یانە گردین گیٛڵیاری جە هەورامانەنە،قازانج، یام وەریٛژ؟

گیٛڵیاری جە هەورامانەنە،قازانج، یام وەریٛژ؟

86

گیٛڵیاری جە هەورامانەنە،قازانج، یام وەریٛژ؟

چیٛویوی ئەوەنەشاریان قازانج بیەن بە تەوەن بنەڕەتو فرەو هەرمانەکاو دنیاو ئاروٙی چونکەتی ئی پەڕ تا ئەو پەڕش بورژوازی تەنان و ئی هەردٚ و ئەو هەردٚش گیٛڵان تا وڵەکەڵەکیٛوەنە قازانجیٛو کەروٙوە چەم و پەی ئاخەنای باخەلیٛش جە زەڕی نەقشیٛش پەی مجوٙ!!.

لنین یاگیٛوەنە ماچوٙ سەرمایەدار پەتەو دارو ویٛچش ڤرەشوٙ!،یاوگەو ئادٚی چی قسیٛ کلکەنیشان کەردٚەی ئانەیەنە کە سەرمایەدار پەی گلیٛرەوە کەردٚەی زەڕی هاگاش جە هیچی نیا و بەزەیش نمەیوە ویٛچشەرە!.

سروشتیٛو کە کوٙمەڵگا ئیٛنسانیەکیٛ سەرشەوە مژیڤمیٛ هینو ئیٛمەمانا نیا و ئیٛمەیچ پیٛسە گردٚو گیاندارەکا پشکیٛوە فرە فرە گولالیٛما گنوٙ ڤەرەڤە بەڵام بەداخەوە تاقانە گیانداریٛو کە پاش فرەتەر جە گڵیٛمیٛش کیٛشتەنشەرە و ئی سروشتشە کاول و ویٛران کەردٚەن ئیٛنسانا،ئەو گیاندارەکیٛ بە پاو ئەرکیوی کە هەنشا مەیا دنیا و دماو ماویٛوی بیٛ تیٛک دای نەزمی مرا.

ئیٛنسان مشیوٙم دەس بەروٙنە ئاسمان و زەمینی و چنەشا زەڕ وەش کەروٙ.

چ هەرمانیٛوە بەلاشە و گوٙترەیەنە،ویٛش زەڕش وەش کەردٚەن و بیەنەوە نەوکەرش!،هەرچی ئادٚ واچوٙ پاسە کەروٙ و هەرچی لاییٛو ئادٚ بوٙ مروشیوٙوە ئاگەی!.

سەرمایەداری پەی یاوای بە ئی ئاکامیشە هەردٚ و مەرزش گەرەک نەبیٛ و بە وەرپەنگ و وەربەسش زانیٛ هەر بوٙنەتی ئانەیوە پەی یاوای بە ویرەکەیش و پەی ئانەیە بەر و بەرهەمیٛش گردٚو دنیایەنە ڤرەشیا و فەرهەنگی زاڵش بوٙ بە بنجەو ژیوای خەڵکو دنیای! مەرزەکیٛش پا تەشک ودیامانو وەڵیٛ ناسیٛ.ئیسە ئیٛتر بەرهەمیٛو کە کوٙمپانیایوی وەرنیشتی وەشش کەروٙ مانگیٛوە مەبەروٙ بازارو کوٙرەدیٛهاتیٛەو لاو ئیٛمەیچەوە باڵا مرمانوٙ! یامکەتی گەرەکش بوٙ ویریٛو کە قازانجیٛ ئینا پەشتیشەنە کەروٙش بە باو جە زوتەرین وەختەنە بە دەستینەو میدیایش و یاونەرە کوٙمەڵایەتیەکاش چڕوش گوٙشو دنیایەرە،جوٙریٛویچ پڕوٙپاگانداش پەی کەروٙ کە گردٚکەس ئەجوٙش ئینە وەحیەکیٛو خودٚاڵەینە!.

یوٙ چا چیٛوا کە بورژوازی هەڵای زەڕش پنە بەر ماروٙ سەنعەتو گیٛڵیاری یام ئا چیٛوەنە کە ویٛش پنەش ماچوٙ توریسم.

دەسەواچەو توریسم ی جە چەمەو تور ی بە ماناو گیٛڵای گیریان و بنەڕەتو واچەکیٛ لاتین ەوە ئامان بە ماناو دەور دای کە یونانیەوە ئامانەنە ئیٛسپانیوٙلی چاگە فەڕانسەوی و چاگەیچەوە ئامانەنە ئیٛنگلیسی و یەکەم کەڕەت سالەو 1937ی کوٙمەڵگای جەهانیەنە واچیاینە.

با ئینەیچە واچمیٛ پیٛسەو گردٚو چیٛوەکا توریسیمیچ وەرنیشتەنە یوٙزیاوە! و شاخ و باڵش پنە دریا و بی بە ئاڵتونیٛو پەی زەڕ بەر ئاردٚەی.

واتشا بەیدیٛ سەر دەیدیٛ وەڵاتەکا و گیٛڵدیٛ با بیاڤدیٛنە فەرهەنگو ئا وەڵاتا و زوانشا فیٛریٛ بیدیٛ و جە هوٙرزەوئەرەنیشت چنیشا حەز کەردیٛ بەڵام پەشتەو ئا قسە وەشاوە یاوگیٛ تایبیٛ بیٛنیٛ.

یەکەم گیٛڵیاریٛ جاسوسیٛ ویٛشا بیٛنیٛ کە بەنامیٛ گیٛڵیاراوە کیاسیٛشا پەی وەرهوٙرزی و یاگە دەوڵەمەندٚکا دماتەر کە نەلیڤیاشا هەوکە بەرا پەی وەڵاتەکاتەری ئی گیٛڵیاریشا کەردٚ بە سەنعەتیٛو پەی زەڕ بەر ئاردٚەی،هوٙتیٛل یٛشا وەشیٛ کەردٚیٛ،جادٚیٛشا کیٛشتیٛ و ….. و واتشا بەیدیٛ بزاندیٛ بەهەشت ئینەنە چیٛگە!.

هەروەرەنە ویٛشا زاناشا ئی هەرمانیٛ وەریٛژیٛش فریٛنیٛ هوٙتیٛلەوە کەردٚەی و جادٚە کیٛشای پیسی و شەخەڵ و هەزار نیٛگبەتیٛش ئینای شوٙنیەوە هەر وەرو ئانەیە تەگبیرشا کەردٚ و چیٛویٛوتەرشا ئاردٚەنە و نامیٛشا نیا ئیٛکوٙتوریسم هەڵبەت پەی ویٛشا و واتشا گیٛڵدیٛ و جە سروشتی ویٛ ڕسو یاگەکیٛ لەزەت بەردیٛ و مەواچدیٛ ئەی کوٙن هوٙتیٛلە و….بەداخەوە توریسمەکە پەی جەهانو یەروٙمی مەنەوە و دەسش نەدٚریانە.

هەر ئا بەنامیٛ گیٛڵیاریە بەرەکەو گولالەتەرین دیٛهاتو هەورامانو ئیٛمەش گیٛرتیٛنه و ئەپی پا بلوٙ سەر وەریٛژیوی قوٙرس و قەرەبو نەکریاش پیٛشکەش کەروٙ.

تا ماویٛو چیەو وەڵیٛ تایبەتمەندی نیشینگەو ژیرلا و ماواو سیاوچەمانەی سروشتی دەس نەواردٚەش بیٛ،چاگە کە بنیادٚم تا حەوت ئاسمانەو خودٚالەی ویٛش بەرز ڤینیٛ،نیشتگاو خودٚالەکا و ویەرینی و شارستانیەتی کە جوابو فرەو پەرسەکا دلیٛ تان و پوٙ و بەروبومشەنە شاریای بیٛنیٛوە!.

هەورامانیٛو کە ڕەمز بیٛ و پەی ئەوەیوٙسای ئی ڕازیٛ مشیەیا ویەرینیٛوت زانایا بە بارەسای پیرەکاو وەڵاتو میدیای!بەڵام بەداخەوە ئیسە بیەن بە ئیسراحەتگاو گیٛڵیارانیوی کە هیچ مەزانا ئیٛگە کوٙگەن بەڵکوم یاگیٛوەشا گەرەکەنە پەی سات و لەحازیٛویٛ حەزش پنە کەرا پیٛسەو قەدٚیمی ویٛما واتەنی بوەروٙ و بوسوٙ و پشانوٙ!!.

پەرسیٛوە کە چیٛگەنە مەی ڤەرەڤە ئانیٛنە کە:

ئایا گیٛڵیاری بە قازانجو هەورامانیا یام وەریٛژا پەیش؟.

جە جوابو پەرسەکیٛنە مشیوٙم واچمیٛ هیچ چیٛو جە دنیانە یەکسەر نیا و نیٛسبیا چەنی؟

نە متاڤمیٛ واچمیٛ گیٛڵیاری یەکسەر قازانجا و نە کریوٙ واچمیٛ تەمام وەریٛژا.

بەڵکوم مشیوٙم پەی ئەوەیوٙسای جوابیوی پەڕپوٙس و ژیرانە و گردٚەلای ئیٛژانە و کیٛشانە،توٙ توٙ هوٙروشکنای و کاردٚەوەژیٛ چیٛوەکاش پەی کەرمیٛ

با یەکەم جار باسو قازانجیٛ گیٛڵیاری جە هەورامانی کەرمیٛ

قازانجی بنەڕەتیش وەش بیەی گوزەرانو خەڵکی و ئاردٚەی زەڕیا جە لاو گیٛڵیاراوە پەی مەحاڵەکەیما.

حەشاش چنە مەکریوٙ گیٛڵیاریٛو مەی پەی هەورامانی مشیوٙم چیٛگەنە یاگیٛوەش بوٙ پەی وەرمی و ئیسراحەتیش،بەپاو ئی قسیٛ خاستەرا یانیٛو گیٛروٙ کرایە،کە گیٛرتش کرایە ڤەزوٙنە یاگەکیٛ و دەس کەروٙ گیٛڵای و چیٛو ئەسای.

پی کاریشە زەڕ ماروٙ مدٚوٙ دەسو خەڵکو ئیٛمەوە و گوزەرانشا ڕو بە خاسی ملوٙ.

یوٙتەر جە قازانجاش ئەژناسیای هەورامانیا پیٛسە کوٙگاو گیٛڵیاری تا گیٛڵیاریٛ فرەتەریٛ بەیا و سەر دا ئیٛگەی و هەر پاسە وەڵتەر واتما زەڕ بارانە بازاریش.

یوٙتەر جە قازانجەکاش بوٙنەتی وەش بیەی توڵەڕاییٛوە پەی زەڕ بەر ئاردٚەی وەرگیری جە کوٙچ و بار کەردٚەی هەورامیەکان جە هەورامانەنە.

نەواچیا دیارا هەورامان وەرو سروشتی شاخاویش و ڕا نەبیەیش بە ئاڤیٛ یاگیٛوە ئیٛقتیٛسادیە نەبییٛنە و نیەنە تا نەتەنیا خەڵکەکەش مەنوٙشەوە چنە بەڵکوم خەڵکیچش ڤەزوٙنە،دایمە خەڵکش حەیبەتییٛ نانیٛ ئاوارەو یاگەکاتەری بیەن ئینە بیەن نونگەو چوڵ بیەی فرەو دیٛهاتەکاش کە ئیسە تەنیا نامیٛوەشا پەی ویەرینی مەنیٛنەوە و هیچ.متاڤی واچی چی چننە ساڵەنە کە گیٛڵیاری فرەش گنوٙ ئانیٛ کە باخ و باخاتشا هەن فریٛشا گیٛڵاینیٛوە و یانیٛ و ویلایشا پەی ئیجارەی وەشیٛ کەردٚیٛنیٛ.

هەرچی گیٛڵمیٛ ڕەنگا قازانجیٛوتەر جگەم ئینیشا نەیوٙزمیٛوە!.

با ئیسە باسو وەریٛژەکاش کەرمیٛ

گەورەتەرین وەریٛژش پیس و پوٙخڵ کەردٚەی و کاول بیەی سروشتی جوانخاس و بیٛ ویٛنەو هەورامانیا.فرەو ئا گیٛڵیارا مەیا هەورامان شخەڵشا کەش و کوٙکەنە مازا جیا

پەی ئاییٛرەوە کەردٚەی گنانە گیانو درەختەکاما

ئادرەختیٛ کە بە دریٛژایی ویەردٚەو هەورامانی ئەژناسنامیٛو بییٛنیٛ پەی وەڵاتی،داخوٙم چننیٛ ساڵیٛ ویەردٚە بوٙ تا کەکەویٛوە،نەریٛو،وەنیٛوە،تایلیٛوە و…باڵاش کەردٚە بوٙ و بییٛبوٙ بە قەڵغانیٛو پەی وەرگیری هەورامیەکا دلیٛ سروشتی سەخڵەتو یاگەکیٛشانە ئیٛتر با جوانخاسی و ئەوەڕازنای بەروبومی مەنوٙ کە چەمو هەر ڕاویاریویش گیٛرتەن ئیسە وەرو نەزانی،بیٛ فامی و ویٛ گیٛل کەردٚەی گیٛڵیاریوی سەپوٙلی تیشە دریوٙ ڕیشەش!!

بەڕاسی بە چ تاوانیٛو؟!

یوٙتەر جە وەریٛژەکاش وەش کەردٚەی هوٙتیٛلا،ڕیٛستورانا و ویلایان دلیٛ باخ و باخاتو هەورامانی و دەسکاری کەردٚەی سروشتیشا.

مزانمیٛ وەش کەردٚەی هوٙتیٛلیٛویٛ کیٛشای جادٚیٛوی و ئەرەمەرزنای سیستیٛمیڤو فازڵابی و لولە کیٛشای ئاڤیٛ و بڕیای درەختاش گەرەکا ئیٛتر توٙ ویٛت بوانەوە حەدیسەو ئی کاول کاریەیە!!.

ئەگەر بەی و گیٛڵی ئا دەرە وەشەو نوٙدشەیە تارە هەجیجیای چوٙڵ بیەی کە وەختاریٛو بیٛ سەرساعبش وەڵیٛ وەرکەوتەی یام سەی کەوتش دماو وەر پڕای بەهەشتیوی بیٛ ویٛنە بیٛ بیٛجگەم پیسی و شەخەڵی و کاول بیەی چیٛویٛوتەر چەمت مەگیٛروٙ!

یام هەجیجی دەس ڕەنگینی گیٛڵە تا نویٛن،ناوە،کەلجیٛ،سلیٛن،بڵبەر،هەورامان تەخت و تازەگی گوٙڵی و دەرەویان بزانە پەی دویٛ قڕانا چیٛش کریان بە هەورامانی کڕوٙڵی!!.دیٛهات پانسەدٚ نەفەریٛ حەشیمەتشا هوٙتیٛلەش چنە وەشە کریاینە ماچی ئینە ئیٛتر چیٛشا.!

یوٙتەر جە وەریٛژەکا سڕوسوٙڵ بیەی خەڵکو هەورامانیا جە هەرمان کەردٚەیشەنە.ئا زەڕە کە گیٛڵیار مدٚوٙش ئیٛننە نیا ژیوایش پنە گیٛڵنوٙ بەڵام دڵوەشیچا و ئەجوٙش فرە قازانجشا ئیٛتر مەلوٙ شوٙنوٙ هەرمانەکاشەرە.باخیٛو کە قەدٚیمیاش بە کوٙڵیٛ خاکشا پەی کیٛشە کەردٚەن تا تڵانیٛشا وەشیٛ کەردٚیٛنیٛ ئیٛدٚ بە ئاواتو وەش بیەی جوٙکڵیٛوە زەڕی جادٚە مدٚوٙ دلیٛش و کەروٙشەوە یانیٛ و باخ کاولا ئیٛتر!.

وەریٛژیٛوتەر ئانەنە جە دماڕوٙیوی نزیکەنە ڕەنگا سەرمایەدارەکیٛ شارە گەورەکا کە مزانا بازارو گیٛڵیاری هەورامانی گەرما بە زەڕیٛو کە لاو ئادٚیشاوە کەما و لاو هەورامیەکاوە فرەن دەس کەرا ئەسای زەمین و باخەکا و فرەتەر چی کاولکاریەنە بەشداریٛ با،باردیٛنە ویرتا هوٙتیٛلە کەراوە و زەڕ داوە هەورامیەکا و کەراشاوە هوٙتیٛل داریٛشا!.

قوٙرستەرین وەریژ بە ویرم تیٛک دای و تیٛک شیای فەرهەنگی دەوڵەمەندٚو هەورامانیا.بیەی ئینەیە یانیٛو ئەوپەڕو کاولی و فەوتیای و هەڕبەسەری ئەر بەی ڤەرەڤە.هەرپاسە کە مزانمیٛ هەورامان چا کوٙمەڵگایانە کە بە تەشک و دیامانیوی شیٛنەی و پیٛسەو کیسەڵیٛ خەریکا ملای ملوٙ پیٛوای موٙدیٛرنیتەیوە،هەروەرەنە ژیرانە چی ساڵانە گەرەکشا دیمەن و ویریوی موٙدیٛڕن بە وەرەچەم گیٛرتەی فەرهەنگی بەرزیش باروٙنە وەڵات،ئی شپرزی بازارو گیٛڵیاریە وەریٛژیوی قەرەبو نەکریان پەیش چونکەتی هەزار تخمە مەی دلیٛش بە فەرهەنگانیوی سەمەرە،گەرەکما بوٙ یام نا پیٛوەرە بیەی دویٛ فەرهەنگا فرەتەر شوٙنەما منیوٙ سەرو فەرەنگیوی کە ئیٛقتیٛسادیوی کەم هازش هەن!!.ئینە بوٙ نونگەو ئانەیە ئیٛمەی هەورامی فرەتەر چانەیە فەرهەنگما دەیمیٛ بەنامیٛ فەرهەنگ مسمیٛ!.ئیسە کە قەبارە و حەشیمەتو گیٛڵیارەکا فرەن خەڵک فیٛر بیەن وەرو زەڕی و تەماعیٛ یانەو ویٛشەنە مزیوٙرە و هەر یوٙ جە یانەوەیا ملا یانەو ئیدٚی و ئەڤی تا شەڤیٛڤە گیٛڵیاریٛ یانەکەشەنە سەرە بنیاوە!!.

چیٛش کەرمیٛ یام چیٛش متاڤمیٛ کەرمیٛ تا وەرو ئی وەریٛژیە گیٛرمیٛ؟

جوابشەنە مشیوٙم واچمیٛ یاگیٛو ویٛشەنە هیچ! تەنیا گیٛڵوٙوە ئانەیە خەڵکەکەی فیٛرو ئیٛکوٙتوریسمی کەرمیٛ

هەر پیٛسە وەرنیشتیەکا نازمیٛ چینەیە فرەتەر فەرهەنگما وەریٛژ ڤینوٙ.

ئوٙمید حەبیبی

 dotnet
  • پیاسێو جە بیٛتاقەتی

    پیاسێو‌ جه‌ بیٛتاقه‌تی گلیٛنە مه‌هدی ئه‌بری دڵ پەی دیدەنت کام خەڵوەت سازوٙ توٙی دیدەیچم بی…
  • ئەی خاڵوٙ ڕیٛوگارەکەو تاتەیم

    ئەی خاڵوٙ ڕیٛوگارەکەو تاتەیم دوێ شنەخیاڵئ، .یۆشا جە زەڕایێن و یۆتەریچ جە پەرڤنی. ئاساڵە جە…
  • هەنگوژە، جەوی، هەنگوژاوی، گژاوی

    هەنگوژە، جەوی، هەنگوژاوی، گژاوی مادێوە چەرمەن قەد و لەقو دارە پیٛشەدارەکانە بەر مدریوٙن، پ…
Load More In گردین

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

کتیٛبو (مانائەشناسای و مەبەستئەشناسای- سیمانتیک و پراگماتیک) چاپ و پەخش بی

کتیٛبو (مانائەشناسای و مەبەستئەشناسای- سیمانتیک و پراگماتیک) چاپ و پەخش بی تازەتەرین بەروی…