یانە پەیلوای وەرچەمیٛوە سەرو سوٙزمانیگەری و کلیٛسنایو چیٛرخانە ئەرزشیەکانو ملەتو گوٙرانی

وەرچەمیٛوە سەرو سوٙزمانیگەری و کلیٛسنایو چیٛرخانە ئەرزشیەکانو ملەتو گوٙرانی

94

وەرچەمیٛوە سەرو سوٙزمانیگەری و کلیٛسنایو[1] چیٛرخانە ئەرزشیەکانو ملەتو گوٙرانی

نویسەر

ژیار سڵامەتیان 12/2/99

وەر جە دەسپەنەو کەلامیم، بە لازمش مەزانونە پەریٛ وەردەنگانم مانا و پەیامەو کەلیمیٛو “سوٙزمانیتان” پەی ڕەوشەنوە بکەرونە. “سوٙزمانی” ئەسڵەنە مەبەستشان کەسیٛوەن بە “سازەو ویٛش بگیٛڵوٙنە” مانای کەلیمەییش”سازدایوەنەی و جە سازیٛوە ئامان” کەلیمیٛوە ڕەسەنەنە کە ئەسالەتش و ڕیٛخەش مەگیٛڵوٙنەوە پەی ئەدەبیاتی کەلامی گوٙرانەکان. “سازە” هەر ئا سازیٛنە کە بە کەرەسەکان، هەناسە و یا هەنگوسەکانو دەسی مەدانیٛشوەنە و هەر جوٙریٛوە هەنگوسەکان بجموڵیان ئادیچە ئەپا دەستورە دەنگیٛوە ئەو ویٛش بەر ماوەروٙنە. ئەچیٛگەنە سازە و موسیقی و بە گردین هونەر چیٛویٛوە ئەرزشین و نیازی بنەڕەتیو هەر جامیٛعیٛوەن کە دروٙشمو “موتەمەدن بییەی” بە ویٛشوە مەدوٙنە. پەوچی ئەمن دفاع مەکەرونە ئەو “هەنەر” “موسیقی” “هوٙرپڕای” و تەمامو ئا چیٛوانە کە بەشیٛوە ئەوەنەبڕیا ئەو “ڕوٙحیٛ گوٙرانییەت و هوٙرامانی” مەنمانان و مەسازنان.

“سوٙزمانی” جە ڕیٛخەو “سازیٛنە” مانا و پەیامەو “ئینسانیٛوە مەڕەسانوٙنە کە ئەرزشە ئەخلاقیەکانو جامیٛعەی مەماڕوٙنە پەی نەفسو ویٛش و هیچ جوٙرە قاعیٛدە و دەستوریٛوە دنیایی و ئەودنیاییش پەسەن نییەن و جە هەر مەسەلیٛوەنە مەشوٙ نەفسو ویٛش وەرەنە بوٙنە”. ئەئی واچیٛ دلیٛو زوانی دەمواچی گوٙرانینە فرە بە موشەمەر بە کار ئاماینە. مەحاڵە گوٙران نشینەکانەنە پیٛسەو هوٙرامانی زەمانیٛوە بە کار مەبریوٙنە کە کوڕ و یا کناچیٛ دەستورەکان و ئەرزشە ئەخلاقیەکانو جامیٛعەو گوٙران/هوٙرامانی پاشیٛل بکەروٙنە و ئانە ئا وەختەنە کە ئەداش و تاتەش فرە ڕاحەت پەنەش مەواچان “سوٙزمانی”  سوٙزمانی ئەچیٛگەنە بە ماناو “خویٛری” “بەرەڵا” “بیٛ ئەرزش” “بیٛ ئەخلاقی” “بیٛ هویەتی” و “بیٛ سوباتی شەخسیەتو کەسیٛو مەنمانوٙنە. ئەچیٛگەنە ئەمنیچ سوٙزمانی هەر ئەپا مانا “دەمواچیٛشە” بە کار ماوەروٙنە و پاسەیچ مەزانونە کەلیمیٛوەنە کە مەتاووٙنە پەڕ و پوٙسو ئانانە ببوٙ کە ئیسە باسشان سەر مەکەرونە.

وەزعەو ملەتو گوٙرانی جە هوٙرامانەنە

ساحیب فامان مەوینان و مەژنەوان، نەفامانیچ با پەی یەک ساتی کاژەو سوٙزمانیگەری و ئەلواتیشانەنە بەیان جبەر و بژنوان و بوینان کە سەرزەمینو گوٙرانەکان “هوٙرامانی موقەدەس” جە ویەرو “ئیقتسادیرە: سروەت و مالکیەتینە” کە دویٛ ڕوکنیٛ ئەسڵییٛ یەکدانە جامیٛعەی وەلکەوتەیەنیٛ بیٛ بەشەن. ئەئی خەلکە کە هەن هوٙرامانەنە، نە بە دروٙسی تامو “سروەتیش” چەشتەن و نە تامو “مالکیەتیی” لازمەن باسەکەو ئەمن ژیرانە فام بکەردیٛنە. سروەت و مالکیەت، دەسەڵات مەسازنوٙنە و دەسەڵاتیچ بە هەمان دەستور سروەت و مالکیەت ماوەروٙنە. ئیمە جە هوٙرامانەنە نە سروەتمان هەن و نە مالکیەت. هیچ جوٙرەو قودرەتیٛوە سیاسیچمان بە نامیٛو “حکومەتی” نییەن. مەشوٙ لانیکەم ئانەمانە فامیابوٙنە کە دماو “وڕاو دەسەڵاتو حەسەن سان و جافرسانی و ئەردەلانەکان و سەرهوٙرداو قازی محەمەدی و مەلامستەفا بارزانی مەغلوی” هوٙرامان و ملەتو گوٙرانی سەرانسەر مەبوٙ بە “موستەعمرەو” ئەغیاران. گردمان مەبیمیٛ بە “چیٛرفلەو مشتیٛوە ئینسانی فاسدی کە ڕوەو ئەئی زەمینیوە بە فەساد مەشهوریٛنیٛ” ئەچی70ساڵەیچەنە ئینسانی گوٙران و سەرزمینەکەش بی بە یاگیٛو ململانیٛو کوردە قەفقازیەکانو موٙکریانی و فارسە یەدیش زوانەکان یا خاستەرەن بواچونە کوڕەکانو مەحمود ئەفغانی(ئیسفەهانیەکان بە تەمامو بەڵگەکان گردینشان ئەفغانیٛنی و سەربازەکانو مەحمود ئەفغانی دماو لەشکەرکەشیەکەیش کاڵاینیٛ و فرەشان داینیٛ”. ئەڵبەتە تەنیا کوڕەکانو مەحمود ئەفغانی نییەنیٛ کە ئاروٙ سەرزەمینو ئیمەنە متەلا مەکەران و ویٛشان کەردەن بە ساحیبو ئیمە بەلکوم پیستەرین نەقشەڕا ئانیٛ بیٛنە کە  ئینگلیسیەکان چنیە پەی مەردمو گوٙرانی. زەمانیٛوە ئینگلیسیەکان بە بەگزادە فاسدەکانو هوٙرامان تەخت و ڕەزاوی واتشان بەیدیٛ “گوٙران/هوٙرامانی” بکەردیٛ بە “کیشوەر” بەگزادە فاسدەکانیچ کە نە داراو مەژگ و نە ویریٛوە مللی بیٛنیٛ نە ویریٛوە وەرپانی سیاسیشان بیٛنە، قسەکانو موستەشارە ئینگلەندیەکانشان ڕەدەوە کەرد. ئانە بی بایس کە ئیتر ئەچا زەمانوە ئینگلیس ڕوەش کەردەنە کوردە خەڕاتەکان و ئاروٙ ئیتر ملەتو گوٙرانی هیچش پەی نەمەنەنوە و ئیلا ئانە کە خەپلیٛو دوژمەنەکان و داگیرکەرەکان چەربنوٙ و ویٛش لاپاڵشەنە دسبکەروٙنە بە لیٛستەو دەسە چەربینەکانش.  ئینە ئاژە و وەزعەو واقیٛعیەو ئاروٙ ملەتو ئیمەنە جە سەرزەمینو گوٙرانینە. ئەچیٛگەنە گەرەکم نییەن تاریفیٛ زرنگی کوڕەکانو مەحمود ئەفغانی، یا ئیرانیەکانو ئاروٙی” یا کوردە خەڕاتەکانو ئەربیل و مەهابادی بکەرونە، بەلکوم گەرەکمەن سەرو “ویٛمانەکان” باس بکەرونە کە پڕوٙژەشان بە نابودی کیشناو “ڕوٙحیٛ گوٙرانیەت و نابودی هوٙرامانین” ئانان کە ئەچیٛگەنە مەیان دار و دەسەو داگیرکەرانو وەتەنو گوٙرانیەنیٛ. ئەئی کەسانانە کە بە نامیٛو “سوٙزمانیەکانو هوٙرامانی” خەریکو سوٙزمانیگەرینیٛ کاکڵەو باسەکەیم مەسازنان. پەی بەروستەو دیمەنو پەستو “سوٙزمانیەکان” جە هوٙرامانەنە بە لازمش مەزانونە کە کردەوەکانشان و ڕەفتەکانشان پەیتان بنمانمیٛنە:

سوٙزمانی کیٛن و تاقمەکانو سوٙزمانیگەری کامیٛنیٛ؟

ئەچی نویستەمەنە باسم سەرو چوار تاقمانەن:

یوٙوەم: “گوٙرانی واچان و هوٙرپڕنەکان. دوهەم: شاعیٛران. یەروٙم: نویسەران. چواروٙم: ئانانە کە وانگاکانو ئیرانینە دەرسشان وانان و بیٛ خەیاڵ جە هەر مەسەلیٛوەو جامیٛعەو گوٙرانیەنیٛ”

 ئەئی چوار تاقمە کە یەرەو ئەوەڵیشان ویٛشان بە فەعالی فەرهەنگی هوٙرامانی مەدان قەڵەم، بە ئاوردەیوەو سەرچەمە و سەنەدەکان پەیتان مەسەلەمنونە کە فرەینەو ئەئی کەسانانە “سوٙزمانییٛنیٛ” و خەریکو ڕەواجدایو سوٙزمانیگەرینیٛ جە هوٙرامانەنە. ئەچیٛگەنە ئیمە نەک هەر ڕیخەشناسی مەسەلەکیٛ مەکەرمیٛنە بەڵکوم کردارو ئانانە کە جە هوٙرامانەنە “لەش پیسو سوٙزمانیگەرایینیٛ” مەنمانمیٛ. و بارسایی کڵسنای جەسەو مەردمو هوٙرامانیتان لاو ئەئی تاقمانەوە پەی دیمئاشکرا و بەیان مەکەرمیٛنە.

 یوٙوەم: گوٙرانی واچەکان، هوٙرپڕنەکان، (سوٙزمانیەکانو فەزای مەجازی):

بە گردین ئانانە کە ئەسالەتەن گوٙران زوانەنیٛ و هوٙرامانییٛنیٛ و کارشان بییەن تەبلیغات پەی ئەحزابی کوردی. دویٛ ئەسلیٛشان جە حزبە کوردیەکان گیٛرتیٛنیٛ و ئەرکشان ئانەنە جە هوٙرامانەنە پیادەشان بکەران. ئەئی دوە چیٛوە لاو حزبە خەڕات و سەرگەردەنە بگیرەکانو کوردیچوە ئەچانیشانە، پژاک، دموٙکرات و کوٙمەڵەیوە و ئەوتەر قاچاخچیەکانو مەوادی موخەدری پارتی و یەکیەتی” دفاعش چەنە مەکریوٙنە و  مەکەران:

ئەئی دوە ئەبزارە: هوٙرپڕناو خەڵکی عەوامو هوٙرامانین دووەم: گوٙرانی واتەی و لوٙتیگەرین. سەرەنجە بدەیدیٛ کانالە حزبیەکانو کوردەکان ئەچانیشانە “ڕوداو تی وی” “روٙژهەلات تی وی” ئیسترک تی وی” نوٙروٙز تی وی” “تیشک تی وی” و . . . چەنیو کاناڵەکیٛو “شەبەکە سنەو ئیرانی” گردشان یەک ئامانجشان هەن و یەک چیٛوشان گەرەکەن جە خەڵکو هوٙرامانی. ئانە کە خەڵکو هوٙرامانی ویٛش بکەروٙنە بە “مەیمون” و سوٙزمانیگەری ڕەواج بدوٙنە. پەوچی شەو ڕوٙ دلیٛو تەلەوزیوٙنەکانەنە دانیٛوە سەرەزلی هوٙرامانی مەوینینە کە دوە دەسش نوناینیٛ گوٙشانشەرە و خەریکو “گوٙرانی واتەیەن” چندە کەسیٛچ پیٛسەو “ڕواسیٛ خەریکو ئاماو لواینیٛ و هوٙرپڕایەنیٛ” (نامیٛچش مەنیان پاریٛزنایو فەرهەنگو گوٙران/هوٙرامانی)ساڵانە هەر دەگاییٛوە هوٙرامانەنە، تاقمیٛوە دار و دەسەو داگیرکەران، جەمیٛوە مەبان و خەڵکو دەگاکیٛ بە بەهانەو کوردایەتی و نوٙروٙزی  ماوەران جبەر و دویٛ لوٙتییٛ پوڵ بگیریٛو ئیرانی و ئەحزابی کوردی ماوەران و پەیشان مەوانان مەردمەکەیچ نائاگا کە سیاسەتەکە چیٛشەن هوٙرمەپڕنان. و پیٛسەو ملەتیٛوە وەرشکستەی و بیٛ ئاوەزی نیشانەو خەلکەکاو تەریش مەدان.

سەرنامەکەنە ئینشامان کەرد کە مەردمو هوٙرامانی نە “سروەتش هەن و نە مالکیەت و نە قودرەتی سیاسی” و جە نیازە ئینسانیە بنەڕەتیەکانش بیٛ بەشەن. بەڵام هەمیشە وەهار ئاما تا ئەئی وەهارەکەوە هوٙرمەپڕان. ئەڵبەتە هوٙرش مەپڕنان. ئینە هەر ئا ئادرەسەنە کە بڕیٛوە “ویٛمانیٛ” نمایندەو داگیرکەران سەرو ئەئی ملەتیرە مەپڕناشوە تاکەتی راگاو یاوای بە وەشبەختی و ویرو هویەت گەرایی جە ئینسانی گوٙران زوانی هوٙرامانی وشک بکەران و سەرئاماو ئەئی ملەتەیە بکیشنانە ئەو چڵکاویرە. یاوگەشان ئانەنە کە تا پەنەو جامیٛعە و مەردمیمان ئەلقا بکەران کە ئەئی جامیٛعە، “فەقیر و هەژارش نیەن، کەمدەسەڵاتش نییەن، نەوەشینش چەنە نییەن، بیٛکارش چەنە نییەن، خەفەتش چەن نییەن، کوٙڵبەرش چەنە نییەن، کەس موشکەش نییەن. کەس مەسەلیٛش نییەنە پەی ئی دنیایە. ئەچیٛگەنە کیٛ نەفعە مەبەروٙنە تەنیا و تاق کوڕەکانو مەحمود ئەفغانی ئیرانی و ئەحزابی خەراتی کوردی. جوٙریٛوە خەڵکو ئیمە مەنمانان کە ئەجوٙ ئەئی خەلکە هەن ئەیالاتو ویرجینیاو ئەمیرکایەنە و یا ئەجوٙ هەن ئەستکهوٙلمەنە کەس نییەن بوەروٙنە، پاسەشانە کەردەن هەر چی جوانمانەن جە کناچیٛ و کوڕیوە بگیٛرە تەنیا داڵغە و دڵەورکەش بییەن “هوٙرپڕای” نە هەدەفیٛوەشان پەی ژیوای مەندەن، و نە ڕاگاییٛوەیچشان پەی ئاستیٛنیٛوە کە بتاوان ئیٛحساسو گەورەیی بکەران. جەسەو ملەتو جوانانو مەردمو گوٙرانی/هوٙرامانی شوٙڕکو کڵسیشان پەنە بەستەن.

هەر ئانە وەسیٛن کە بەیدیٛنە فەزای مەجازی، “فەیسبوک” تلگرام” و ئینستا” بلدیٛ سەرو سەفحەو فرەو خەلکو هوٙرامانی و گوٙرانەکان. مەویندیٛ هەر یوٙشان چوار کەسیٛش جەمیٛوە کەردیٛنیٛ و قلیانیٛوەش نیان لاپاڵشان خەریکەن “هوٙ سەوزە سەوزە” مەواچان و ئەویچیٛ پیٛسەو مەیمونی دەورشەنە قلیان هوٙرمەکیٛشان. کابرای جوانی خویٛری “بیٛ وەتەن” و “بیٛ ئەخلاق” ڕویٛ چوار بەزمیٛ گوٙرانییٛ “ئەر هوٙ حاجی مریەم” مەواچوٙنە و وەڵاشان مەکەروٙنەوە، بەلام وەختیٛ باسیٛوەش سەرو مەسەلە سیاسیە، کوٙمەلایەتی و فەرهەنگیەکانو ملەتو گوٙرانی چەنە مەکەرینە ئەجوٙ “مارەکوٙڵ دانش زوانشوە و ئەلف تا بیٛ زوانش نمەینەوە گوٙ و مەماسوٙنیٛنە دەمش و هیچش پەی واتەی نییەن” ئینە هەر ئا سیاسەتەنە کە کوردایەتی و کوڕەکانو مەحمود ئەفغانی بە دروٙسی هوٙرامانەنە ڕەواجش مەدان و ڕەواجشان دان. تا ڕوٙڵە و جوانو هوٙرامانی، ویرو “حەسەن سان و جافرسانی و ئەردەلانی مەژگشەنە بسەڕیوٙنەوە” زوان، فەرهەنگ و ئەدەبش جە ویر بشوٙنەوە. هیچ وەخت ئیٛحساسو گەورەیی و شەرافەتی نەکەروٙنەوە و هەمیشەی نوٙکەری ئیدی و ئەوینە بژیوناش. تەنیا مەرام و یاوگەو جوانانو ئیمە بییەن بە هوٙرپڕای و لوٙتی گەری و گوٙرانی واتەی. ئینە هەر ئا سیاسەتەنە کە “قوٙمو کولیەکانش” نابودیٛ کەردیٛ و ئاروٙ هەر وەڵاتیٛ مەلینە دیسکوٙکان پەڕیٛنیٛ “کولییٛ” ئاخوٙر مەواچان کولیەکان مەشهوریٛنیٛ بە سازدایوەنەی و عەیش و نوٙشی و هوٙرپرای” هوٙرامان خەریکەن هەمچین ڕوالەتیٛوە ئەو ویٛش مەگیٛروٙنە. ئانانە کە بە نامیٛو فەرهەنگو هوٙرامانیوە خەریکو هوٙرپڕناو خەلکو گوٙرانیەنیٛ و پاسە پەی جبەرینان ئەئی خەڵکەیە بە تەسویر مەکیشنان و ئەنگارەشان پوٙوە مەسازنان کە گوایا، هیچ وەڵاتیٛوەنە بە ئەنازەو هوٙرامانی خەلکەکەش نییەن دلیٛو وەشی و سروەت و سامانینە. ئینانە بە ئاوردەو جوانیٛوە کە نە فامو هونەریش کەردەن و نە گوٙرانی واچەن و نە فامو فەرهەنگ و ئەدەبو گوٙرانیش کەردەن دەسمەکەران بە هوٙرپڕناو خەلکی و گوٙرانی واتەی. جیاو ئی سوٙزمانیانە، ئاروٙ بڕیٛوە سوٙزمانییٛ ژەنی، پەیدا بییٛنیٛ کە جە پولو ئەحزابی کوردی ئیستفادە مەکەران تا ژەنانو هوٙرامانی بە نامیٛو خزمەت بە ژەنان بکیشنان بە فەسادوٙری، جەلەسە وتەلەسە و هوٙرپڕنای مەگیٛران. ئینە زووەن پڕوٙژەش وەنە دریان، مەویندیٛ جە یەرە بەشو “هوٙرامانینە” ئەحزابی کوردی، چە سیاسەتیٛوە بوٙگەنشان ئەچا بەشانە ڕەواج دان و خەڵکەکەشان چەنی بە نامیٛو “ئازادی” حقوٙق ئینسانیوە” فیٛرو هوٙروەئامای و سەرپەنام وستەن. خیانەتیٛوە گەورەن کە ئەئی جەماعەتە مەکەرانیٛش دەرهەق بە ملەتو ئیمە جە هوٙرامانەنە.


تاقمو دوهەمی: تاقمو شاعرە سوٙزمانیەکان

 بڕیٛوە نەک گردیٛ  ئەو ئانانە کە ویٛشان بە شاعرو هوٙرامانی مەدان قەلەم پەی لانیکەم ٤سالا مەلوٙنە، ئاژەی فەرهەنگی هوٙرامانیشان توشیارو گیٛجەناویٛوە بەردەن کە هەزار ژیریٛ نمەتاوان جەمشوە بکەران. ئەئی کەسانە نائاگا ئەو چیٛرخانە فەرهەنگی، کوٙمەلایەتی و ئیقتسادیەکانو هوٙرامانی و ملەتو گوٙرانی “بیٛ ویرانە و نامەسئولانە  بە نامیٛو “شاعری غەزەڵ واچ و کلاسیک واچ و چەولایچوە تاقمیٛوە وەرشکستەو عاڵەمی، بە چەنایەکەردەی ئەو مەفاهیمانیٛوە کە ئەو ئەدەبیاتو وەلاتە وەلکەوتەکانەنە سازیان ئاماینیٛ دەسشان کەردەن “قلوچ ڕنیەی” و نامیٛشان نیان “ئاوانگارد”. لازمەن بزانمیٛنە کە ئەئی تاقمە فرەینەشان باوەڕ و ئیمانشان بە هوٙرامانی و گوٙرانی نییەن و تەنیا هەدەفشان بە فەساد یاوناو جامیٛعەو ئیمەن. هەرمانەو ئەئی جەماعەتی کرموٙڵکەردەو ئەدەبیات و زوانو گوٙرانین. ئەئی جەماعەتە بە نامیٛ شاعرو هوٙرامانینیٛ بەڵام دفاع ئەو کوردگەرایی مەکەران و دارو دەسەو ئیرانچیەتینیٛ. ئامانجەشان نە مەفهو سازناین و نە وەڵوستەو جامیٛعەین و نە یەکدەرسەد هەدەفشان نوٙگەراییەن. گەورەتەرین هەدەفشان “تەبلیغو فاحشەگەری و مەڕدەو ئەخلاق و پەیکەرو ژەنەو هوٙرامانین” تاقمو کلاسیک نویسی، تەنیا کارشان ئانەنە کە “بەلوەکەی و قلوچەکیٛ بنویسان، ئەوتەریٛچ بە نامیٛو نوٙگەرای، یاوگەشان ئانەنە مەتاوان بیٛ “بەلوەکەیچ” بنویسان پوچی بەلوەکەی فڕە مەدان” تەنیا قلوچەکیٛش مەنویسان. نامیٛو ئینەیشانە نیان “شیٛعریٛ ئاوانگارد.

ئەگەر یەکدەرسەد وردیٛ بیمیٛوە ئەو شعرانو ئەئی جەماعتیرە (کلاسیک و نوٙ)مەوینینە کە یەک یوٙشان شەخسیەتیٛوە کوٙمەڵایەتی و سیاسیش نییەن و نە فەرهەنگش فامکەردەن و نە ئارەزو و ئاواتیٛوە گەوریٛش هەنە. تەنیا جە کاژ و ڕوالەتو یەکدانە سەروەنەشیٛویایەنە گەرەکشەن “دماکەوتەیی ویٛش دەگاکیٛش دلیٛو قەوارە شیٛعرەکانشەنە بەیان بکەروٙنە. 90دەرسەدو ئەئی شیٛعرانە جیا ئانەیە کە نویسەرەکانشان هەڵای “ئیملاو” کەلیمەکان بە هەلە مەنویسان بە واناو یەکدانەیشان وەردەنگی مەیاونان ئەپا قەناعەتە کە ئەئی شاعرانە بە حەدیٛوە “مەژگ دماکەوتیٛ و بیٛسەواد و نەزانیٛنی” کە حەیفەن وەختو ویٛت بنیەیرە هەر ویرشان پەنە بکەرینەوە. ئەڵبەتە ئاروٙ ڕەحەت تەرین چیٛو پەی سوٙزمانیگەرایی جە هوٙرامانەنە “شیٛعر واتەیەن” چون نە ویرش گەرەکەن، نە زانایی، هەر کەس مەتاووٙنە دالیٛوە دەمیش لاروە بکەروٙنە ئیتر مەبوٙ بە شاعیر. هەر ئانە دەست کەرد بە شیٛعر واتەی ئیتر توٙ ڕەسمەن مەبی بە شاعرو هوٙرامانی. گەورەتەرین زەربیٛوە کە ئەئی جەماعەتە دانش ئەو پەیکەرەو ملەتو گوٙرانی، جە ویربەردەیوەو ئەدەبیاتو گوٙرانی و ئەدەبی پڕشکوٙی گوٙرانین. 70جە سەدو شاعرانو هوٙرامانو ئاروٙی ویٛش بە نوٙکەر و دارو دەسەو کوردی و کوردایەتی  مەزانان و ڕەسمەن کارمەندو جمهوری ئیسلامیچەنیٛ. دەی نمەزانونە ئا مەفهومە کامەنە کە ئینانە گەرەکشانەن ئەپی کەلیمە دەمواچە وەڵنەکەوتانە ئینسانی گوٙران زوانش پەنە تەربیەت بکەردیٛنە. ئایا خیانەت ئەچینەی گەورەتەر هەن، توٙ ویٛت بە کورد بزانی و نوٙکەرو حزبو دموٙکراتی بینە و ویٛت بەیان بکەرینە کە من “ناسیوٙنالسیمی کوردەنان” بەینە بە لەهجەی دەمواچو دەگاکیٛو ویٛچت دەفاع ئەو زوانی گوٙرانی بکەرینە. جەماعەتو شاعرە سوٙزمانیەکانو هوٙرامانی” فریٛنیٛ مەشوٙ یوەیوەی باسشان بکریوٙنە ئەچیٛگەنە تەنیا کردارەکانشانمان نمانان. ئەگەر بەشیٛوە فرە ئەو خەڵکو ئیمە فاسد بییەن خەتاو ئەئی “شاعرە سوٙزمانیانە” کە ئادرەسی ناپەسەند مەدان بە مەردمو هوٙرامانی و ئەدەبیاتو ئیمەشان فاسد کەردەن.

یەروٙم: کوردی نویسە گوٙران زوانەکان(نویسەرەکان):

ئەچی 70ساڵەنە کە بە یاردی ئینگلیسی دەسەڵآتیٛوە ئەسپاریا بە “مەسعود بارزانی” و جەلال تاڵەبانی”. بی بە بایسو ئانەیە کە بڕیٛوە هوٙرامانییٛ پەی جەموەکەردەو پولی ببان بە بەشیٛوە ئەو پڕوٙژەو ناسیوٙنالیسمی کوردی و دەسبکران بە ئەرەمەرزناو “مەجەلە کوردی” و “وەرزنامەی کوردی” و ڕوٙنامە و وەڵاوگای. ئانە ئەدەب و زوانو گوٙرانی ببوٙ بکیشناشەنە چیٛرو سیٛوەرو کوردایەتی و بە نامیٛو زوانی کوردی/هوٙرامی، ئەدەبیاتی کوردی نامیٛش پەی بنیان. ئەئی دار و دەسە فرە ئاگاهانە خیانەتشان کەردەن بە ملەتو ئیمە. ئەئی کەسانانە نویستەکانشان  و ویرشان کوردیەن، بەلام فەرهەنگ و زوانشان گوٙرانەن. کارشان ئانە بییەنە کە سورەت مەسەلیٛو گوٙرانی، وجیکلانە بکەرانەوە و بوزانیٛش چیٛرو کوردی. مەسەڵەن، “زاراوەی کوردی/هوٙرامی کە ئاروٙیچ بە کارش ماوەران کارو ئینانە بیٛنە. پڕوٙژەو ئەئی کەسانە “جوگرافیایی”کەردەیوەو مەسەلیٛو ملەتو گوٙرانی و هەر پاسە نویستەی و ڕواج داو کوردایەتی و ئەرەمەرزناو ئەنجومەنیٛ بە نامیٛو هوٙرامانیوە پەی نابودی و لیٛلنای شناسنامە و هویەتو ملەتو گوٙرانیەن و هەن. ئەئی جەماعەتە کە تا هیزیکە شەهامەتو بەیانو ویٛشان نەبیٛشان و جەنگو ویرچەمەیشان مەکەرد و دژو ویرچەمەو هوٙرامانی مدرایبیٛنیٛوە ئاروٙ لارەملانە خەریکیٛنیٛ مەسەلەکیٛ دەورە مەدانەوە. پاسە مەزانان خیانەتەکانشان بە نسبەتو ملەتو ئیمە ئەو ویر شیەنوە. ئەگەر پرفسوٙرەکەتان چوار هوٙرامانییٛ نەلای سەرو قەبرەکیٛش و دماو مەرگیش کەسی باس نەکەرد بزاندیٛ کە شمەی قەڵەم بە زەڕ و وەتەن ورەش و دامەن پیس و لەش پیس هیچ وەخت لاو مەردمو هوٙرامانیوە نمەبەخشیەیدیٛ، چیٛرو هەر چەتریٛوەنە چە زەرتەشت بازیتان ببوٙ و چە کورش کەبیربازی و کوردبازی گردیتان ڕویٛوە مەشوٙ بسپاراتان بە دەسو عەداڵەتیوە. ئەئی سوٙزمانیانە چە پەنج یاگانوە پوڵ مەگیٛران و دار و دەسەو کوٙمەڵە و دموٙکراتینیٛ و هەر مەراسمیٛوە کوردیە ببوٙ بەشداری مەکەران، پڕوٙژەو بە نابودی کیٛشناو هوٙرامانی مەنیا ئەختیارو دوژمەنی. هەر چندە ئاروٙ ئیتر مەسەلیٛو گوٙرانی جوٙریٛوە پەڕتەوازەش دان ئەپی “سوٙزمانیانە” پروٙژە و مڕوٙژەشان سەرشیەن و هیچ چیٛویٛوەتەر نییەن بلا هەنگەڵیاتشوٙری، ئینانە نە کورد بە بەشەرشان مەزانوٙنە و نە گوٙران. ئاروٙ سوکتەر ئەچینیشانە مەگەر ویٛشان و تەرەفدارەکانشان.

چواروٙم: ئانانە کە وانگاکانو ئیرانیە وانانشان:

سەرەنجە بدەیدیٛ ئینسانی هوٙرامانی، تەمامو عومریش سەرف مەکەروٙنە تا مەدرەکیٛوە بگیٛروٙنە و بە پاو ئا مەدرەکیە فام و دەرک و شعورش بلوٙنە سەروە و خزمەتو ملەتەکەیش بکەروٙنە. بەلام سەدان مەدرەک بگیری “سوٙزمانییٛ” خەریکو ئیدئوٙلوٙژی بازینیٛ و ئیدئوٙلوٙژی ئەغیاران نەبی کە نوٙکەریش نەکەران و خەرجش پەی نەکەران و دفاعش ئەو چەنە نەکەران، بەلام وەختیٛ باسو ویٛشان و ژیوایشان و وەتەنیشان و “ڕوٙحیٛ گوٙرانیەتی و هوٙرامانی” مەکەرینە جوٙریٛوە پەنەت مەخوان ئەجوٙت ناکازاکینە شیمیایی داینیٛوەنە. ئەئی خائینانە کە پڕوٙژەو کوردایەتی و ئیرانچیەتی ویرەکەش هەن لاشانوە گەورەتەرین خیانەتشان دەرهەق ئەپی ملەتو گوٙرانی کەردەن. سوٙزمانی بییەیشان بەو تەورەنە کە هەر یاگیٛورە بە نەفعەشان ببوٙ مەسوڕیانەوە و مەفاڕیان. مژنو مقامی و مەنزەلەتی مەکەران بەڵام وەختیٛ وەرانوەرو کورد یا فارسیٛوە قەرار مەگیٛران شەهامەتو بەیانو ویٛشان نییەنشان، تەنیا کارشان ئانەنە کە گاڵتە بە جامیٛعەو ویٛشان بکەران.


[1] . کڵس و کڵسنای. بە ماناو “تێکدای” وێران کەردەیەن.

 hewraman
Load More In پەیلوای

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

ئەژمارە و پیمانە و ئەنڎازە؛ کە جاران هەوراماننە بەکارئاومێنیٛ

ئەژمارە و پیمانە و ئەنڎازە؛ کە جاران هەوراماننە بەکارئاومێنیٛ  پیمانە و ئەندازە و ژما…