یانە ویەردە و هەورامانی نەزەراتو” مارتین وان برویین سوٙن”ی جەبارەو گوٙرانیوە

نەزەراتو” مارتین وان برویین سوٙن”ی جەبارەو گوٙرانیوە

120

نەزەراتو “مارتین وان برویین سوٙن”ی جەبارەو گوٙرانیوە:

ـ زوانو تەزهیب و ئەدەبو دەربارو ئەردەڵانەکان هەورامی بیەن. (پەڕەو ۱۵۴ی)

ـ جە شارو سنەینە هەورامی بە کولی جەبەین شیەن. (پەڕەو ۱۵۴ی) سوٙن ئەپی بوٙنەوە ئی نەزەریٛ مەترەحە مەکەروٙ چونکای بنەڕەت نیەریٛو ئی شاری هەورامییٛ بییٛنیٛ. زەمانیٛو کە سڵیٛمان خانی ئەردەڵان پایەتەختی کوٙنەو ئەردەڵانەکان یانی پاڵنگانی مەوڕنوٙ ئاسنگەرەکان، ئەندیٛشمەندەکان و مەردوٙخیەکان گردی مەبەروٙ چەنیو ویٛش و شارو سنەی ئاوەدان مەکەروٙوە. ئەڵبەت بە فاڕایو پایەتەختو ئەردەڵانەکان ئادیٛ پەی هەمیشەی ئستقلالو ویٛشان جە دەس مەدانە.

ـ “ڕیچ” زاهیٛرەن دو دڵەن کە ئایا مەشوٙم ئی گوٙرانانە کوردیٛ بزانوٙ یا جە گروٙییٛوتەری قەومی بە حەسابشان باوەروٙ.(لاپەڕەو ۱۵۴ی)

ـ یوٙ جە مەنزومە مەزهەبیەکانو ئەهلی هەقینە کە من جە داڵەهوٙنە زەبتم کەرد لەفزو گوٙرانی جە بەرانبەرو لەفزو کوردیوە قەرارش گیٛرتەن.(لاپەڕەو۱۵۵ی)

ـ نیشتەجاییٛو هەورامانی کە هەڵای هەر بە یوٙ جە گوییٛشەکانو گوٙرانی قسیٛ مەکەران جە ئەوەڵو قاڕنەو بیسینە هەڵای ویٛشان جیا جە خەڵکو کوردی زانان بەڵام ئیسە کەم کەم ویٛشان کورد مەزانان بەڵام ئی جەرەیانە هیٛمای کامڵ نیەن. قاتی بیەی چەنیو کوردەکان فرە بیەن، ژەن و ژەنوازییٛ فریٛ بەینو خەڵکو ئی دوە گروینە شکڵ مەگیٛران، وە فریٛو جە هەورامیەکان دلیٛو شوٙڕشە ملیەکانو کوردینە هامبەشیشان بیەن بەڵام جیاوازییٛ فەرهەنگییٛ هەڵای هەر مەندیٛنیٛ.(لاپەڕەو ۱۵٦ی)

ـ جە زەمانەو ئامایو ڕیچینە(۱۸۲۰  میلادی) گوٙرانەکیٛ چوار پەنج بەرابەریٛو ئەو قەومەکان جە مەحاڵو شارەزورینە جەماوەرشان بیەن.(لاپەڕەو ۱۵٦ی)

ـ سەرئەنجام ئینە کە کوردەکیٛ ئاماینیٛ پەی جنوبی و وەڵاتو گوٙرانەکانشان کە یەک جانشینیٛ بییٛنیٛ گیٛرتەنەرە و کەردەنشان هنو ویٛشان.(لاپەڕەو۱۵٦ی)

ـ هەورامیەکیٛ بیٛ گومان گوٙرانیٛنیٛ: زوان، شکڵیٛ، جەمین و فەرهەنگی مادیشان (کڵاش، میٛعماری، چوٙخەڕانک، چنگڵە، سەوەتە،و …) ئادیشان جە کوردەکان جیا مەکەروٙنیٛوە و پیٛوەزشان مەدوٙنە گوٙرانەکانوە.(لاپەڕەو ۱۵۹ی)

ـ هەورامانەنە گوٙرانەکیٛ هەرگیز نەبییٛنیٛ تابیٛعو کوردەکان.(لاپەڕەو۱٦۱ی)

سەرچەمە:کتیٛبو جامعەشناسیو خەڵکو کوردی( ئاغا، شیٛخ و دەوڵەت)، مارتین وان برویین سوٙن، تەرجومەو ئیبراهیم یونسی، نەشر پانیز، چاپو چواری، ۱۳۹۳

وانیار

 hewraman
  • لالوٙ حەمەساڵحو عەودڵا پاشاو سەرو پیری

    لالوٙ حەمەساڵحو عەودڵا پاشاو سەرو پیری داخوٙم چنڎ نەفەریٛ جە جوانا هەورامانی ئی پیای چی عە…
  • جەژنەو پیشالیاری

    جەژنەو پیشالیاری زمسانوو ساڵەو ۱۳۷٦ کوٙچی ڕوٙجیاری تاتەی بە ڕەحمەتیم نەوەشخانەو شاروو مەری…
  • مەلایر”ملەئایر”

    مەلایر”ملەئایر” یاگە نامەکیٛ”نامیٛ یاگیٛ” دەلالەت سەروو فەرهەنگی ڕ…
Load More In ویەردە و هەورامانی

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

ئەلوەدا، شیٛخی ڕیشەدار جە شیٛخەکانو ھوٙرامانی

ئەلوەدا، شیٛخی ڕیشەدار جە شیٛخەکانو ھوٙرامانی بوٙنەو کوٙچی دمایی کاکە باقی شەفیٛعی،شاعیٛر،…