یانە ئەدەب و هونەر یاگە پاو شیٛعریٛ نەویٛ هەورامییٛ

یاگە پاو شیٛعریٛ نەویٛ هەورامییٛ

16

یاگە پاو شیٛعریٛ نەویٛ هەورامییٛ

نمەزانو ئی شیٛعرە یانزە بەیتییٛتا جە «شامی کرماشانی» وانیٛنەو کە یوٙ جە بەیتەکاش ئینەنە:

یا فەراق ئاخر کوٙشیدم یا غەم ئەشعار نەو

وەی دو دەردە ئەر نەمردم دی نە لەرز دیرم نە تەو

هەمیشە وەرو ویٛمەرە واچیٛنیٛ بەخودٚا  شاعیٛرەکا ئا دەورەیە درویٛشا نەدٚاینە کە بە «نیما»ی واتەنشا توٙ خودٚا شیٛعرەی کلاسیکە ئەپا وەشیە و ئەپا قەدٚ و قەوارە و نەزم و تەرتیبە و بەژن و باڵا ڕیٛک و پیٛکەیە، حەیف نیا ملی شوٙنەو شیٛعریٛویٛرە کە کەس نمەزانوٙ سەر و بنش چیٛشا؟ ئانەنە نیما گوٙشی شنەواش نیا و کوٙڵە نمەدٚوٙ تا بوٙ بە نیما. دما تەر شاعیٛرە فارسەکیٛ و تەنانەت سوٙرانەکیٛچ گنا شوٙنەو نیمای و دەسکەرا بە شیٛعرەی نەو واتەی. شیٛعرەی سپید و هانکوٙ و ئینیٛچە مەیا دلیٛ میٛدٚانی و هەر کەس بە مەیل و رغبەتوو ویٛش، هەر سازیٛوەش دڵ پەون، مژەنوٙش. میٛدٚان پان و گەزە دریٛژە، بە مەیلوو ویٛت هوٙرپرە و بە مەیلوو ویٛت پیمە! ڕەنگا فرەو ئازیزا کە سن و ساڵیٛوشا چەنە ویەردٚە بوٙ شیٛعرەو:

باز باران با ترانه

با گهرهای فراوان ……

یشا جە «گوٙڵچین گیلانی» کە ئەوسا کتیبو کەڵاسو چوارو ئیٛبتیٛدایەنە ئامای بیٛ، هوٙش بوٙ. بەڵام من تا دیپلوٙمم گیٛرت نەزانام تەوفیری ئەساسی شیٛعریٛ کلاسیکیٛ و شیٛعریٛ تازیٛ چیٛشا، وەرو ویٛمەرە واچیٛنیٛ توٙ خودٚا شیٛعریٛوە کە قافیەو ڕەدیفش نیا کەی شیٛعرەنە؛ ئەسڵ و ئەبەدا بە مەحتەوای سەرەنج نەدٚیٛنیٛ. دەی ئیٛتر چە ئینتیزاریٛو بیٛ کە یوٙ پیٛسەو من وەشش بیٛ ئەچیٛ شیٛعریٛ و گوٙشش پەی گیٛروٙ. لەونیٛو تەریچەرە؛ چوون هەر جە زاڕوٙڵەیەو گوٙش و ڕوٙحما بە ئاهەنگو شیٛعریٛ کلاسیکیٛ کریابیٛوە و تەسکینیش پەنە دریایبیٛ، هەر ڕوو بە ئا شیٛعرا لویٛنمیٛ و پەی ئادٚیشا کوٙشییٛنمیٛ. تا دویٛ یەریٛ سالیٛ چیٛوەڵتەر جە مەراسمیٛوەنە کە جە سینەماو مەریوانی بەرگوٙزار بیٛ و شاعیٛریٛ شیٛعریٛ وانیٛنیٛوە، شیٛعرەو نەوەو کاک «شاروٙ»ی چڵاکنانیەرە. ئاوەختە بیٛ کە زانام بەڕاسی شیٛعرەی نەوەی هەورامیە ئەجوٙ وەشەنە و منیشوٙ دڵ! ئیسە تا شیٛعرەکیٛ، کیٛ واتیٛبوٙ و تەنانەت کیٛچ بوانوٙشەو. بەڵیٛ جە شیٛعرەی نەوەنە قافیە و ڕەدیف دەس و پاو شاعیٛری نمەبینوٙ و شاعیٛری ئازادٚ مازوٙ تا هەرچوومنە دڵش پەون دلیٛ میٛدٚانو مەحتەوایەنە میٛدٚانداری کەروٙ.

ئەچی ڕوانە شیٛعرەو«چروٙکەلیما»م جە کاک«رەئوف.م» واناوە کە بەڕاسی یاگە سەرەنجیٛ تایبەتیەنە. جە هوٙرچنیەی نامەکیٛشەو کە چروٙ کەلیمان، تا گوٙپیتە کەردٚەی و پوٙڕبیەی و میٛوەڕەسان. ئەریٛ، واتەنشا شیٛعریٛوە بەقوەتەنە کە بەرداشتیٛ جوٙراوجوٙریٛش چەنە کریا. توٙ بە جوٙریٛو بیاویشەنە و من بە جوٙریٛوتەر. مەولانا واتەنی:«هر کسی از ظن خود شد یار من».

«مەلاونوٙوە کوٙپکە؛ قەڵەم» کیٛن کە نەزانوٙکوٙپکە چیٛشا و بە زیایش چندٚ ئوٙمیٛدٚیٛ کە وزوٙنە دلیٛ دڵوو باخەوانی.

«چڕدیٛ تامو هەمروٙ کوٙیلا و شوٙتوو وەنیٛ» هەمروٙ کوٙیلیٛ! ئانە چی هەمرویٛ بیٛ ئاویٛ  کویلیٛنیٛ؟ بەڕاسی کوٙیلیٛ، کویلیٛنیٛ چونکە ئادٚیٛ پیٛسەو ماباقی هەمروٙکا ئاویشا نەواردٚیٛنە، پەوکەی ئندٚە چەوسناینیٛشاوە کە گوٙلانیٛ و کەم زوٙخیٛ بار ئاماینیٛ. ئەی شوٙتو وەنیٛ چی مەواچی! ئەریٛ شوٙتو وەنیٛ نە شوٙتو مریچڵیٛ!

«خەڵفە تازا»، «شوٙکەو ئەرخەوانی»، «نەخڵافیوٙ»، «جە مامالیٛ پەرسدیٛ ژیوای»،… شاعیٛر جە دریٛژایی شیٛعرەکیٛشەنە جە جوٙغرافیاو هەورامانی فرە بە یاگیٛ و فرە بە ماناوە یادٚ کەروٙ و نامیٛ بەروٙ. «هوٙ کناچیٛ دەرەویانی و حەوزەلارەی»، «هوٙ کناچیٛ گوٙڵ هەناری و کوٙیمەکاڵی»، «لاکەرەوە هوٙ کناچیٛ داڵەمیٛزیٛ و میٛرگەواری»….جە دلیٛ شیٛعرەکیٛنە فرە ئیٛستیٛعاریٛ و مەفهومیٛ پیٛویا کە پەی هەر کەسیٛوی تام و بوٙ و لەزەت و بەرداشتیٛوی خاسو ویٛشا هەنش. پەی نمونەی.

«مزیوٙ نەرگس گوناتەوە»

«هۆ کناچیٛ سیاوچەمانەی»

«هۆ کناچیٛ نازوو هانەی»

«ویٛمانەتەر جە زەمزەمیٛ و ڕاو سوڵتانی»

« -هوٙشت جە واتەی زانای سیمار بوٙ-»

وە جە ئاخرەو:

«دەی کناچیٛ، وەنەوە ویٛت»

ئەگەر چی دە ساڵیٛ جە تەمەنو ئی شیٛعریٛ تیٛپەر بیەن بەڵام هەر تازیٛ مرمانوٙ و هەر ئەجوٙ کوٙنەییش پەوە دیار نیا، پەڕ راسا، ئینە تەوانمەندٚی شاعیٛری نوٙگەراو هەورامانی و شیٛعرەو تازیٛ ئی سەرزەمینیە نیشانە مدٚوٙ. بیٛ گوٙمان شاعیٛرە نەو واچەکیٛ ئی دەوەریە ئاندٚە تواناییشا هەن کە بە موٙناسبەتە جوٙراوجوٙرەکا شیٛعەری تازیٛ برمانا و دڵوەشی وزا دلیٛ دڵو وانەرەکا، تا جە چروٙ کەلیما شکوٙفەو ئوٙمیٛدٚی تنگیوٙوە و دارو درەختی و تەنانەت هەمروە کوٙیلەکایچ بە سەمەر بنیشنوٙ.

وەلی فەتاحی

 hewraman
Load More In ئەدەب و هونەر

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

چەمەڕاو وەشەسیایی؛ پەنجەمین بەرویرو همایون محە‌مەد نەژادی وەڵاو بیوە.

چەمەڕاو وەشەسیایی؛ پەنجەمین بەرویرو همایون محەمەد نەژادی وەڵاو بیوە. کتاب”چەمەڕاو وە…