یانە گردین مەزانوو هەڵیزەو میرا شڵقەش وەشا یا دوٙو ویٛما تشا؟!

مەزانوو هەڵیزەو میرا شڵقەش وەشا یا دوٙو ویٛما تشا؟!

122

مەزانوو هەڵیزەو میرا شڵقەش وەشا یا دوٙو ویٛما تشا؟!

نیازما بابەتەکەیم بە چند٘ مەسەلیٛ ویٛمانیٛ دەس پەنە کەروو. وەریناما فەرماوان:

“هەڵیزەو میرا شڵقەش وەشا!”، “دوٙو ویٛما تشا!”، “وەزی ویٛما کوٙریٛ یا پووچیٛنیٛ!”، “کوسی وەروو هارگیٛ قەد٘رشا نیا!!”

و …

ئەگەر بلمیٛ تانوو ئی مەسەلارە فریٛ و فراوانیٛنیٛ.

دیسان قەد٘یمی فەرماووٙ: “تا هاتم بیٛ، کەراماتم بیٛ!” یا “خود٘ا نەکەروٙ کەس پللامنەش هوٙرگیٛڵوٙوە وەنەش!”

داخەی فرە فرە گرانەم! ئاروٙ فریٛوە جە خەڵکی بە تایبە چینوو ڕوٙشن ویری (هەڵبەت وەروو ویٛشارە!)، ڕوەو غەرەز و مەرەزیوە، دیواریٛ جە هەورامانی بەسەزوانی و فەرهەنگیش نزمتەر مەوینا و هەریاگیٛ پەنگیوٙشانە وڕ مشاوە وەنە ئی فەرهەنگیە و ئانە ناسزا و ناتوٙرە و واتیٛ و دەسەواتیٛ ناشیرینیٛ و دوور جە ڕاسی و هەقیٛقەتی و نەزاکەتی با، بیٛ پەروا چناشا باڵاشەرە و کەکیٛ میٛمانەشا نیەنە!

گولتەر و قەباحەتبارتەر جە گرد٘ چیٛوی ئانەن بڕیٛ بە نامیٛ وانیٛ و ڕوٙشن ویریٛ ویٛچما هاکوٙ و گوٙترەی ملا شوٙنەو ئی قسە بیٛ یاگارە و پیٛسە گورزی هەیتا هەیتا کواشاوە چارەمارە و بە باوڕوو ویٛشا ئینیٛ ئەوپەڕوو ڕوٙشنفکری و ڕوٙشن ویرینە!!

جا خەساروو ئی نا ویٛ هاگاییە ئانەن بڕیٛ جە خەڵکی عەوامی و چینوو جواناما کە فرەتەر ئەرەویایشا ملوو عەقڵ و ئاوەزیشارە زاڵا، تەوەسیاوە و چی فەرهەنگە ڕەسەن و ڕیٛخەد٘ارە ئینسانیەیە کە سەمەر و میراسوو ڕەنجوو هەزاران ساڵەو با و باپیریمانە، دووریٛ و بیٛگانیٛ گناوە.

ئی چیٛویٛ با سەبەب تا وەرە وەرە کزی و لارەملی ڕوە کەروٙ ئی فەرهەنگیە و پیٛسە وەروەو کەشا بشوٙوە!

ئی ناحەزیٛ بییٛنیٛ خاڵانەو لەوس بورەکیٛ هەورامانی و دایم شوٙنەو عەیبوو ئیٛد٘ و ئەویرە گیٛڵا!

جا ماچوٙ لەوس بوٙرەکیٛ هەورامانی لەوسیٛش فرە بوٙریٛ و ناشیرینیٛ بیٛنیٛ و یاویٛ لا هەر ژەنیٛوە با فرەیچ زەریفە و جوانخاسە و بیٛ عەیبە بیە، واچیٛ ئانە چی ئاند٘ە لەوسیٛت بوٙریٛنیٛ؟!

داخەی گرانەم! ئی جوٙرە کەسیٛ پەی فەرهەنگوو هەورامانی بییٛنیٛ بابەژەنی و هەر ڕویٛ عەیب و بەهانە و ئیراد٘یٛش پەی میٛزاوە و تلاشیٛش پەی تاشا! هەورامی واتەنی: “گاوەسن چەموو ویٛشانە مەوینا، بەڵام ورد٘تەر جە پووشی چەموو خەڵکینە وینا!!”

ئەگەر نامیٛ ئەدەبیاتی بەری، ماچا ئەدەبیاتی هەورامی حماسەتش نیا چەنە و دوور جە هیٛژموونی سیاسین! ئەگەر نامیٛ مەسەلیٛ بەری، ماچا کەیلەنە جە تەرسەزاڵی و موحافیٛزەکاری! ئەگەر ڕازیٛ منویسی و کەریش بە کتیٛب، بیٛ ئانەی خاڵە پوٙزەتیوەکاش وەرەچەم گیٛرا، ئازا جەماعەتیٛ ڕاسیٛ باوە و دە ئیراد٘ و عەیبیٛش پەی میٛزاوە و ماچا پەڕەنە تند٘ و تیٛژی و فارس واتەنی بەد٘ ئامووزیش هەن!!

وەختیٛ بەرنامیٛوە تەلەفزیوٙنی بەری ڕاوە، هەمامیٛوە گیٛری یا فیٛرگیٛوە منیەیرە، یا بە جاشوو فڵان دەوڵەتی مد٘ات قەڵەم یا پیاو فڵان حیٛزبی کورد٘ی و ماچا گەرەکشانە هەورامانی پیٛسە فڵان یاگیٛ، کەرا کانتوٙن!!

کاکە وەللا ویرەوەری با و باپیرامانە هەورامان ماهەر پەروەر نەبیەن تا جاشەش بوٙ! جاش هینوو وەڵاتی ماهەر پەروەرین!

ئەگەر گرد٘وو مەحاڵوو هەورامانی وشکنی پەیت بەرگنوٙ تا ئیسە هیچ یاگیٛ هەورامانینە ماهەرە نگاد٘اری نەکریەنە؛ چوون ڕوٙحی بەرزوو ئی خەڵکیە چەنی بیٛ قابلیەتی سازگاریش نەبیەن و نیا!

با فرە سەرش نەلمیٛ، ڕویٛ ماچا فڵان …. ڕویٛ ماچا فیسار ….!!

دەی برا ئەجوٙم ئینە خاڵانەکەو خلە و بلەیا و ماچوٙ: “وەڵات خلەی گیٛ، خلەیچ بلەی گیٛ!!” دەی توٙ جە منی بیٛ دەسەڵاتەری شکە مەبەری کە هەر ڕویٛ بە جوٙریٛ ئاڵایەم پەی هوٙرکەری یا: “بە کەر ناویٛرم و بە کوٙپان شیٛرما؟!”

ئی وشک مەژگ و ویر تەسکیٛ کە ویر و ڕوٙحشا نەوەشا گیٛڵا دلیٛ ئی فەرهەنگە ڕەسەنەیرە و حەند٘او چیٛوە عالەکاشەنە چەمیٛ قووجنا و دەس منیا سەروو چیٛویٛ بیٛ ئەوەجی و کەراش نوونگە و پیٛسە بڵیٛسانیٛ جاڕش مد٘ا!! پڕپوٙڵە بوٙ و گیٛتانیٛ بوٙ، وارد٘ە وەرەش بڵیٛسانیٛ بوٙ!!

ئیسە هەرچی چەنی جوانوو هەورامانی نیشیرە و باسوو عالی و دوٙڵەمەند٘ی فەرهەنگوو هەورامانیش پەی کەری زوٙخاویٛ هوٙرمجوٙ و ئا چیٛوا ماروٙوە ویر کە ناحەزیٛ و ڕوٙشن ویرەکیٛما ڕوەو ناهاگاییوە کاویٛژشا کەرا. وەختیٛ باسوو ئەدەبیاتی و شیٛعریٛش پەی کەری، جە جوابەنە ماچوٙ ئەدەبیاتیٛ کە چەک نەکەروٙ شانەت، ئەدەبیات نیا! وەختیٛ باسوو مەسەلیٛش پەی کەری، جە جوابەنە ماچوٙ مەسەلیٛ کە یوٙی بیٛ ئیرادە بار باروٙ، مەسەلە نیەنە! باسوو گوٙرانیش پەی کەری، ماچوٙ ئی بوٙڕە بوٙڕە چیٛشا و گوٙرانییٛ ئەگەر مووسیقیش تیٛکەڵ نەبوٙ، گوٙرانییٛ نیەنە!

ئینیٛ گرد٘ جوابشا ئاسانا، بەڵام هەرچی پەیش شی کەریوە، ئاد٘ هەر بە دووکەو ویٛش ڕیٛسوٙ! چوون قسیٛ ناحەزا و ناحاڵیەکاو ویٛما لویٛنەنە مەژگش و دنیا حاڵیش مەکەروٙ.

ئەوە ساڵە مەریوانەنە سەروو ڕوٙنامە وەرشیە سەروو چواڕ ڕاو شەبڕەنگیم دا و مد٘یەو مەجەلەو زریٛباریٛ کە ئا وەختە کاک عادڵ محەمەدپوور ساحیب ئیٛمتیازش بیٛ، بە سەردیاریٛ پەڕ زرق و برق سەروو مەسەلیٛ هەورامییٛ بابەتیٛ نویسیان. بابەتەکە کەسیٛ بە نامیٛ حسەینی نویستە بیٛ و ئینە سەردیارەکەش بیٛ: “رگەهای شونیستی در ضرب المثل هورامی!!” بە دیەی ئی سەردیاریە سەرسام و حەیران کەوتا و چڵاکیٛوەم کەرد٘! ئاخر سەروو مەسەلیٛ هەورامییٛوە خەریکوو هەرمانیٛ بیٛنیٛ و هەرچی سەرە ئاریٛنیٛ و سەرە بەریٛنیٛ، مەسەلەو هەورامانی دوور چی بوختانە گەوریٛ بیٛ و چەنی ئی قسە دەم پەڕ کەرە هاڵییٛ ئاسمان تا زەمین دوورە بیٛ.

دڵوو ویٛمەنە واتم هەورامی و شویٛنیزم؟! ئەبەد٘ا؛ چوون ئەگەر هەورامی شوینی و ڕەگەز پەرەس بیە، ڕوٙش نەیاویٛ ئاروٙ و وەڵاتی پان و بەرینش پیٛسە وەرویٛ نەتاوییٛوە و نیٛوە سەروو چوار تەوەنە ڕەقا!!

هەرچی دیٛنیٛش وەروو خیاڵی چیٛوەکە چەنی ئاوەزی نەگونجییٛ و پەیم قووت نەدرییٛ.

ویرنامەکەم (مەجەلەکەم) ئەسا و ورد٘ ورد٘ بابەتەکەم واناوە! دیم ئی کابرا ویٛش پەڕوو پوٙسیش گرفتاروو نەوەشی شویٛنیزمی و ڕەگەز پەرەستین و خەریکا دەسە چەربەکەیش ساوای ساووٙ سەرەو یوٙتەریرە! ئی کابرا نەوەشە بیٛ ئانەی هاگاش جە ڕوٙحوو مەسەلیٛ بوٙ، چوار پەنج مەسەلیٛش کەرد٘یٛ بیٛنیٛ نوونگە و کووکە پەی بەیانوو مەرامە شویٛنیەکەیش و تا تاوابیٛش ـ بە زەمە ـ ئاما بیٛ شان و باڵوو فەرهەنگوو هەورامانیرە و ئی گرد٘ بیٛ ویژدانی و بیٛ خود٘اییشە دەرهەق بە خەڵکوو هەورامانی کەرد٘ە بیٛ.

تا ئا یاگیٛ ویرم بوٙ ئی پەنج مەسەلەشە کەرد٘یٛ بیٛنیٛ بەهانیٛ: حیز و سڵامەت. دەسیٛ نەتاوی ماڕیش، مشوٙم ماچش کەری. تەوەنیٛ نەتاوی ماڕیش، مشوٙم پاڵش دەی پەووە. یەسیٛ خاکی پاک بوٙ، پاش بنیەو سەر. ویٛم و زاڕوٙڵەکیٛم بیٛوەییٛ بیمیٛ، سەرەش کویٛ قنگەو بابەو خەڵکی.

دەی ئەگەر ورد٘ سەرەنجوو ئی مەسەلا و مەرامیشا دەی، کوٙگەشا پا سەردیارە بوختاناویەیە وەروٙ؟

دیارا ئی برادەرە نە هاگاش جە ڕوٙحوو مەسەلیٛ بیەن، نە وەرپیٛک و مەراموو مەسەلیٛش ئەشناسان. چەنی؟ چوون قین و غەرەزی وەروو چەما گیٛرتەن و نەد٘یانەنە وەر تا بزانوٙ دلیٛ فەرهەنگەکەو ویٛچشەنە، هەڵبەت بە ڕەنگ و بوٙ و تامی فرەتەرەوە ئی مەسەلیٛ هەنیٛ و گنا وەروو چەمی. پیٛسە: حیز و سڵامەت!

دەستیٛ نەتوانی بیبڕی دەبیٛ ماچی کەی!

دەستیٛ نەتوانی لە بندا بیبڕی

ئەبیٛ بیشوٙیت و بە خاولی بیسڕی

کە ورچ لە سەر پرد ڕییٛ لە توٙ بڕی

ئەبیٛ ملوانکەی موورووی بوٙ بکڕی        “پیرەمیٛرد٘”

و …

داخە ئانیٛنە ئی مەسەلیٛ لاو هەرویماوە وەرپیٛک و مەرامیٛتەرشا هەن و باری ئیجابیشا جە باری سەلبی فرەتەرا!

وەختیٛ ماچی حیز و سڵامەت، خوٙ مەواچی حیز بە و سڵامەت به تا هانی دریەی پەی ئی مەرامیە و ڕوٙحوو بیٛ قابلیەتی و بیٛ ئیرادەیی دەروونتەنە پەرە بسانوٙ، بەڵکوو ئینەی پیٛسە سیٛفەتیٛوە خرابی دەس نیشان کەروٙ و ماچوٙ مشوٙم دووریش چەنە گیٛری.

ماناو ئی مەسەلیٛ ئانیٛنە و ماچوٙ ئا کەسیٛ کە دایم بیٛ خەم و خیاڵیٛنیٛ و ویٛشا مەد٘ا سەرەکووی و عەزیەت و مەینەت مەد٘ا وەروو ویٛشا و کارشا نیا سەروو بڕیٛ حەساباوە، دایم سڵامەتیٛ و دوور جە زەرەر و بەڵاینیٛ.

دەسیٛ نەتاوی بڕیش، مشوٙم ماچش کەری یا تەوەنیٛ نەتاوی ماڕیش، مشوٙم پاڵش دەی پەووە. باس جە سیاسەتوو سازیای و مودارای و ویٛ گونجنای دەرهەق بە وەختی کەرا. یانیٛ ئەگەر ئیسە دەسەڵاتوو فەوتنای زاڵمیت نیا، چەنیش هوٙرکەرە و سازیە تا وەختش یاووٙ، جا پا حەزە وەختش یاوا ئەمانش مەد٘ە پەنە و فەوتنەش.

ئەها سەرەنجوو بەیتەو دویٛ دەیدیٛ:

کە ورچ لە سەر پرد ڕییٛ لە توٙ بڕی

ئەبیٛ ملوانکەی موورووی بوٙ بکڕی

یانیٛ بە وەشە خەڵەتنەش، چەنیش سازیە، مەراییٛش کەرە تا وەختش یاووٙ.

و …

جا بزانمیٛ وەرانوەروو ئی چوار پەنج مەسەلەیوە چیٛشما هەن کە باس جە غیرەتی و ئازایی و چەنەئامای و نەتەرسی و بیٛزاری جە زڵم و زوٙری و زاڵمیما پەی کەروٙ؟

گیٛرە ئاورد٘ەی گرد٘وو ئا مەسەلا چی کوڵە بابەتەنە نەگونجیوٙ و تەنیا بە ئاورد٘ەی چند٘ نموونا وەرپەرچوو ئی کەسا مد٘یمیٛوە و پەنەشا ماچمیٛ وەشتەر ئانەن وەڵیٛ ئانەینە پەنجیٛ بیٛ عیسافیٛ کیٛشدیٛ پەی یوٙی نەختیٛ ژیرانە و زانایانە کیٛشدیٛش با نەبوٙ بوختانی و بی عیسافی.

مەرگی بە نامووس، نەک زیند٘ەی بیٛ نامووس! ئینسان ڕویٛ جە ئەد٘یٛ بوٙ و ڕویٛچ مروٙ! ئازا یەک جار مروٙ، تەرسەزاڵ هەزار جاریٛ! تەرسەزاڵ ڕویٛ هەزار جاریٛ مروٙ! گیٛسکی نیٛر پەی سەرە بڕیەی خاسا! سەرەی بیٛ سەود٘ا پەی چیٛروو خاکی خاسا! کڵاوەش پوٙپەو سەرەیوە دڕییٛنە! نە گنە شوٙنەو هەسەریٛ، نە زاڵمی! مار (زاڵم) مشوٙم سەرەش پان کەریوە! دیواروو زاڵمی سیٛبەرەش ژەهرینەنە! جە دامانوو ژەرەژیٛ کولەداشتیٛنە هەڵوو پەروەرد٘ە مەبوٙ! ڕویٛ بە پیایی، نەک هەزار ساڵیٛ بە حیزی! ئاساو مەهاڕوٙش! ئەد٘ا مەرگت نەوینوٙ! ئەد٘ا نیشوٙرە ڕوٙڵەی پیٛسە توٙ وینوٙ! بەق ئانەن دامگانە وانوٙ! هەر بارش تفەنگیٛ با وەرگ وەروٙش! خود٘ا کوشیما و تاقیلە مووسایی نەکەری گەورەما!

داخی داخانەم پەی دەم دلیٛران

ڕیٛوی ڕاو کەروٙ لە باتی شیٛران

نەمەنەن دەوری شای تیرەند٘ازان

یاگیٛ شابازان کوٙرکوٙریٛ وازان

پیای گەورە بە چەکی گەورە کوشیوٙ! پیا مشوٙم بە دموو ویٛش گانی کەروٙ! جە فرەی فرە کوشیوٙ، جە کەمی، کەم! چەقەڵ (ڕواسە) بیە زامنەو شیٛری! مەی فەقیرە بوٙ، وەرگیٛ وەراش! داران جە دووروٙ سەرشان سەوزەن! کوڕ بڕنەوو تاتەیش کەروٙ شانەش! شیٛر وەروٙت خاسا تا پەنا بەری بە هیٛلیانەو ڕواسیٛ! شیٛریٛ نەمەنیٛ، ڕواسیٛ دەریٛشا گیٛرتیٛ! شیٛر جەنگڵەنە بەربشوٙ، چە نیٛر بوٙ چە ما!

کوڕیٛم گەرەکا ئەمان کوڕە بوٙ

جە ئاساوەنە نوٙرە بڕە بوٙ

هەرکەس بیٛ زوانا دایم زەلیلا

زوٙر پەی زوٙرداری بەڵگە و دەلیلا

سەریٛ دلیٛ سەرانە نەبوٙ پەی بڕیەی خاسا! شای بە کالیار مەزانوٙ!  یانەی میٛران خاستەرەن جە یانەی میران! وەریٛسە هەر یاگیٛ پڕچیوٙ چاگە لکە دریوٙوە! گونجەنەش دماوە بینیان! هەرچی فرەتەر کوٙمیەیوە، فرەتەر سواریٛت با!

هەرکەس بیٛوەی بوٙ، کڵفەتش ماچوٙ ئاخ مەرگش کەی بوٙ؟

و …

جیا چینیشا مەسەلەی هەورامیە لیٛوان لیٛو و لچان لچەو مەفاهیم و مەزامینە بەرزە ئیٛخلاقیە ئینسانیانە که دلیٛ کەمتەر مللەتیٛوەنە گنا وەروو چەمی. ئی سیٛفەتە بەرزە ئینسانییٛ، ئینسانی کەیل و سەرمەسوو عەتر و بوٙو ویٛشا کەرا و ڕوٙحیٛ ئەهوورایی و ئینسانیش پەنە بەخشا و پەی ژیوایە ئینسانی ئاماد٘ەش کەرا. چیٛگەنە گوٙشیٛوە چا سیٛفەت و مەزامین و مەفاهیمە ئیٛخلاقی و ئینسانیا  کە دلیٛ دنیاو مەسەلەو هەورامانینە گنا وەروو چەمی، پەی نموونەی مارمیٛوە: ئەمانەتداری، قەناعەت و تەبیٛعەت بەرزیٛ، میٛمانداری و میٛمان نەوازی و قەد٘ر گیٛرتەی میٛمانی، دەسگروٙیی فەقیر و هەژاری، وەرپرسیاری و دووری جە بیٛ خەم و خیاڵی، تەقەلا و زەحمەت پەی ژیوای شەرافەتداری، پاکی، ڕاسی و دروٙسی، دڵپاکی و دڵ فراوانی، کەرەم و سەخاوەت ئەرمانای، دەسند٘ە و بەخشای بیٛ وەرانوەر، هەق و هقوٙقوو هامسای، دووری جە هەرزە کەلامی، دووری جە عەیب و ئیراد٘ گیٛرتەی، دووری جە غەیبەتی و زەمەو ئیٛد٘ و ئەوی، زەرەر نەد٘ای و زەرەر ڕجوا نەوینای پەی خەڵکی، خاسە کەرد٘ەی، دەس و چەم پاکی و خیانەت نەکەرد٘ەی، ویٛ وەر نەبیەی، دووری جە کاسە ڵیٛسی، چڵکاوەوەری، نوٙکەری و بیٛ قابلیەتی، ڕوٙحوو ئاشتی و ئاشتی وازی، سەبر و تاقەتداری، دووری جە زڵم و زوٙری، شەرم و حەیا و تەقیە کەرد٘ەی و دووری جە بیٛ حیایی، قەد٘ر گیٛرتەی گەورا و ڕیش چەرما، بە گا ئاورد٘ەو سلەو ڕەحمی،  وەفاد٘اری و دووری جە بیٛ بەینەتی، قەباحەتوو تەماحیٛ زیاد٘یٛ، قەباحەتوو ڕژدی و ڕەزیلی و بەخ کەرد٘ەی، پەرە دای بە هامیاری و هام دڵی و هاوماڵی، خەیر و خەیرات کەرد٘ەی، ئەوەجوو وانای و لوای شوٙنەو وانایرە، دوورەوینی دماڕوٙی، بیٛزاری جە نیٛفاقی و ڕیاکاری و دوەڕوویی، نەلای چیٛروو باروو منەتەو کەس و ناکەسی، دووری جە نەسەق بەرزی و ویٛ بە زل زانای و فەخر ورەشی، پیاوەتی و پیاوەتی کەرد٘ەی، ویژدان و ڕەحم و بەزەیی، میٛهرەبانی و نەرم و نیانی، ئەدەب و نەزاکەت و نەزاکەت فامی، تەربیەت و پەروەرد٘ەی عال، بەرز نەپڕای، قەد٘ر زانای نیٛعمەتی، قەباحەتوو درویٛ، دڵ نەئیٛشنای خەڵکی و دەها و سەد٘ها مەفاهیم و مەزامینیٛ ئیٛخلاقییٛ بەرزیٛتەریٛ کە تان و پوٙ مەسەلیٛ هەورامییٛشا تەنان و چی مللەتیە مللەتیٛ نەرم و نیان و نەزاکەت فام و کەم ویٛنەشا

وەش کەرد٘ەن. ئەگەر پەی هەرکام چی بابەتا گەرەکما بوٙ نموونیٛ بارمیٛوە چند٘ دەفتەریٛش گەرەکیٛنیٛ و جە ئاورد٘ەی نموونا چەمپوٙشی کەرمیٛ.

جە ئاخرەوە باسەکەیم بە چند٘ پەرسیٛ کوٙتایی ماروو:

ئایا گوناح نیا ئینە ئامیانوو خەرمانوو ئەدەب و فەرهەنگیت بوٙ و هەر گوو ساجیٛ هوٙربیٛزوٙوە و بە مەیلوو ویٛش بوختانیت پەی کەروٙ؟

داخوٙم ئیسە هەڵیزەو میرا شڵقەش وەشا یا دوٙو ویٛما تشا؟

داخوٙم ئانیٛ کە شڵقەو هەڵیزەو میراشا لاوە وەشا، بزانا گیٛرە ماسوو هەڵیزەکیٛ ویٛما ڕەنگا ماسی گریا و لکە لکە بوٙ، بەڵام ماسوو هەڵیزەو میرا کاڵەمیٛ و دوٙیچش دەرد٘ەو وارد٘ەی نەوەروٙ؟

داخوٙم کەی بەیمیٛوە ویٛمارە و ئیٛتر پەژموو ویٛما نەد٘ەیمیٛ نیمەریٛسی و ویٛما کوڵک و موو پەی خەڵکی ڕیٛسمیٛ؟

سوبحان ئەمینی

۲۳، ٥، ۱۳۹۹ کوٙچی ڕوٙجیاری

 hewraman
Load More In گردین

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

    دماگیٛرو”نە”ی       ئەگەر سەرنجەو زوانو گوٙران- هەورامی بڎەیمیٛ مەوینمیٛ، …