یانە زوان بە بوٙنەو ڕوٙ ئوٙروپایی فرەزوانی، ٢٦ مانگەو سیٛپتامبری

بە بوٙنەو ڕوٙ ئوٙروپایی فرەزوانی، ٢٦ مانگەو سیٛپتامبری

312

بە بوٙنەو ڕوٙ ئوٙروپایی فرەزوانی، ٢٦ مانگەو سیٛپتامبری

٢٦و مانگەو سیٛپتامبروو گرد ساڵیٛو جە ئوٙروپانە ڕوٙ ئوروپایی فرەزوانین. ئی ڕوٙوە بە وەرنیاروو شوٙراو ئوٙروپای جە ساڵەو ٢٠٠١ی، کە ساڵەو فرەزوانی بیٛ جە سەرانسەرو ئوٙروپاینە، پیٛسەو روٙ ئوٙروپایی فرەزوانی دەسنیشان کریا. چا ساڵەولای گرد ساڵیٛو چی ڕوٙنە بە مەراسمیٛ وچالاکییٛ جوٙراوجوٙریٛ جە وەڵاتە ئوٙروپایەکانە جەژنەو ئی روٙیە گیریوٙ و چی جەژنانە ڕیٛز جە فرەزوانی گیٛریوٙ و بانگەشە کریوٙ پەی پاریٛزنای فرە زوانی و فیٛربەی چنزوانی. ھەر پی بوٙنەوە پەیوازەن کە ئیٛمەیچ بەشداریٛ ئی جەژنا بیمیٛ و چالاکیەکاو ویٛما وزمیٛ پاڵوو ئوروپایەکا و پەی ئەشناسای و ھەرپاسە پەی پاریٛزنای زوانەکەیما ھەوڵ وتەقلاو ویٛما وزمیٛ ھەرمانە. پەڕ بەدل ئی ڕوٙوە جە گردلایەتا پیروٙز بوٙ.

نزیکەو ٨٠% حەشیٛمەتوو دنیایٛ دوەزوانی یان چنزوانین. ئینە پا مانانە کە چنزوانی دیاردیٛو گردی و سروشتی و وەروەڵاوەن بەڵام تەکزوانی دیاردیٛو دەگمەن و وەرتەسکەن. ئا کەس و لایەنا کە ھیشتا چی واقیٛعیەتەیە نیاوایٛنیٛنە و یان گەرەکشا نیەن بیاوانە و وەرموو تەکزوانی وینا، یەکجار بە ھەڵەرە لوانیٛ و جە دماڕوٙنە سەرەشا تەقوٙ تەوەنە سەختەکاو کوٙساڵانی و شاھوٙیرە. بە تایبەت چی سەردەمەنە کە بە سەردەموو گلوٙبالیزاسیوٙنی نامیٛ نریوٙ و یوٙ جە تایبەتمەندیەکاش ئیٛژایی داین بە فرەزوانی، وەرم وینای بە تەکزوانیەو شەویٛ(کابوس)ش ئینا شوٙنیوە و هیچیەتەر!!. یوٙ جە تایبەتمەندیەکاتەری ئی سەردەمیە دیاردەو کوٙچکەردەی و یاگەفاڕیٛ حەشیمەتوو گلیٛرگاکان کە بوٙ بە هوٙکاروو بەوجووڎئامای گلیٛرگەی فرەزوانی. ئی دیاردە، دیادیٛو گلیٛرگەیی تازەن و سەرنجوو کوٙمەڵشناسەکاش پەی لاو ویٛش ھوٙرکشتەن و پەیچوٙرییٛ فریٛش سەرەو کریا. چی پەیچوٙریانە فرەزوانی ئیٛژایی تایبەتوو ویٛش ھەن و زانایاو ویەروو کوٙمەڵشناسی ئی ئیٛژایچشە پەنە مەڎا.

فرەزوانی چیٛشەن و تایبەتمەندیەکاش کامیٛنیٛ

ئەلف. تاکی فرەزوان:

فرەزوان یان چنزوان بە تاکیٛو یان ئانزانیٛو وچیوٙ، کە توانایی ئەنەیاوای و قسەکەردەی بە لای کەمەوە دویٛ یان چن زوانیٛش ھەن و متاووٙ جە ویەریٛ جوٙراوجوٙریٛ ژیوای ڕوانەیشەنە بەکارشا باروٙ . ئینە لای کەموو ئی بەھرەمەنڎینە و پەی ئا تاکانە کە جە وانای و نویستەی بیٛ بەشیٛنیٛ. ئا تاکا کە جە وانای و نویستەیچ بەهرەمەنڎیٛنیٛ، جیا جە ئەنەیاوای و قسەکەردەی، تاوا پا زوانا بواناوە و بنویسایچ.

هوٙکاریٛ فیٛربیەی تاکیٛ فرەزوانیٛ فریٛنیٛ، پەی نموونەی:

فیٛرگە: زاڕوٙڵیٛو هەورامی زوان کە جە مەریوانەنە ملوٙ فیٛرگە، مجبورەن زوانی فارسی، کە زوانوو دەسەڵاتین فیٛر بوٙ. هامکات چەنی ئانەیە پیٛوەنڎیٛ ڕوانەش ھەن چەنی زاڕوٙڵیٛ سوٙرانی زوانیٛ و چاڎیٛشایؤەو سوٙرانی فیٛر بوٙ.

گلیٛرگەی تیٛکەڵاو: جە گلیٛرگیٛوەنە کە فرەزوانی دیاردیٛو ئاساین و تەنانەت ھامسای دیوا بە دیوار زوانیٛتەرش ھەن و ڕوانە پیٛوەنڎی کوٙمەڵایەتیش چەنی ھامساکەیش ھەن، ھوٙکاریٛوەن پەی فیٛربیەی زوانوو ھامساکەیش.

کوٙچبەری: ئا کوٙچبەرا کە بە هەر هوٙکاریٛو وەڵاتوو ویٛشا مازا جیای و جە وەڵاتیٛو غەریبەبنە گرساوە، مەجبووریٛنیٛ زوانوو ئا وەڵاتیە فیٛریٛ با، بەڵام یانەنە و دلیٛ ویٛشانە هەر بە زوانی ئەڎایی ویٛشا بەینوو ویٛشانە و چەنی زاڕوٙڵەکاشا قسیٛ کەرا.

ھاندەری(انگیزە): تاکیٛو کە ویٛش پەنەش وەشەن یان بەرنامیٛو تایبەتش پەی ئایەندەیش ھەن و ملوٙ زوانیٛو دیایکریا فیٛر بوٙ.

ب. مەحاڵ یان شاری فرەزوان:

بیەی وەروەڵاوو دویٛ یان چن زوانیٛ جە مەحاڵیٛوەنە کە ڕوانە ئی زوانا بەکار میا، چ دلیٛ خانەوادەکانە چ دلیٛ گلیٛرگەینە. مەریوان و هەڵەبجە دویٛ نموونیٛنیٛ کە هەم هەورامی و هەم سوٙرانی پاڵوو یوٙینە بیەیشا هەن و هەم یانەنە و هەم گلیٛرگەنە شان بەشانەوو یوٙی هەرمانەشا پەە کریوٙ.

پ. وەڵات یان قەوارەی سیاسی فرەزوان

ڕەسمیەتی ئیداری و کوٙمەڵایەتی و میٛدیایی(دەنگوڕەنگیاونەری) دویٛ یان چن زوانیٛ جە مەحاڵیٛوەنە یان شاریٛو تیٛکەڵەنە یان جە چوارچیٛوەو قەواریٛو سیاسینە. چی یاگانە پەی نموونەی تابلویٛ جاڎەکا، دووکان و بازارەکا، ئیدارە و ھەرمانگاکا، نامیٛ ئیدارییٛ، نویسیای ڕائەرمانییٛ(دستورالعمل) پەی بەکارئاردەی دەواودەرمانی و کەلوپەیلی و… بە چننە زوانیٛ منویسیا و وچیا. سویس و بلژیک و… نمونیٛ ئی وەڵاتانیٛ.

جە کوٙتایینە واتەو زانایاو ویەروو پەروەردەی جە ویر نەکەرمیٛ کە ماچا: زانای هەر زوانیو، کریٛڵیٛوەن پەی کەردەیەو دنیایە تازیٛ و فەرهەنگیٛوە تازەی. هەر ئانزانیٛو کە چن زوانیٛ بزانوٙ، پیسەن بیەی چن ئانزانا جە جەسیٛوەنە.

موختار کەریمی

ئاڵمان- ٢٠٢٠.٠٩.٢٦

 hewraman
Load More In زوان

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

دەمنای

دەمنای چەمەی سادەی ویەرەن، چاوگی تێپەڕە، transitive infinitive ئینەیچ تەشکو چەمەی ئەرەتاشی…