یانە ئەدەب و هونەر ده‌مه‌ته‌قێو سه‌رو روٙمانه‌و چناره‌ی

ده‌مه‌ته‌قێو سه‌رو روٙمانه‌و چناره‌ی

133

ده‌مه‌ته‌قێو سه‌رو روٙمانه‌و چناره‌ی

ره‌فعه‌ت مورادی

وه‌ڵ جه‌ گرد چیٛوی  وه‌شحاڵه‌نا  سه‌رو ژانه‌ریٛوی  ئه‌ده‌بی قسیٛكه‌رو كه‌ به‌زاونو ئه‌دایی ویٛم نوویسیان ‌و به‌زوانی ئه‌دایی ویٛچم قسیٛش سه‌رۆ كه‌رو! هه‌رچن  جه‌ قافڵه‌و ڕوٙمان نوویسی  دما كه‌وتیٛنمیٛ به‌ڵام هیٛشتای دره‌نگ نه‌بییه‌ن‌و ئه‌گه‌ر هه‌وریٛشه‌ئاسا ئی ڕای بڕمیٛ نه‌ك جیانمه‌مانمیٛ به‌ڵكم دوور نیا گنمیٛ وه‌ڵیٛ خه‌ڵكیته‌ری!

روٙمانه‌ یان داستانیٛ دریٛژه‌  به‌شیٛو بنه‌ڕه‌تی جه‌ ئه‌ده‌ب‌و ویٛژه‌یا كه‌ هوٙسایی‌و زانایی‌و توانایی تایوه‌تش گه‌ره‌كه‌ن به‌تایبه‌ت به‌زوانی هه‌ورامی كه‌ هیٛشتا پیٛسه‌ زوانی مه‌دره‌سه‌یی  نه‌كه‌وته‌ن سه‌رو سكه‌و نویسه‌ی‌و وانای په‌ی نوویسه‌ر‌و وانه‌ری هه‌ورامی!

كاك ڕه‌زا ده‌سش په‌ی ئی ژانره‌ ئه‌ده‌بییه‌ به‌رده‌ن كه‌ جه‌ راسییه‌نه‌ دلیٛو جووڵه‌ی ئه‌ده‌بیی هه‌ورامییه‌نه‌ فه‌قیر‌و بیٛ نام ‌و نیشانه‌ن! خوٙزگه‌ جیاتی ئی گرد شیٛعرنویسته‌یه‌ چن كه‌سیٛوته‌ر پیٛسه‌ ماموٙسا ڕه‌زای لاشا كه‌ردیٛوه‌ سه‌رو روٙمان نوویسته‌ی هه‌رچه‌ند كه‌ شیٛعر‌و په‌خشان‌و سه‌ربورده‌ ‌و فولكلوٙر و… گردشا ته‌مام كه‌ریٛ یوٙینیٛ.

نوویسه‌رو  چناره‌ی:

من نوویسه‌رو روٙمانه‌و چناره‌ی جه‌ نزیكوٙ نمه‌ژناسو ‌و ڕه‌نگه‌ په‌ی ئه‌وه‌واناو  ده‌قیٛوی ئه‌ده‌بی یان غه‌یره‌ ئه‌ده‌بی  لازمیچ نه‌بوٙ  سه‌رو نویسه‌ری قسیٛ كه‌ری چونكه‌ ئانه‌ ده‌قا كه‌ نوویسه‌ری مژناسوٙنه‌ به‌ وانه‌ری به‌ڵام پیٛسه‌ وه‌رچه‌م ڕوٙشنی ئه‌ننه‌ ماچوو  محه‌مه‌د ڕه‌زا به‌همه‌نی یوٙ چا ماموٙسا ڕوٙشنویر‌و تیٛژبینانه‌و هوٙرامانیا كه‌ به‌ ئه‌سڵ شوٙشمه‌یا‌و ساڵه‌و 1956 پاوه‌نه‌ جه‌ ئه‌دای بییه‌ن‌و دماو ته‌مامنای قوٙناخه‌كا وانای جه‌پاوه‌‌و نه‌وسوده‌و كرماشان، بوٙ به‌ماموٙسا‌و گیٛڵووه‌ په‌ی شوٙشمیٛ‌و چاگه‌ خزمه‌ت به‌زیٛده‌كه‌و ویٛش كه‌ر، ماموٙسا ڕه‌زا سه‌روبه‌رو شوٙڕشو خه‌ڵكو ئیٛرانی چیٛرو كاریگه‌ری فیكری سیاسی یه‌كیتی نیشتمانی‌و كوٙمه‌ڵه‌ی ڕه‌نجده‌رانی  به‌تایوه‌ت شه‌هید ئازاد هه‌ورامی چه‌نی هامفكره‌كاش ئه‌نجومه‌نیٛوی چه‌پی سیاسی  جه‌ شارو نه‌وسودیٛنه‌ منیاره‌و دماته‌ر ئی ئه‌نجومه‌نه‌ په‌یوه‌ست بوٙ به‌ كوٙمه‌ڵه‌و زه‌حمه‌تكیٛشاو كوردستانی، ساڵه‌و 1990 ملوٙ به‌رو وڵاتی‌و ئیسه‌ نیشته‌جاو سویدیا، ماموٙسا ڕه‌زا هه‌م سه‌رو سایكوٙلوٙژیا‌و هه‌م به‌ ستراكچرو جه‌مگاو مه‌نتیقه‌كه‌ی  ئاشنا‌و ئاگادارا! هه‌رپا بوٙنه‌یچوٙ ده‌سش په‌ی ژانه‌ریوٙ به‌رده‌ن كه‌ مه‌لمووسا په‌یش‌و پیٛسه‌ ویٛچش ماچوٙ گه‌ره‌كشا گیٛلوٙوه‌ په‌ی ئا سه‌رده‌میه‌ كه‌ ویٛش چنه‌ش بیه‌ن! سه‌رده‌میٛو كه‌ خه‌مو نانی خه‌می گه‌وره‌و خه‌لكه‌كه‌ی بییه‌ن‌و سه‌ره‌ڕاو هه‌ژاری‌و نه‌داری‌و دماكه‌وته‌یی، دابو نه‌ریتی ده‌سوپاگیر‌و زڵم‌و سته‌مو ده‌سه‌لاتدارا وه‌ربه‌سیٛو بییه‌ن وه‌رو ده‌مو ژیواو ‌و ئارامی‌و گه‌شه‌كه‌رده‌و ئا جه‌مگایه‌!      

روٙمانه‌و چناره‌ی جه‌ دووه‌توٙ 443 لاپه‌ڕیٛ روٙمانیٛوه‌ دریٛژه‌‌و فره‌ ته‌وه‌ره‌‌و په‌ڕ جه‌ تراژیدیانه‌ نوویسه‌ر لاش كه‌رده‌نوٙ په‌ی چن گرفتیوٙ سیاسی، كه‌لتووری‌و كوٙمه‌لایٛتی جه‌مگاكه‌یش كه‌ ئاسه‌واری نه‌ریٛنیش بییه‌ن سه‌رو بارو ژیوا‌و گوزه‌رانو خه‌ڵكه‌كه‌یش. ڕاسه‌ن نوویسه‌ر خه‌می گه‌وره‌ش بژیٛوی ‌و بیٛكاری‌و داب‌و نه‌ریته‌ ده‌س‌و پاگیره‌كیٛ جه‌مگاو هه‌ورامانی بییه‌ن، به‌ڵام غافڵ نه‌بیه‌ن جه‌ باسكه‌رده‌و جمو‌وجوٙڵی سیاسی به‌تایبه‌ت جووڵه‌و حزبو توده‌ی‌و گیرته‌و به‌رده‌ی‌و ئیعدامكه‌رده‌و  ئه‌عزاو‌و لایه‌نگره‌كا ئاحزبیه‌‌و ده‌سپنه‌كه‌رده‌و شوٙڕشو خه‌ڵكو ئیٛرانی په‌ی وڕناو سیستمی پاشاشایه‌تی.

به‌واناو روٙمانه‌كه‌ی به‌رگنوٙ  نویسه‌ر شاره‌زایی‌و ئاشنایه‌تی خاسش بییه‌ن سه‌رو هونه‌رو روٙمان نویسی‌و وه‌رچه‌مگرته‌و ئا مه‌رج‌و ریٛسا‌و یاسایا كه‌ مشوٙ په‌ی روٙمانیٛ وه‌رچه‌م گیریا، چونكای روٙمان نویسته‌ی پیٛسه‌نه‌ یانه‌ وه‌شكه‌رده‌ی، مشوٙ وه‌ڵته‌ر گرد ئاماده‌كاریوٙت په‌ی كه‌رده‌ بوٙ! زه‌ینییه‌تت ئاماده‌ بوٙ، به‌رنامه‌و ‌و نه‌خشه‌ت نیابوٙره‌‌و بزانی گه‌ره‌كته‌ن چیٛش كه‌ری‌و په‌ی چیٛشیش كه‌ری، روٙمانه‌و چناره‌ی پنه‌ما ماچوٙ نوویسه‌ر هه‌م نه‌خشه‌‌و پلانش بییه‌ن هه‌میچ زانانش چیٛش كه‌روٙ ‌و په‌ی چیٛشیش كه‌روٙ ! به‌قه‌وڵو ویٛش چناره‌ش كه‌رده‌ن سیمبولو  وه‌ڵاتیٛو گه‌وره‌ته‌ر به‌نامیٛ هه‌ورامانی، هه‌ڵبه‌ته‌ ئینه‌ دیاو منا‌و ڕه‌نگه‌ دیاو توٙ ‌و ئه‌ویته‌ریچ جیاواز بوٙ! مه‌رج نیا ئانه‌ لامنوٙ عالا لا توٙیچ عال بوٙ! به‌ قه‌ولو روٙبیٛرت ئاچلی ڕاده‌و سه‌ركه‌وته‌‌و یان خاسی‌و خراپی روٙمان یان به‌ عام هونه‌ری  زه‌مه‌ن دیاریش كه‌روٙ نه‌ك من ‌و توٙ! ئه‌گه‌ر نه‌سڵی دماته‌ر ستایش‌و پیٛشوازیشا چنه‌كه‌رد ئانه‌ دیارا یه‌گیٛو ویٛش كه‌رده‌نوٙ‌و سه‌ره‌كه‌وته‌یش به‌ده‌س ئاورده‌ن! قسیٛ من قسیٛ ئاروٙینه‌‌و ئه‌وه‌واناو منی نه‌وعییا په‌ی چناره‌ی! من هه‌میشه‌ واته‌نم‌و ماچویچ! هه‌سانی كه‌رده‌ی‌و ویٛ وسته‌ی دلیٛ ئا قاڵب ‌و چوارچیٛوه‌ فوٙرموله‌كریانه‌ كه‌ وه‌ڵینان نیه‌نیٛره‌ مه‌یاونوٙما مه‌قسه‌د  به‌ڵكو ئانه‌ فیكر‌و ویركه‌رده‌یوٙ ‌و  ئه‌نه‌نیاره‌و  ئیٛمه‌ن متاڤوٙ ده‌سما گیٛروٙ ‌و  وه‌ڵما بوزوٙ!

 روٙمانه‌و چناره‌ی باسو چیٛشیما په‌ی كه‌روٙ:

هه‌ر پاسه‌ كه‌ واتم ڕاوی یان نویسه‌ر ویٛش خه‌ڵكو چناره‌یا‌و به‌شیٛو فره‌ چا ڕووداواش ته‌جروبه‌ كه‌ردیٛنیٛ‌و به‌شیٛوه‌یچشان دروسكریه‌و زیهنی خه‌لاقو خودو نوویسه‌ریه‌نیٛ‌و كریوٙ چیلاو ‌و چه‌ولا ئاردیٛباش‌و جاریوٙته‌ر به‌ سوود وه‌رگرته‌ی جه‌ هونه‌رو دووباره‌ ئه‌ره‌نیای” بازئافه‌رینی” ڕه‌نگ‌و بوٙی ویٛمانه‌ش پنه‌ به‌خشیٛبا‌و په‌یوه‌نش دابا پا حه‌كایه‌ته‌ سه‌ره‌كییه‌ كه‌ بنه‌ڕه‌تو روٙمانه‌كیٛش سه‌روٙ نیانه‌ره‌!

ڕاوی”ئه‌وه‌گیٛڵنه‌ر” باسو ژیوا‌و گوزه‌رانو ده‌گایوٙ مه‌رزییه‌كه‌روٙ به‌نامیٛ چناره‌ی كه‌ دماو وردوٙبیه‌ی‌و ئه‌ژنه‌ویه‌و نام‌و نیشانه‌كاش  زه‌ینه‌ت ملوٙ ئاده‌گاو شوٙشمیٛ بوٙ ؟!

ژیوای چی ده‌گانه‌ پیٛسه‌ گردو ده‌گاكا هه‌ورامانی ژیوایوه‌ ساده‌‌و یه‌كنه‌واختا! ده‌گاو چناره‌ی مه‌رزه‌نه‌ هوٙركه‌وتیٛنه‌‌و هه‌رپا بوٙنه‌یچوٙ پاسگاش ئینا چنه‌‌و خه‌ڵكه‌كه‌ش دایمه‌ به‌ ته‌رس‌و دڵه‌ڕاوكیٛ مژیوا! كه‌چی شانس ڕووه‌شا وه‌نه‌ كه‌روٙ ‌و ره‌یس پاسگا كه‌سیٛوی عال ‌و مه‌ردمی به‌رمشوٙ! ئیستوار مه‌حمودی چنی به‌توول خانمیٛ ژنیش بابه‌ كرانشینو یانه‌و ده‌رویٛش میرانی، ده‌رویٛش میران كناچیٛوٙ عاله‌‌و زه‌ریفه‌ش هه‌نه‌ كه‌ فره‌و جوانه‌كاو چناره‌ی چانیشا ئه‌نوه‌رو كیٛخا ره‌حیمی ئاره‌زوش په‌ی موازوٙ داواش كه‌روٙ به‌ڵام په‌روانه‌ جه‌ڕاو به‌توول خانمیٛ‌و ئیستوارمه‌حمودیوٙ شوو كه‌روٙ به‌ گوروبانیٛوه‌ به‌نامیٛ ئومیٛدخوانساری كه‌ جه‌ ژه‌نیٛ وه‌لینه‌ش كناچڵیٛوه‌ش په‌ی مه‌نیٛبیٛوه‌! ئه‌ننه‌ مه‌وه‌روٙ خوانساری به‌ كاره‌ساتو ئوٙتوٙمبیلی مروٙ ‌و په‌روانه‌ بیٛوه‌ژه‌نی گنوٙ! ئه‌داو ‌و تاته‌و په‌روانه‌یٛ ده‌رویٛش میران‌و مه‌تی زیٛوا سه‌ره‌ڕاو پیری ‌و ده‌سكورتیٛ  ته‌نیا په‌روانه‌شا بیٛ‌و په‌روانه‌یچ به‌له‌میٛ په‌ڕوٙ بیه‌بیٛ بار سه‌رشاوه‌! ته‌نیا دڵوه‌شی ده‌رویٛش میرانی به‌توول خانمه‌ ژه‌نه‌و ئیستواری سه‌ركاری‌و مه‌لا عوٙسمان‌و مه‌تی خه‌رامانیٛ ژنیش بیٛنیٛ، مه‌لا عوٙسمان كه‌ توٙزیٛو شاره‌زایی دینیش هه‌ن پیٛسه‌ مه‌لای  بانگ‌و سه‌ڵات‌و هه‌رمانه‌ دینیه‌كا به‌یاگیٛ ماروٙ ‌و درویٛش میران كه‌یانه‌شا نزیكو مزگی‌و  یانه‌و مه‌لا عوٙسمانیا به‌رده‌وام ئاموٙشییه‌و مزگی كه‌روٙ ‌و پی جوٙره‌ ڕوٙ ‌و ڕوٙزگار به‌روٙ سه‌ر، دما ماویٛو په‌روانه‌ كوڕش پیٛدا موٙ ‌و  نامیٛش منیا “وڵكڵه‌“.

ئه‌نوه‌ر كه‌ جاریٛو ته‌ر چروٙ عه‌شقیش یه‌ی په‌روانه‌ی وشیوٙوه‌! به‌ بوٙنه‌و هه‌ناركه‌نایوٙ  نزیكو یانه‌و په‌روانه‌ی بوٙوه‌‌و ئی نزیكایه‌تییه‌ دماجار ئاواتو هه‌ردوی ماروٙ یاگیٛ ‌و سه‌ره‌ڕاو ناڕازیبیه‌و حه‌لیمه‌ی ئه‌داش زه‌ماوننه‌ كه‌را، به‌ڵام نه‌دامه‌تی په‌روانه‌ی كوٙتاییش نمه‌ی‌و ئه‌نوه‌ر كه‌ به‌كوٙڵبه‌ری‌و چه‌رمه‌سه‌ری نان به‌ر ماروٙ! جه‌ ته‌رسه‌و ڕه‌شبه‌گیری ‌و پروٙسه‌و چه‌ك كه‌رده‌و خه‌ڵكی “خه‌لع سه‌لاح” كه‌ به‌ناحه‌ق به‌روٙكو ئادیچیش گرته‌بیٛو چنی سابیری ره‌فیٛقش ئاواریٛ عیٛراقی با‌و سه‌رئه‌نجام ئه‌نوه‌ر حدوده‌نه‌ پیٛكیوٙ‌و دمای ده‌سگیر بییه‌یش به‌زیندانی ئه‌به‌د مه‌حكووم كریوٙ! په‌روانه‌یچ كه‌دماو شووكه‌ردیش به‌ ئه‌نوه‌ری له‌مه‌ش بیه‌بیٛ ئیجاره‌ ویٛش ‌و زاروٙڵه‌كه‌ش با به‌ قوربانیی بیٛ ئیمكانیاتی ‌و خه‌م‌و مه‌ینه‌تو زه‌مانه‌ی؟ ئیسه‌ وڵكڵه‌ بیٛ ئه‌دا‌و تاته‌ كه‌وته‌بیٛ ‌و ده‌رویٛش ئه‌نوه‌ر‌و مه‌تی زیٛوایچ پیری‌و نه‌داری پاسه‌ پنه‌كه‌رده‌ بیٛنی نه‌تاویٛنی ویٛشا بژیونان تا یاووٙ به‌ وڵكڵه‌ی؟ چه‌ولایچ‌و ئیستوار مه‌حمودی‌و به‌توول خانمه‌ بوٙنه‌و ئیعدامو چه‌نگیزی براو ئیستوار مه‌حمودییوٙ كه‌ به‌ توٙمه‌تو به‌شداری كه‌رده‌ی جه‌ چالاكییه‌كا حزبو توده‌ی گیریابیٛ‌و دماجار ئیٛعدام كریوٙ! وه‌نه‌شا شیٛویوٙ‌و  هه‌ر پا به‌هانیٛچوٙ ئیستوار مه‌حمودی یانه‌نشین كریوٙ‌و ملاوه‌ په‌ی درود‌و حشمه‌ت ئاواو لوڕستانی، به‌ڵام جه‌ڕویٛ ئینساندوٙسیوٙ وڵكڵه‌ی به‌را چنی ویٛشا‌و چاگا مسپاراش ده‌سو موهه‌ندیس میٛهرانی واره‌زاو به‌توولیٛ‌و ماموٙسا سه‌كینه‌ ژه‌نه‌و میٛهرانی كه‌ زاروٙڵه‌شا نه‌بیٛ‌و حه‌ز كه‌ریٛنیٛ وڵكڵه‌ی پیٛسه‌ كوڕو ویٛشا گه‌وره‌كه‌را، ئیسه‌ وڵكڵه‌ نامه‌كیٛشا فاڕابیٛ به‌ فه‌رهاد‌و گه‌وره‌بیه‌بیٛ ‌و ڕاو دانشگایش گرته‌بیٛ وه‌ر لوابیٛ تاران، دكتوٙر شاهین كوڕو به‌تول خانمیٛ كه‌ تارانه‌نه‌ لاو چه‌نگیزی ماموٙیشوٙ بیٛ ‌و چاگه‌ بیه‌بیٛ به‌ دكتوٙریٛوی نامدار فه‌رهادی گیٛروٙ ویٛش‌و فه‌رهادیچ دماو ته‌مامكه‌رده‌و زانكوٙی پزیشكی موٙ به‌ دكتوٙر‌و چنی ڕوٙزای كناچی دكتوٙر شاهینی زه‌ماوننه‌ كه‌را، دما ئاگرد ساڵا‌و ئاگرد ڕه‌نج‌و مه‌ینه‌ت‌و بیٛ چاره‌نووسییه‌ به‌ شیٛویٛو سه‌رنج كیٛش دماجار فه‌رهاد واڵه‌كیٛش میزوٙوه‌ كه‌ بیه‌بیٛ ئه‌كته‌ره‌و سینه‌مای، دماو شادبییه‌یشا به‌یوٙترینی پیٛوه‌ چنی دكتوٙر شاهینی مه‌یاوه‌ په‌ی چناره‌ی ‌و ئه‌نوه‌ری میٛزاوه‌ كه‌ دما ساڵها زیندانی به‌ بوٙنه‌و شوٙڕشو خه‌ڵكو ئیٛرانیٛو كه‌وته‌بیٛ وه‌رو عه‌فواتی‌و ئیسه‌ سه‌رقاڵو خه‌یاتی بیٛ به‌ یاردی ئادی ملا سه‌رو قه‌بره‌و په‌روانه‌ی ئه‌داو فه‌رهادی! پیجوٙره‌ نوویسه‌ر لكه‌و داستانه‌كیٛ كه‌روٙوه‌ روٙمانه‌كه‌ی كوٙتایی پنه‌ ماروٙ.

چناره‌ جه‌ ڕویٛ هونه‌ریی ‌و ته‌كنیكیوٙ :

–  چی چناره‌؟!:

نویسه‌ر یان حیكایه‌توان بڕیٛجار گه‌ره‌كشا وانه‌ری كونجكاوته‌ر كه‌روٙ‌و ناچارش كه‌روٙ به‌ ویروٙكه‌رده‌ی یان به‌ ئه‌نقه‌س سه‌رش وه‌نه‌ شیٛونوٙ په‌ی ئانه‌ی نه‌گنوٙ وه‌ڵی ڕووداوه‌كا‌و كریڵو به‌ره‌و ڕازه‌ شاراوه‌كا نه‌یه‌زوٙوه‌، به‌ڕاو من هوٙرچنیه‌و چناره‌ی هوٙرچنیوٙ به‌یاگیٛن چونكه‌ وانه‌ر مه‌جبوورا ده‌گا به‌ده‌گا‌و شوٙن به‌ شوٙنو هه‌ورامانی گیٛلوٙ په‌ی ئانه‌ی بزانوٙ چناره‌ كوٙگه‌ن یان ئه‌گه‌ر وجودی هه‌ره‌قه‌تینش  نیا سیمبولو كام ده‌گایا.

ته‌رح و دیزاین یان ڕووبه‌رگو چناره‌ی :

به‌ڕاو من ڕووبه‌رگو چناره‌ی تاویٛ زریفته‌ر ‌و گونجاوته‌ر بوٙ چانه‌ی كه‌ هه‌ن، كه‌ چناره‌ی وانیوٙ یان ده‌مو ڕاوییوٙ وه‌سفش مژنه‌وی یه‌كسه‌ر ده‌گاو شوٙشمیٛت میٛ وه‌رو چه‌ما كه‌ كوٙتیٛنه‌ دلیٛ باخ‌و باخاتیٛوی وه‌ش به‌ڵام ڕو به‌رگو كتیٛبه‌كه‌ی چیٛویٛ ته‌رما پنه‌ نیشانه‌ مدوٙ كه‌ دوورما وز‌ووه‌ چا ته‌سویره‌ زیهنیه‌ لاماوه‌ دروس بییه‌ن.

ده‌سپنه‌كه‌رده‌و روٙمانه‌و چناره‌:

لواچووه‌ره‌ی یان ده‌روازه‌و لواچوٙره‌ی په‌ی دلیٛ روٙمانیٛ پیٛسه‌نه‌ دیمه‌نو وه‌ربه‌ره‌ی یان حه‌وشه‌و یانه‌ی! ئه‌گه‌ر ناوه‌ش ‌و ناشیرین ئاما وه‌روچاما ئیتر یانه‌كه‌یچ پاشیٛوه‌ ویٛنا كه‌ری به‌ڵام ئه‌گه‌ر وه‌ش‌و جوانخاس بی ئانه‌ به‌حه‌ز‌و تامه‌زروٙیی پا منیه‌ی دلیٛ یانه‌كه‌ی، ده‌سپنه‌كه‌رده‌و چناره‌ی ده‌سپنه‌كه‌ردیٛوی سه‌رنجكیٛش‌و دڵگیره‌ن! ڕاوی به‌بیٛ موقه‌ده‌مه‌ی دوور‌و دریٛژ‌و به‌بیٛ وه‌سف‌و تاریفدانی به‌روٙت دلیٛ شه‌وپاییزییه‌كا چناره‌ی‌و چه‌نی بانگ‌و سه‌ڵاتوو مه‌لا ئوٙسمانی ئاشنات كه‌روٙ ‌و كه‌روٙت میٛمانوو ده‌رویٛش میرانی تا جه‌ وه‌رهه‌یوانه‌ سه‌ردوسڕه‌كا چناره‌ی‌و دلیٛ ددوٙریٛیه‌ گولاله‌كانه‌ چه‌میٛ وزی په‌ی تروسكه‌و تروسكو چراوده‌سیه‌كا‌و ئاماو لواو خه‌ڵكه‌ به‌ش مه‌ینه‌ته‌كه‌یش! ئیتر هه‌رچاوه‌ پنه‌ت ماچوٙ چیٛش ویه‌روٙ ‌و قه‌رارا چیٛش بوٙ ‌و چیٛش نه‌بوٙ! پنه‌ت ماچوٙ ئیستوار مه‌حمودی‌و به‌توول خانمه‌ كیٛنیٛ‌و چكوٙ ئاماینیٛ‌و په‌روانه‌‌و ئه‌نوه‌ر چی ڕوٙشا یاوا ئاروٙ كه‌ گردكه‌س حه‌سه‌رتشا په‌ی وازیٛ! ره‌زا به‌همه‌نی ڕووداویٛ دلیٛ چناره‌ی پاسه‌ ته‌سویركه‌روٙ كه‌ توٙی وانه‌ر پیٛسه‌ فیلمیٛوه‌ سینه‌مایی كیٛشوٙنه‌ دلیٛ ویٛش ‌و سات دماو ساتی چه‌مه‌ڕاو سه‌ره‌نجامو ڕووداوه‌كا كه‌ری!

شیٛوازو ئه‌وگیٛلنایو “زاویه‌دید“:

ڕاوی جه‌ زوانو یه‌ره‌م كه‌سی تاك‌و زانای كول  ڕووداوه‌كا گیڵنوٙوه‌، ئینه‌یچ پاسشه‌ كه‌رده‌ن به‌گردو ورده‌كاریه‌كا بزانوٙ‌و گردو ڕوداوه‌كا چیٛرو كونتروٙڵیشه‌نه‌ با، جوٙرو دیالوٙگ‌و نه‌وعو شه‌خسییه‌ته‌كا پاسه‌ به‌روزوٙ كه‌ ویٛش گه‌ره‌كشا! ئیجوٙره‌ ئه‌وه‌گیٛڵنایوٙ ئه‌وه‌گیٛلنایوی فره‌ ڕه‌هه‌ند‌و فره‌ ته‌وه‌را كه‌ هه‌م شونه‌و ڕووداوه‌كا‌و هه‌م ئاكه‌سیٛ روٙمانه‌كه‌نه‌ ده‌ور وینا په‌ی ڕاوی ئاشنا‌و مه‌لمووسیٛنیٛ؟

پلات یان نه‌خشه‌‌و پیڕه‌نگ:

نویسه‌ر په‌ی روٙمانه‌و چناره‌ی پلاتیٛوی ئاشنا‌و ته‌جروبه‌كریاش هوٙرچنیه‌ن به‌جوٙریٛو  شه‌خسییه‌ت‌و روٙڵو كاراكته‌ركاش دیاریكه‌رده‌ن كه‌ چه‌نیو فه‌زاو روٙمانه‌كه‌ی سازگاریٛ با! ڕووداوه‌كیٛ پاجوٙره‌ ملاوه‌روٙ كه‌ ویٛش گه‌ره‌كشا نه‌ ئانه‌ كه‌ وانه‌ر چه‌مه‌ڕاش كه‌روٙ! ده‌سپنه‌كه‌رده‌كه‌و روٙمانه‌كه‌ی یوٙ جه‌خاڵه‌ ئه‌ریٛنییه‌كا ئی روٙمانه‌ینه‌ به‌ڵام  ڕاوی هه‌ر زوو یاونوٙت به‌ به‌رزته‌رین یان حه‌ساسته‌رین یاگیٛ روٙمانه‌كه‌ی(نوقته‌ عه‌تف) كه‌ یاوای  په‌روانه‌یا به‌ ئه‌نوه‌ری! هه‌ر چن پاسه‌ به‌رگنوٙ چنیو مه‌رگو په‌روانه‌ی حه‌ز‌و تامه‌زروٙیی وانه‌ریچ  مروٙ  به‌ڵام  ڕاوی پیٛسه‌ دانای كول ژیرانه‌ نمازوٙ ئا حه‌زه‌ مروٙ ‌و به‌ دروسكه‌رده‌و گیٛره‌‌و كیٛشه‌ی سه‌رنجكیٛش ((confliction فه‌زایوٙ په‌ڕ جه‌ دڵهوڕه‌ ‌و چه‌مه‌ڕوانی وه‌ش كه‌روٙ كه‌ وانار ناچار بوٙ جاریوٙته‌ر گنوٙ چنی ڕووداوه‌كا‌و په‌یجوٙرو چاره‌نویسو كاراكته‌ره‌ سه‌ره‌كییه‌كا بوٙ! په‌یجوٙر بییه‌ی په‌ی چاره‌نویسو ئه‌نوه‌ری ‌و وڵكله‌ی كه‌ كریوٙ واچم ئینه‌ ئا یاگیٛنه‌ ڕاوی به‌شیٛویٛوی عال لكه‌و روٙمانه‌كه‌ی كه‌روٙوه‌ (گره‌ گشایی)

 زوانو  ئه‌وه‌گیٛلنای ‌و ریتمی زوانه‌وانی:

–  زوان روٙڵیوٙ  یه‌كجار گه‌وره‌ش هه‌ن په‌ی ئه‌وه‌گیٛلنای یان حیكایه‌تكه‌رده‌ی، گومانم نیا كه‌ نییه‌تو كاك ڕه‌زای جه‌ هوٙرچنیه‌و زوانو ئه‌وه‌گیٛڵناو داستانه‌كا‌و دیالوٙگو كه‌سه‌كا، نییه‌تیٛوی عال بییه‌ن‌و گه‌ره‌كش بییه‌ن به‌جوٙری قسیٛ كه‌روٙ كه‌ گرد وانه‌ریٛوی هه‌ورامی ویٛش جه‌ روٙمانه‌كیٛنه‌ وینوٙوه‌‌و زوانه‌كه‌ بوٙ به‌ زوانیٛوه‌ ئاشنا په‌ی گردو وانه‌ره‌كا، به‌ڵام ئی كاره‌ كارو روٙمان نویسی نیا كه‌ به‌ی بنیشوٙره‌ زوانی ئیستاندارد یان زوانیٛو گردگیر دروسكه‌روٙ! روٙمانویس به‌پاو جوغرافیا ی”لوكه‌یشن” جوٙرو دیالوٙگ‌و نه‌وعو له‌هجه‌ی دیاری كه‌روٙ، فره‌و روٙمانه‌ فارسییه‌كا به‌له‌هجه‌ی لاده‌گایی یان مه‌حلی نوویسییه‌نیٛ، وه‌ختیٛو روٙمانه‌و ته‌نگیسری، یان كلینده‌ری، یان  سوٙشوٙنی … وانیوٙ ئه‌جیوٙت ئینای دلیٛ خه‌ڵكو بووشه‌هر یان شیرازی! ربه‌ ڕاو من ڕاوی په‌یش نیا له‌هجه‌و پاوه‌ی فه‌رز كه‌روٙ ملو شوٙشمیٛره‌ یان پیٛچه‌وانه‌كه‌ش!؟ چونكای ڕووداوه‌كیٛ‌و كاراكته‌ره‌كیٛ موته‌عه‌لق به‌ هه‌ر یاگیٛ با مشوٙم  تایوه‌تمه‌نیٛ ئا یاگیٛ پوٙشاوه‌ دیار بوٙ؟!  وه‌شته‌ربیٛ به‌ زوانوو خودو ئاخه‌ڵكیه‌ قسیٛكه‌روٙ كه‌ وانه‌ر په‌یوه‌ندی عاتفیش چنی دروس كه‌رده‌ن‌و چه‌مه‌ڕاو ئانه‌ی كه‌روٙ به‌زوانو ویٛشا قسیٛ كه‌را! یان كریه‌ بڕیٛجار واتیٛ لوڕی به‌كار به‌روٙ! په‌ی نموونه‌ی وه‌حتیٛو به‌توول خانمه‌ وینوٙ ئیستوار مه‌حمودی وه‌ره‌نیسكیٛ مدوٙ ‌و گره‌وای گره‌ووٙ، جیاتی ئانه‌ی واچوٙ چیٛش بییه‌ن واتایش چه‌ بییه‌، دڵم ده‌رهات، دڵم ته‌قی ‌و چا بابه‌ته‌ …!

–  دلیٛ ئی رومانه‌ینه‌ به‌دییه‌و بڕیٛ ده‌سه‌واچیٛ ئا ته‌سه‌وره‌ما په‌ی وه‌شبوٙ كه‌ ڕه‌نگه‌ به‌رو ده‌سه‌ڵاتو ماموٙسا ڕه‌زای ده‌سكاری زوانه‌كه‌ی كریابوٙ! چونكه‌ماموٙسا ڕه‌زا جه‌من خاسته‌ر مزانوٙ ئاجوٙره‌ قسه‌كه‌رده‌یه‌ باو نیا!  په‌ی نموونه‌ی:

–   ل22 كوٙرنیٛشاوه‌ چه‌میٛشه‌ره‌!  به‌ڕاو من كوٙڵنای دروسته‌را

–  یان ل 24 ماچوٙ: ئه‌نوه‌ریچ مه‌وه‌رو چه‌نیو ویٛم؟ مشوٙم دقه‌ت كه‌رمیٛ   ڕسته‌ متاووٙ  زیاته‌ر جه‌ مانایوٙما بدوٙ په‌نه‌؟ ئه‌گه‌ر هه‌ورامانو ئیدیمی ئی رسته‌یه‌ بواناو ماناكیٛش فاڕیوٙ1 ته‌نانه‌ت فره‌و ده‌گاكاو هه‌ورامانی به‌مه‌نفی چی ڕسته‌یه‌ یاوانه‌؟ په‌ی ئی گرفتییه‌  مشوٙم سوود جه‌ خاڵبه‌ندی هوٙرگیٛرم یان چاره‌سه‌رش په‌ی بیٛزمیٛو!

–   ل 33 ده‌رویش میران به‌ ئه‌نوه‌ری ماچوٙ: كناچه‌كیٛم خه‌ریكه‌نه‌ جه‌ ده‌سمه‌نه‌ به‌رمه‌شوٙ! باوڕ مه‌كه‌رو هیچ یاگیٛ هه‌ورامانی ئی ره‌سته‌  پیٛسه‌ بكار بلوٙ

–  لانیكه‌م ماچم خه‌ریكا كناچه‌كیٛ ده‌سه‌نه‌ به‌ر مشوٙ؟

–  یان ل 34ی ماچوٙ: ئه‌نوه‌ر لوانه‌ چیٛرو لاشه‌یش ‌و گرته‌ش باوه‌شیٛو؟ ئه‌گه‌ر گرتیٛبوٙش باوه‌شیٛ ئیتر لازم مه‌كه‌روٙ  واته‌و بلوٙ چیٛرو لاشه‌ی به‌كار به‌ری به‌ڵام ئه‌گه‌ر پاسه‌یچ بوٙ ئانه‌ چیٛرو باڵی دروسته‌را ؟

–  ل74: ده‌ی كناچه‌كیٛ چا وه‌خته‌نه‌ ڕازییه‌ پا كاریه‌  نه‌ویٛ! ڕاوی مشوٙم كورته‌رین ‌و شیاوته‌رین دیكله‌مه‌ ئینتخاب كه‌روٙ، جیاتی ئی ڕسته‌ دریٛژ‌و ناموٙیه‌ متاوی واچی كناچه‌كیٛ ڕازیه‌ نه‌بیٛ؟

–  نویسه‌ر یاگیٛنه‌  ماچوٙ زاروٙڵه‌كه‌یش به‌دنیا باروٙ  كه‌ دیسان ڕه‌ستیٛوه‌ ناموٙ ‌و  بیٛ یاگیٛن چونكه‌ گرد یاگیٛ هه‌ورامانی ماچم زاروٙڵه‌ش بییه‌ن یان زاروٙله‌كه‌ش پیٛدا بوٙ ئیتر به‌دنیا  چیٛویٛ زیاده‌ن! چنی ئانه‌یچه‌ نویسه‌ر بڕیٛ هونه‌ری زوانه‌وانی یان سه‌نعه‌تیٛ هونه‌رییه‌ش دلیٛ نه‌سره‌كه‌ینه‌ بكاربه‌ردیٛنی كه‌ نه‌سره‌كه‌ش ده‌وڵه‌مه‌ن كه‌رده‌ن چانانه‌:

–  ئیدیوٙم: یوٙ جه‌خاڵه‌ ئه‌ریٛنییه‌كا چناره‌ی  به‌كار به‌رده‌و ئیدیوٙمیا كه‌ ڕاوی هه‌م پیٛسه‌ هونه‌ریٛوی زمانه‌وانی‌و هه‌م پاریٛزاناو ده‌سه‌واته‌ فوٙلكلوٙریه‌كا به‌یاگیٛ ئیشاره‌ش په‌نه‌ كه‌رده‌ن‌و به‌كارش ئاورده‌ن په‌ی نموونه‌ی: “قووشش نیا چنه‌” هه‌ڵبه‌ت خاسته‌ر بیٛ واچوٙ “قووش مه‌وانوٙ” كه‌ ئیشاره‌ن په‌ی چوٙل بییه‌ی، یان “ئه‌جیٛ نه‌یجه‌و شه‌میٛرانی”  كه‌ ئیشاره‌ن په‌ی  باڵابه‌رزی‌و جوانخاسی

–  فوٙلكلوٙر: گیٛڵایوٙ په‌ی فوٙلكلوٙری  كه‌ جه‌ لای لایه‌كه‌و په‌روانه‌ی په‌ی وڵكله‌ی ڕه‌نگش دانوٙ دیسان یوٙ جه‌ خاڵه‌ وه‌رچه‌م ‌و ئه‌ریٛنییه‌كا ئی روٙمانه‌ینه‌ كه‌ به‌حه‌ق یاگیٛ ده‌سوه‌شیكه‌رده‌یا

–  نوٙستالوٙژیا: نوٙستالوٙجیا پیٛسه‌ عونسریٛوی روٙمانسی دلی روٙمانه‌و چه‌ناره‌ینه‌ ویٛش وزوٙ به‌ر‌و وانه‌ر نمه‌تاووٙ به‌ ئاسانی چنه‌ش وییه‌روٙ! وه‌ختیٛو فه‌رهاد درود‌و حشمه‌ت ئاوانه‌ چه‌مش گنوٙ به‌ ئه‌سپی چه‌رمه‌ چڵه‌كیوٙره‌‌و گنوٙ یادو لای لایه‌و ئه‌دایش”لای لای روٙڵه‌ی شیرینم،جگه‌رگوٙشه‌كه‌م، بابه‌ت لوان په‌ی سه‌فه‌ریٛوه‌ دووری ئه‌سپی چه‌رمه‌ت په‌ی باروٙ… 

–  فه‌زاو  چناره‌ی:

–  فه‌زا ئا حاڵو هه‌وا‌و وه‌ركه‌وته‌ زه‌مانی‌و مه‌كانییه‌ن كه‌ جه‌ ڕاو شه‌خسیییه‌ت دروسكه‌رده‌ی‌و وه‌سفكه‌رده‌ی گردو عه‌ناسوره‌ ده‌خیل دریه‌كاو دلیٛ روٙمانی دروس بوٙ، فه‌زاو چناره‌یه‌ فه‌زایوٙ په‌ڕ جه‌ترس‌و دڵه‌ڕاوكیٛ‌و نائوٙمیٛدیا! ڕه‌نگدایوٙ ڕووداو‌و سه‌ربورده‌‌و كاروكاردانه‌وه‌‌و ڕه‌فتار‌و گوفتارو كه‌سه‌كان، ڕووداوه‌كیٛ هه‌رچوار فه‌سڵه‌نه‌ ڕوو مدا‌و هه‌ر فه‌سلیٛو په‌ی ویٛش به‌روزوٙ به‌شیٛو جه‌ ته‌نگ‌و چه‌ڵه‌مه‌كا جه‌مگاو چناره‌یا،  چنی ئانه‌یچه‌ شه‌خسییه‌ت سازی‌و فه‌زاسازی ئینیٛ خزمه‌تو ئا چیروٙكانه‌ كه‌ ڕووه‌ مدا، ته‌مه‌لوولو وه‌هاری‌و دیمه‌نی سه‌وزو گه‌شو كه‌ش‌و كوٙساری، گه‌رماو هامنی‌و سیٛبه‌رو چیٛرو كه‌پرا‌و دڵی باخاكا چناره‌ی‌و به‌ر‌و بوومه‌ هه‌مه‌ڕه‌نگه‌كه‌ش، سه‌رداو پاییزی‌و وه‌زته‌كنای‌و هه‌ناركه‌نای تا سه‌رداو سڵه‌وه‌و وه‌رو وارانو زمسانی‌و هیٛزمئارده‌ی‌و هیٛزم هوٙرچنیه‌ی، پیٛسه‌ هارموٙنییه‌وی عاتفی‌و ڕوٙحی  فه‌زاو روٙمانه‌كیش داگیركه‌رده‌ن!

–  ته‌شك‌و شیٛوازو چناره‌ی:

–  تشك‌و شیٛوازو روٙمانیٛ چیٛویٛو كونكریتی نیا، چونكه‌ نوویسه‌ی‌و ویٛناكه‌رده‌ی زاده‌و فیكر‌و زیهنیه‌تو خودو نویسه‌ریا نه‌ك چوارچیٛویٛوه‌ ئه‌ره‌مجیا، ئانه‌ زیهنی خه‌لاقوو نوویسه‌ریا ده‌ق خوڵقنوٙ، په‌وكه‌ی متاوی ڕه‌گه‌زی جوٙراوجوٙر‌و تشك‌و شیٛوازی جیاجیا دلیٛ ده‌قه‌كانه‌ ویٛناكه‌ری! ڕاسا ئه‌وه‌گیٛڵنا ئی سه‌ربورده‌‌و چیروٙكه‌كا دلیٛ ڕوٙمانه‌وه‌ چناره‌ی باس كه‌رده‌و ئا واقعیه‌تانه‌ن كه‌ سه‌رده‌میٛو تایوه‌ت ڕووه‌شا دیٛنه‌‌و ئینه‌یچ ماچوٙما پنه‌ كه‌ ده‌قه‌كه‌ ده‌قیٛوه‌ ریالیستییا به‌ڵام جوٙرو به‌یان كه‌رده‌ی‌و  وه‌سف‌و ویٛنا خه‌یاڵییه‌كیٛ روٙمانه‌و چناره‌ی متاوو واچوو تیٛكه‌لیٛوا جه‌ روٙمانسیه‌ت‌و ریالیزمی كه‌ دلیٛ داستانه‌ ئه‌ده‌بییه‌كانه‌ وینیوٙ به‌ڵام باس مه‌كریوٙ! ئینه‌ كه‌ نوویسه‌ر جه‌ خه‌یاڵو ویٛشه‌نه‌  ته‌سویریوٙ زیهنی به‌نامی چناره‌ی‌و سروشته‌كه‌یش دروس كه‌روٙ یان عه‌شق‌و وه‌شه‌ویسی كه‌روٙ كروٙكو روٙمانه‌كه‌ی‌و روٙمانسیانه‌ وه‌سف‌و فه‌سڵه‌كا‌و دیارده‌كا كه‌روٙ  ویركه‌ردیو روٙمانسییانه‌ن به‌ڵام كه‌ باسو واقیعیٛوی سیاسی، كوٙمه‌ڵایٛتی كه‌روٙ ئیتر چاگه‌ ملوٙقاڵبو  ریالیزمی  چونكه‌ گردو ئا ڕووداوا كه‌ باسشا كه‌روٙ به‌شوٙنیٛ جه‌واقیعو ئا سه‌رده‌مه‌یه‌ كه‌ ڕاوی چه‌نه‌ش ژیوان، ڕه‌ش بگیری‌و چه‌ك كه‌رده‌ی خه‌ڵكی، جموجوٙڵو حزبو توده‌ی، كوٙڵبه‌ری، خه‌فه‌قان‌و سته‌مكاری رژیٛمی پاشایٛتی‌و داب ‌و نه‌ریته‌ كوٙمه‌ڵایٛتییه‌كیٛ گرد به‌شوٙنی چا واقیعه‌ سیاسی، كوٙمه‌ڵایٛته‌تییه‌! به‌ڵام  ئانه‌یچما ویر نه‌شوٙ ئاواقیعه‌ گه‌ركما بوٙ گه‌ره‌كما نه‌بوٙ جه‌ دووباره‌ خولقنایشا تیٛكه‌ڵ به‌ خه‌یاڵ‌و حه‌ز‌و ئاره‌زو ڕاوی بییه‌نی، حیكایه‌توان حكایه‌ته‌كا به‌ زوانیٛوه‌ ساده‌‌و ساكار‌و روٙمانتیك باس كه‌روٙ به‌جوٙریٛو كه‌ وانه‌ر‌و گوٙشگیر ویٛش دڵی ئا ویٛنه‌ خه‌یاڵیانه‌ وینوٙ كه‌ سات دماو ساتی پیسه‌ سكانسی سینه‌مایی  نیشانه‌ مدریا1

–  لك دایوه‌نه‌ ‌و لكۆ كه‌رده‌ی:

–  چی روٙمانیٛنه‌ چنه‌یاگیوٙ  ڕاوی په‌ی دروسكه‌رده‌و كیٛشمه‌كیٛش‌و خوڵقناو فه‌زایوٙ هه‌یجانییه‌ لكیٛ وزوٙ دلیٛ داستانه‌كا‌و دمایچ به‌ شیٛویٛوه‌ ژیرانه‌ به‌بیٛ ئانه‌ی جه‌هه‌یجانو داستانیٛ كه‌م بوٙوه‌ لكه‌كاما په‌ی كه‌روٙوه‌!  مه‌رگو په‌روانه‌ی، گیریای ئه‌نوه‌ری، یانه‌نشین بیه‌و ئیستوار مه‌حمودی‌و ده‌ساوده‌س كه‌رده‌و وڵكله‌ی هه‌ركام په‌ی ویٛشا كیٛشمه‌كیٛشیٛوه‌ زیهنی، عاتفی‌و ته‌نانه‌ت فیزیكی مارا شوٙنه‌و ویٛشاره‌!

–  شه‌خسییه‌ت په‌ردازی یان دابه‌شكه‌رده‌و ده‌ورو نه‌قشی به‌ینو كه‌سه‌كانه‌:

–  ڕاوی كاراكته‌ریٛ مته‌نه‌وعیٛش به‌كار به‌ردیٛنیٛ كه‌ هه‌ركام په‌ی ویٛشا متاوا با به‌ پاڵه‌وانو ئا چیروٙكا كه‌ ده‌ورش چنه‌ وینا! ده‌ورو نه‌قشی مه‌وازی یان هامشان كاریٛش كه‌رده‌ن كه‌ نه‌تاوی به‌ ئاسانی كاراكته‌ری سه‌ره‌كی ده‌سنیشان كه‌ری، ده‌سپنه‌كه‌رده‌و روٙمانه‌كه‌ینه‌ پاسه‌ ئیحساس كه‌ری كه‌ په‌روانه‌ كاراكته‌ری سه‌ره‌كییه‌ بوٙ ‌و تا ئاخر چه‌نی ڕووداوه‌كا بلوٙ وه‌روٙ، به‌ڵام ناگا به‌ مه‌رده‌یش ده‌ورش ته‌مامیوٙ ئیتر زه‌ینه‌ت په‌ی ئه‌نوه‌ری ملوٙ، هه‌رپاسه‌ ئیستوار مه‌حمودی‌و به‌توول خانمه‌ كه‌ سه‌رتاسه‌رو روٙمانه‌كه‌یه‌نه‌  روٙڵی كارا وینا! به‌ڵام ئه‌و ئانه‌ی مشوٙ ڕاوی ولكله‌ش به‌ پاڵه‌وانو روٙمانه‌كه‌ی دیاری كه‌رده‌بوٙ چونكه‌ به‌ دریٛژایی روٙمانه‌كه‌ی په‌یما به‌رگنوٙ گردوو ئا رووداوانه‌ كه‌ باس كریا‌و ڕووه‌ مدا به‌جوٙریٛو جه‌ جوٙره‌كا ئینای خزمه‌تو وڵكله‌ینه‌ كه‌ دماته‌ر به‌ فه‌رهاد نامیٛ به‌ركه‌روٙ.

–  پارادوٙكس: به‌پیٛچه‌وانه‌وه‌ شیٛعریٛ پارادوٙكس یان ته‌ناقوز دلیٛ هونه‌رو رومان نویسه‌ینه‌ خاڵی لاوازا، چون نمه‌ركریوٙ هامزه‌مان توٙ دویٛ شه‌خسییه‌تی جیاواز یان دویٛ چیٛویٛ جیاواز بی؟ ڕاوی به‌بیٛ مه‌قسه‌د بڕیٛ یاگیٛ تووشوو ئی ته‌ناقوزیه‌ بییه‌ن په‌ی نموونه‌ی:

–  ل 174 ماچوٙ:  ئه‌نوه‌ر نه‌وه‌شخانه‌و ئه‌رته‌شیه‌نه‌ بیٛ

–  به‌ڵام شوٙنیشه‌ره‌ ماچوٙ: سه‌رداری براش فره‌ هه‌وڵشدا چاره‌نویسش بزانوٙ به‌ڵام هیچش ده‌س نه‌كه‌وت؟

–  ل 21 ماچوٙ په‌روانه‌ به‌ ئه‌ژنیه‌و نامیٛو ئه‌نوه‌ری موچركیٛو ئاما له‌ششه‌ره‌‌و كه‌وته‌ دلیٛ خه‌یاڵا؟ خه‌یالیٛ ویه‌رده‌ی دووری، خیاڵو عه‌شق ‌و وه‌شه‌ویسی ئه‌نوه‌ری

–  كه‌چی ل23 ماچوٙ: په‌روانه‌ چا زه‌مانه‌ هیچ سوٙز‌و ئیحساسیٛوه‌ش نه‌بیٛ په‌ی ئه‌نوه‌ری!ئی ورده‌كارییه‌ مشیوٙم  وه‌رو چه‌ما گیریا ئه‌گینا ره‌وایه‌ته‌كیٛ ره‌وایی ویٛشا جه‌ ده‌س مدان؟

مه‌زموون‌و ده‌رونمایه‌و چناره‌ی:

مه‌زمونو چناره‌ی  مه‌زمونیٛوی ئینسانی، ئه‌خلاقییا، فیٛرما كه‌روٙ ته‌سلیمیٛ ته‌نگ‌و چه‌ڵه‌مه‌و ڕوٙزگاری نه‌بیمیٛ‌و سه‌ختی‌و مه‌ینه‌ت‌و سته‌كاری كوٙتایش میٛ به‌ڵام ئا چیٛوه‌ كه‌ هه‌تایی مه‌نوٙوه‌ عه‌شق‌و وه‌شه‌ویسی، ئینساندوٙسی‌و میٛهره‌بانییا كه‌ وه‌شبه‌ختانه‌ جه‌مگاو هه‌ورامانی نموونه‌و زیننه‌و ئی به‌ها ئینسانی‌و ئه‌خلاقییه‌ن ‌و كریوٙ پاریٛزمیٛش‌و به‌ زیننه‌یی مه‌نوٙوه‌.

وانه‌ری ئازیز گه‌ره‌كم نیا چینیٛ زیاته‌ر ماننووت ‌و شه‌كه‌تت كه‌رو  ئه‌گینا كریوٙ  فره‌ته‌ر سه‌رو روٙمانه‌و چناره‌ی قسیٛ كه‌رم  چونكه‌ عالترین پاداشت په‌ی نویسه‌ری قسه‌كه‌رده‌یا سه‌رو به‌رهه‌مه‌كه‌یش یان ئا ده‌قه‌ كه‌ به‌رهه‌مش ئاورده‌ن ئومیٛدواره‌نا تاوابوٙم كوچیٛو جه‌ شه‌كه‌تی كاك ڕه‌زای به‌ركه‌رو ‌و به‌ قه‌ڵمه‌ كوله‌كیٛ ویٛم یارمه‌تی ده‌وڵه‌مه‌نكه‌رده‌و ده‌قه‌كه‌یم دابوٙ.

دیسان ده‌سوه‌شی

8/6/2021

ره‌فعه‌ت مورادی

 dotnet
Load More In ئەدەب و هونەر

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

هەجو دلیٛ شیٛعرەکانو شیٛخ ڕەزای تاڵەبانینە

شیکاری ئەدەبین سەرو شیٛعرەکانو شیٛخ ڕەزاو تاڵەبانی، بە قەڵەم و ئەندیٛشەو ئەسحەد هەورامی، ب…