو ئی ڕویە تەنیا یا جە خیاڵی ناسکو حەزرەتو سەیدی دڵ ئوٙگاری و دڵ سوٙتەی خیٛزیوٙ یا هەناسەی مەسیحایی ماموٙسا ئوٙسمانی و سیاوچەمانیٛوە جگەرتاونی!!!!

 dotnet
Load More In ویەردە و هەورامانی

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

تازەتەرین بەرویرو نویسای د. ناجح گوڵپی جە ئایندێوی نزیکنە چاپ و پەخش مەبوٙنەوە

تازەتەرین بەرویرو نویسای د. ناجح گوڵپی جە ئایندێوی نزیکنە چاپ و پەخش مەبوٙنەوە کتیٛبو (مان…