یانە پەیلوای پەرچێو پەی واتارەو(ئیٛمەی هەورامی و ئیحساسو کورد بیەی)

پەرچێو پەی واتارەو(ئیٛمەی هەورامی و ئیحساسو کورد بیەی)

61

جە واتارێوی د. مودەرس سەعیدی، بەنام و نیشانو(ئیٛمەی هەورامی و ئیحساسو کورد بیەی) کاکەحەمەشەریف عەلی رەمایی ئەپسنە پەیلوای ویٛش بەر مەوزوٙنە سەرو ئی نویستەیە، ئێمەیچ بەگرنگما زانا وتارەکیٛو کاکە حمەشەریفی ئەچێگەنە بنیەمێرە، وەلێم وەروئانەی، کە کاکە مدەرس، هەستی تایبەو ویٛشەن چەنی ئێمە نەمگونجیوٙنە، هەورامی بەکورد منیورە واتارەکیٛو ئادیما بە پەیواز نەزانا بنیەیمیٛشرە، بفەرماودیٛ:

سڵام خزمەتو دوکتور مودڕس سەعیدی و سەرجەم بەشداراو ئی گرویە کە زەحمەت مەکیٛشا لایەنە تاریکەکاو تاریخو ئیمە روشنوە مەکەرا. منیش پیٛسەو وانەریەو ئی مەوزوعانە چندە نوکتیٛ خزمەتتانە عەرز مەکەرو:

کورد و گوٙران :

من چیگەنە نمەلو دلیٛ مەتنە تاریخیارە کە ئینە کیٛنیٛ و چکوگەوە ئامیٛنیٛ بەڵام فولکلورەنە ئامەن:

کورد و گوٙران هەر دوی براینیٛ/ ماچی گوڵیەنیٛ خودای نیاینیٛ. 

ئی برایەتیە ئەچی وەڵاتە زووە و هەر جە دەورانو ملوکولتەوایفیەنە بەردوام بیەن سەرفەنەزەر جە جەنگ و جەلەوەی داخڵی سەرو لەوەڕگەی و…

تا سەرهوٙرداو ناسیوناڵیسم کوردی و دماو جەنگی ئەوەڵی جەهانی، حاکمیەتیٛ مەحەلییٛ و شیٛخایەتی ئەچی وەڵاتە قسیٛ ئەوەڵی کەریٛنیٛ .خەڵکو لاو ئیٛمە روەشا کەردیٛبیٛ خانەقاکانو شیٛخاو نە‌قشبەندییە و قادرییەی. ئەچی دەورانە بزوتنەوەی ناسیوناڵیستی کوردی جە مەنتەقەنە سەرش هوٙردا و جوانیٛ رەوشنویریٛ هەورامانی بەتایبەت جە عیٛراقەنە لوای پاڵو ئەحزابی کوردی. ئیٛتر ویتا خاستەر مەزاندیٛ کە چی راینە چی هەزینەهایە ماڵی و گیانی دریای. بە یاگی ویٛش جە لایەتەروە جامیٛعەی فەرهەنگیو کوردی بە سەر قافڵەیی ماموٙسا پیرەمیٛردی  و دماتەر ماموٙسا عەلادین سجادی و ماموٙسا مەڵا عەبدولکەریم مودەریٛسی و دماتەر کوٙڕو زانیاری کوردی تا هەر یاگیە تاواشا ئاساری ئەدەبی و تاریخی و فەرهەنگییٛ گوٙرانیشا بە نامیٛ میراس و ویەردەو کوردی جەموە کەرد و زوانی بە ئیٛستڵاح یەکگرتوشا بە محوەریەتو زوانی سوٙرانیوە پایەریزی کەرد و سوٙرانی بی بە زوانو قودرەت و دەسەڵاتو کوردی. تا یاگیە کە سوٙرانی بی بە معادڵو زوانو کوردی و پی کارانە زوانی گوٙرانی تەنیا پیٛسەو زوانیە تاریخی کە دەورانش بەسەر یاوان حەساو بی. ئاخرین تەلاش پەی بە کوردی کەردەو زوانی گوٙرانی کتیٛوو میژوی موسیقای کوردی ماموٙسا حەمەی حەمەباقین کە سەرچەمو گردو کارەکاش هەورامانەن و هەرپاسە کارەکانو دکتر  موٙحەمەد ئەمین هەورامانی  و… کە هەورامی یا گوٙرانی بە میراسو کوردی حەساو کەرا نەک زوانیە جە پاڵو کوردینە یا هامبەشو کوردی .

برایەتی کوردی و گوٙرانی تا سەرکەوتەی حکومەتو هەریٛمی کوردستانی دیاری نەدیٛ کە تا چە یاگیە مەحکەم و بەردوامەن بەڵام بە سەرکەوتەی حکومەتو هەریٛمی بە جاریە قەڵاو ئارەزوەکاو هەورامانی وڕا و هەورامیەکان دیشا کە سەرو یەخیوە یانەشا کەردەنوە. بەتایبەت وەختیە یونسکوٙ واتش زوانی هەورامی هینا خەتەرەنە، تەمامو مەحافلی سیاسی و فەرهەنگی و رەوشنویری کوردی نە جە ئیٛران نە جە عیٛراق نە جە خارجەنە هیچ حەرکەتیە یا جم و جوڵیە و یا حەتا تەئەسفیەشا نوارد و جەلەسیە فاتحەخوانی ویکلەیچشا پەی نەگیٛرت. هەر ئاوەختە پی کاریشانە ئتعتیٛرازما کەرد و جە مەقالیەنە چیٛرو نامیٛ: دریغ از یک تاسف،  کە یو جە حەفتەنامەکاو سنەینە چاپ کریا چاگەنە واچیان کە ئی بیٛتەفاوەتیە جە هەقو زوانو هەورامینە نوقتیە سیاوەنە کە سەرو تاریخو رەوشنویری کوردینە مەمانوە.

دکتر گیان هیچ چەپڵیٛ یەک دەس نەتەقیاینە. ئینە کوردەن کە هەورامانش بە ئەمانو خودای ویڵ کەردەن و ویش سوارو کەشتی بیەن و جە کەنارو دەریای ئادش جیا ئاستەن (ئەڵبتە چی نویسیاینە مەنزور جە کوردی دەسەڵاتی کوردی و جامیٛعەی فەرهەنگی کوردین نەک خەلكی عادی جامیٛعەو کوردەواری ) ئیستە ئیٛتر کارشا سەرو هەورامانیوە نیەن و تا ئا یاگیٛ کریا بوٙنە ئیستیٛفادەی ئەبزاری جە هەرچی باریٛوە جە هەورامانی کریان و لازم بە واتەی نمەکەروٙ هەرچی کەسەن هەرچی چیٛوەن مەزانوٙ.

بەڵام سەرەنجیە سەرو مەقالەکەو جەنابیت :

دکتر گیان من تەعەجب چانەیە مەکەرو کە ئی مەقالە دیٛرهەنگام نویسیان. ئینە مەشیایا بیس ساڵیٛ چیوەڵتەر نویسیایا چون زەمانو ئا ویر و نەزە و باوەڕانە ویەردەن .ئیٛتر نمەزانو جەنابت بە پەنەوازت نەزانان یا خەیر ئیسە پا نەتیجەگیریە و جەم بەندیە یاواینی چون گوٙران و هەورامان پاش نیان تاریخی جەدیدی و تا ئیسە ئی قوٙناخاشە بڕیینیٛ :

١ . زوانو نەسریش نهادینە کەردەن  و خەریکەن کارو ویش مەکەروٙ.

٢ . زوتەر جەماعەتیە واچیٛنی هەورامی لەهجیە جە زوانی کوردین ئیسە نهادینە بیەن کە هەورامی زوانیە سەر بەویٛن و نامیٛ تاریخییەش گوٙرانەن.

٣ . هەورامانییٛ پانەیە یاوانیٛ میراسو  ئەدەبو گوٙرانی هینەو زوانو ویٛشانەن و پەی کەسی نیەن ویش کەروٙ ساحیٛبو ئی گەنجینەیە.

٤ . گوٙران داراو زوانی موٙشتەرەکی ئەدەبین و ساختاریە عیٛلمیش هەن و پشتوانیە گەورەی تاریخی و ئیٛتر نیازش بەدوبارە کاری و زوانی مشترک سازنای نیەن.

5 .- ئیٛرادیە قەوی و نەتەمامیا جە‌ هەورامان شکڵش گیٛرتەن و سەرف نەزەر جە بریٛو پەیلوایا هەورامیەکان ویٛپایانە خەریکیٛنیٛ هەرمانە مەکەرا و خەریکیٛنیٛ رای دروٙسیٛ میٛزاوە پەی دماڕو گوٙران و هوٙرامانی.

ئی رەوندە بە سورعەت خەریکەن مەلوٙ وەروە و ئینە ئیٛمەنمیٛ جە تەحەوڵاتی جیا مەنیٛنمیٛ نەک هوٙرامان و زوان و فەرهەنگەکەش. ئی حەڵقیٛ پاسە وازە بییٛنە کە پەی هیچ کەسی نمەلوە یاگیٛو ئەوەڵیش.

جەبارەو ئانەیچوە کە مەفەرماوی ئیمە زوانی سوٙرانیما قبوڵ نیەن بە جیاتی زوانی کوردی و یەک زوان و یەک میٛڵتما قەبوڵ نیەن حەر ئینە ویٛش تەمامو نەزەرەکانو ویت رەدوە مەکەروٙ چونکە ئینە پروژیە سەد ساڵەن و کوردایەتی، زوان محوەریٛ ئەسڵیشەن و پەی گردو کوردیچ نمواڕیو تا چە بیاووٙ بە چندە کەسیٛ هەورامانییٛ. هەر ئیسە کوردی/سوٙرانی ئیراقەنە زوانو قودرەت و دەسەڵات و ئاموزشین و کارو ویٛش بەردەن سەر و بڕیەنوە و ئانە هەورامان و زوانەکەشەن سەرەش بیٛ کڵاو و بیٛ بەش مەنەنوە.

ماموٙسا حەقشناس وەختیە مەلوٙ لاو گوٙڵشەن کوردوستانی مەدیوٙنە کە گوڵشەن جەبارەو کوردستانیوە بە فارسی شیٛعریٛش پەی موانوٙوە و حەقشناسیچ ماچوٙش پەنەنە: هەلپەڕکیٛ کوردی بە کەراواتەو شەلەمین خواردنە بە کارد و چنگاڵ.

ئیسەیچ بە هەورامی کوردایەتی کەردەی حەر پاسەنە چون کوردایەتی هەزینەش پەی کریان  و ڕا و رەوشتش هەن و چوار چیوەی دیاری کریاش هەن و موٙهیٛمتەر جە گردی چیٛوی جەهەتش هەن پەی ویٛش و بە حەز و ئاواتەو من و جەنابیت جەهەتەکەش نمواڕیوٙ.

محمەدشەریف عەلی رەمایی

 hewraman
Load More In پەیلوای

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

    دماگیٛرو”نە”ی       ئەگەر سەرنجەو زوانو گوٙران- هەورامی بڎەیمیٛ مەوینمیٛ، …