یانە ئەدەب و هونەر ڕازەو پوٙپ کەڵەشیٛری

ڕازەو پوٙپ کەڵەشیٛری

74

ڕازەو پوٙپ کەڵەشیٛرلەی

مەتی نارنجەش نامیٛ بیٛنە. زرنگ و زیتەڵیش فراوان و گردینگیر بیٛنە. یەهەرداریش بمدروٙنە، دەرونی خڕوٙشانش پەی هەرمانکەردەی پەریٛ گردینی ئەنمانیا بیٛنە. وەشکەلام وەختو وەشینە و جەنگئاوەریش وەختو هەرمانیٛنە، مەشیٛوەی(روٙح) ژەنانەش پەنە بەخشایبیٛ. ئاژەو ڕوٙزگاری، بیٛجگەم کەل و پەلو واردە و وتەی، کناچلیٛوەش جە یەروٙمین شوەکەیش پەنە بەخشایبیٛ. ئەئی کناچڵیٛ کە لەمئاوەرد مەژگش ناکوٙک ڕەسابیٛ، فراوان سیفەتیٛ پیایانیٛ ژە ویٛش مەنمانیٛ. هەلبەت یانەنە و لاو ئەدایشوە فیٛرو شەهامەت و یەهەرداری فرەی بییٛبیٛنە. هەر یاگیٛوە ئەداش مەلویٛنە، ئادیچە پیٛسەو کناچیٛوە زرک و زینیٛ دەسماڵیٛوە مەبەسیٛ سەرەشەرە و وەردەمانو ئەدایشەنە هەرەکەتش مەکەرد. خەڵکو دەگاکان، چون ڕەسمەن نامیٛو کەسەکان ویٛمانە و سەمیمیانە مەچڕان، ئانانیچ پیٛسەو گردینو ئەوتەر دەگاکان، بە نارنجیٛ ” ناریٛ” و بە عەترامیٛچ ” عەتیٛ”شان مەوات.

حەفتیٛ چندە جاریٛ مەشیایام ناریٛ و عەتیٛ مەلواییٛنیٛ پەی هیٛزم ئاوردەی. ناریٛ دەرزیٛوە مەبەسیٛنە کوٙلیٛشەرە و زیادەکانیچ تا حەدو چندە چڵان چەنیو توونیە ئاوەکیٛ مەدیٛ بە عەتیٛ و دوبەدو شوٙنەو هەنگەریرە مەگنیٛنیٛ ڕا ڕوبە یانەی. وەختو دمائاماو هەنارکەندەی، ناریٛ بە فرەزانیەکەو ویٛش، ویٛش مەپیٛچیٛرە، و سەوەتە و گاڵوکە بە دەس ڕو بە باخان مەگنیٛنە ڕا. ژە پاینو باخان هەتا ئاخر دەسش مەکەرد بە شاروٙداو هەنارە مەنەجیاکان. پەی ئەئی هەرمانیٛ مەشیایام بلواییٛنە پوٙپەو دارە ‘شیٛلەکان” و درەختە “تایلەکان” تا بتاوابییٛش ئا هەنارانە کە ژە چەمانو ساحیبەکەیشان شاریاینیٛوە و یا بوٙنەو جاگاو هەنارەکەیوە دەسشان پەنەشان نەیاوان، بوینوٙشان و بە گاڵوکە دریٛژە کەیش بڕنوٙشان.

چندە سەعاتیٛ ژە ڕوەکەیش تەرخان مەکەرد پەریٛ جەموەکەردەو هەناران. دماتەر هەنارەکان مەکویٛرە و ڕوٙبنارشان چەنە مەگیٛریٛنە. ئەچادمای، دننە هەنارەکان کە خەڵکیی، پەنەشان مەواتشان: “تش” مەوزیٛشانە یانەو “وشکەبارەکەیش” و مروٙچەئاسا ئازیٛشانوە تا بتاووٙنە زمسانانی چەنەشان کەل بگیٛروٙنە. زمسان مەوداو هەرمانیٛ نەبیٛنە و زەمین تەوانایی زایش نییەن. پەوچی ئادە ئەئی هەرمانیٛشە مەکەردە تا بتاووٙنە وەرزەو زمسانینە پەی سازناو چاشتەکان کەلش چەنە بگیٛروٙن. ڕوٙبنارەکەیچش بڕیٛوەش مەورەتش و بڕیٛوەیچش پەی لاو چاشتەکان و نەوەشی “خەمەرەی” و “دەردەو دڵی” کەلش چەنە مەگیٛرت. زمسان سەر شی و زەمین بە موچلکیٛوە کتوپڕیە دنیاش بە گوڵ و گولزار و سەوزەڵاتی ونارارە. ناریٛ تەسمیمش گیٛرت پیٛسەو گردوەهاریٛوە بشوٙن پەریٛ جەموەکەردەو گیواوە واردەمەنیەکان، پیٛسەو: “گیلاخەی” “کنگەریی” “شنگیٛ’ “گیواوڵەی” ڕوسقە” “خازی” و “پیچک” و … پاینو بازیٛو کوانە، گیواویٛوە تایبەت مەبیٛنە، پەنەش مەواتشان: “پوٙپکەڵەشیٛرلە” وەرتەر ناریٛ دەما و دەم ئەژنیەبیٛنەش کە ئەئی گیواوە پەی سوکنایی دەردان، بە تایبەت دەردەو پایان، فرە بە سودەن. پەوچی ورد بڕیانە گیواوەکان و تا ئانە کە لاپاڵو تەوەنیٛوەنە گیواوەش ئیستوە. گیواوەش کەند و باقەش کەرد و پیٛتشوە و وستشەنە کوٙلەکەیش و ئاوردشوە یانە.

نارنجە واتش بە عەتیٛ، عەتیٛ گیان چەمو ئەدایش، بلوٙ بواچە بە براژەن پەرەستویٛت بەیوٙنە پەی یانەیمان. پەنەیچش بواچە کە ئاروٙ ئەدام “پوٙپکەڵەشیٛرلەش” ئیستەنوە و ئاوردەنش و بوٙریٛ با خاسش بکەرمیٛ و بنیەیمیٛش سەرو پایانمانوە. عەتیٛچ خەبەرەش یاونا بە براژەن پەرەستویٛش و دوبەدو ئامای پەی یانەو ناریٛ. یەرەیی دەورەو گیواوەیشان دا، دماوە نیم سەعات گریناشان و وستشان سەرو پایانشان.

ناریٛ واتش: پەرەستو گیان، وەختیٛ لوایوە پەی یانەی دویٛ پەتویٛ بدە ویٛتەرە با خاس خاسیٛوە پاکانت گەرمشان بوٙوە بەشکەم ئینە خواییٛوەن دەواکە ئەسەرەکەیش بە خاسی بنیوٙ ملو پایانمانەرە. ئاخوٙر ئەگەر ژە ویرم نەشیەبوٙنەوە مەتی زڵیٛخای ڕەوشتو بە کار ئاوردەیش ئەپاسە فیٛرکەردیمیٛ. پەرەستوە کە وەشییٛ گیواوەینە هیچ یاگیٛنە ڕاش نەبیٛنەوە زو لواوە یانە و وەختو وتەی دویٛ پەتویٛش دای ویٛشەرە و بە خیاڵی ڕاحەتوە وەرمش پوٙرە کەوت. دەمی مەڵا بانگدای، ناریٛ بە خارشتو پایانشوە پەڕتەوازیا و بە هاواریٛوە ویٛڵ هایشوە بی. دەسش بەرد پەی پەڕوەکەو پایش و بیٛ ئانەیە لکەکان بکەروٙنەوە دەسماڵەش فڕە دا. دەسش بەرد پەی پایش و دیش گیواوەکە چەسپیان پایانشەرە. هەر جوٙریٛوە بی گیواوەش بە ئیش و دەردوە جە پایش کەندشوە. دیش کڵ و پوٙپەو هەردوە پایش ماڵیانەرە. پایانش سوٙت و بڕیٛششان مەکەرد و ئادیچە هاواریٛش یانەکەشان هەسوە کەردە بیٛ. پەرەستوەیچ هەماندەسور وەڵیٛ مەڵابانگدای هایشوە بییەبیٛ و توٙکو پایانش ڕیٛزابیٛرە و پیٛشەو پایانش دیمئاشکرا بییەبیٛنە

جە وادیٛوە کەمەنە ئەئەی خەبەرە دلیٛو گردینو خەڵکو دەگایەنە پەخشان بیوە. دەما و دەم هەر یوٙشان جوٙریٛوە سەرئاماکەی مەڕمیٛ. جەماوەرو خەڵکی یانەو ناریٛ و پەرەستویٛنە کلوٙمەشان بەستەبیٛ. ورتە ورتەو ژەنەکان و پیاکان و دەنگو قسانشان کوٙجیەکیٛش هەسوە کەردە بیٛ. کتوپڕ لالوٙ حەمە، هامساو ناریٛ نەرمیٛوە دەلاقەو سەرو کوٙمانجەکیٛشان وازش کەرد و دیارە واری و خەڵکەکەش چەم پەنە کەوت، ئارامیٛوە چڕیش دلیٛو خەڵکەکەیرە واتش: خوا بەد نەدوٙ ئانە چیٛش قوٙمیان. دویٛ کەسیٛ هەمزەمان کەردشانوە جواب واتشان: لالوٙ حەمە، ئیمشەو مەتی نارنجە و وەیوەکیٛش” پەرەستوە”و ماموٙ عارفی، پوٙپکەڵەشیٛرلەشان نیان سەرو پایانشانوە و پایشان سوٙچناینیٛش. لالوٙ حەمە کوچیٛو دەمش جوڵناوە و مدراوە تا خاس یاوانە قەزیەکیٛ، لچیٛش بەردیٛوە زەردەخویٛوەش کەرد و واتش: دەی خاسەن، خوای ڕەحمش کەردەن چەنیشان، ئەگەر دابییٛشان سەرەیشان چیٛشمان کەردابییٛ…

نویسار: ژیار سڵامەتیان… مەریوان 18/10/1398







 hewraman
Load More In ئەدەب و هونەر

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

خوٙلوو ڕازوانوو هەورامی شارو هەڵەبجەینە مەلوٙ ڕاوە

خوٙلوو ڕازوانوو هەورامی شارو هەڵەبجەینە مەلوٙ ڕاوە دماو هەرادیای ئامادەکاریەکان پەی خوٙلوو…