یانە پەیلوای مێللەتو گوٙرانی ئەوەجەش بە دیالۆگێوی سەراسەری دوور جە غەرەز و غەرەزکاریەن

مێللەتو گوٙرانی ئەوەجەش بە دیالۆگێوی سەراسەری دوور جە غەرەز و غەرەزکاریەن

68

 مێللەتو گوٙرانی ئەوەجەش بە دیالۆگێوی سەراسەری دوور جە غەرەز و غەرەزکاریەن

نویسەر: مەحموود قادری

” ئێمە فرەو وەختان بۆنەو ئانەیوە گۆش مەگێرمێ پەرێ قسەکانو بەشەرەکان هەتا جواب بدەیمێوە. نیەنمێ ویرو ئانەینە بلمێ ویرەرە و واتەکان بێ ئانەیە یادو ساحیبیشاننە بیمێ بسەنجنمێ.”

موبارێزەگەرێ والایێ هەرگیزا و هەرگیز نیەنێ ویرو لەتمە داینە و قین هۆرگێرتەی جە دەور و بەریەکانشان. موبارێزە گەری هەقەتین پیشڕەفتو جوانەکانو مێللەتەکەیش هنو وێش مەزانۆ و بەزیایشان دووبارە هەمان قاعێدە، مەئەجیۆش وێش کەوتەن زەمین و شێلیانەرە. سا با بدیەیمێوە وێمانەرە بزانمێ واقێعەن دڵسۆزێنمێ و موبارێزەگەرێ والایێ؟ سا ئەپێسە سەرنامەکەیمان بنە مەدەیمێرە و ئێنشاش مەکەرمێ.

دۆسان، ئاشقانو کۆ داڵاهۆی مەقەڕگاو باهووی(بارۆڵ)دانای. شەتاو خێزنانو هانەچەمەکانو ڕۆ شنۆ هەیهاتی جە بنارو مەڕنۆینە کە ئیسەیچە بەرەگاشەن و جەم خانێو سوڵتانو قاڕنەو هەشتی نرکەو یا پیر بنیامینیشان کەوتەنەنە:

پیر بنیامینەن هەی، پیر بنیامینەن هەی

تاج گوزارانو ڕۆو وەی ڕۆ ڕۆی و مالیدەر نشینان ڕو بە ۳۵ دوودەریان وەروێ، ئێمە بیەیمان ئینا خەتەرەنە. هەناسە کێشتەی سێرفەن ماناو بیەی نمەیاونۆ، مێللەتێو ئارمانێ والایێ و شکۆمەندێش نەبان مەوڕۆ و کەڵەک جەڕێش مەهاڕیانە یۆ. تەماشە بکەردێ ڕۆح چلەخانە نشینان هێممەتە یاوای بێ ئەو کۆ، گۆرانەکێ مەواتشان” بنیام سەر نەزم گێردین موقامەن” یا خۆ سوڵتان ئێسحاق جە وەسفو پیر داودینە مەناڵان” پەرێ گرد یاران بشانۆ هۆنەر” سوڵتان پیر داودش هۆنەرمەندی گەورە دان قەڵەم و واتەنش پەی دمایۆو یارانی هۆنەرنمایی بکەرۆن. نا نا بویندێ هێممەتێ: عەوداڵێ جە ئاسمانەکانوە حەوزو کەوسەریشان ئاستەن جیای و ئاماینێرە پەشتەو بەرەو یانەو مەڵای ئەفسانەیی،مەڵڵا خدر. واتەنشان: “ئۆستادی گەورە باوەشینکەرو باهوە ڕێشینەکان وێ گورج بکەرەوە، حەیرانێنمێ پێسەو حەیرانەو دنیاو پەریەکان کە جە دوورینە دەنگو بێتاقەتیش سێحرەکێش دڕیێنێ و ئەوەناڵانش:

سەیـداران زیا جە بێخی داران

حەیرانێ بڕیا جە جەرگەی یاران

بۆ ڕارە پەی هانە وەزی وەرنماییمان بکەرە.بۆ ئۆستادی کامڵ، مەتەرسە پیر خدرو شاهۆیچمان چەنین.”

بدیە لێرە سەختی و ڕۆحی پاکیشان، بدیە غەریب نەوازیشان چێشش کەرد بە پیر هندووی:

موڵک غەریبیم فراوان دیەن

داخ غەریبیم جە حەد بەرشیەن

هەرکەس مەگێرۆ غەریبان عێزەت

پەی وێش مەسازۆ جایێ جە جەنەت

بدیە پاراوی زوانیشان چەنی کەیکاوسش پڕناوە سەرە سەرو تەختی فەرش کریایوە بازش بەرد و واتش مەشوون پەرێ مازیندەرانی پەی دلێو جەنگەڵە سامدارەکان:

“عەزمم پەی مەکان جادووگەرانەن”

بوینە کۆمسای و کۆ بیەیوەیشان پەی بەناسازیو پارلێمانێوی جەهانی بنەو گۆشو حەمەوڕابینە و بابێلیەکان و ئەکێدیەکاننە.

بۆوە وێرە چەم بوزەنە کار و دڵ بدە دەسو خەپلە پەچێوە هەتا شێخ موستەفا ببۆن نشینگاو تاقو خانەقایت:

” تاق خانەقای دڵ نە زەلزەلەن”

بوین هێممەتێ و پزشکی حاکمو بوخارایش تەوەن سرەوانە ئاشقو پیرشالیاری کەرد. وە ئارۆ شابارە خاتوونەی بۆخارایە خاتوونەو مێللەتینە و مەر هەر وەروە بووڵکە چەقایەکێ پەی گۆشەو دەریاچەی مەرکەزیو ژوول وێرنی بزانان ماوا و مەزارش کام بەرزە هەوارەن.تۆ بواچی یەرە گەورە پیاکێو یارسانی شابارێشان بەرزە هەواروە چەنیو ماما جەلالێ ئیشتیبا گێرتە:

“جە ملەگایێ سەرم بەرد ئەو دیار

دیم گەورە کناچێ مەندەن جە هەوار”

بدیە بابەکەم شیرین کەلامان، ڕۆحی هاگا قەڵاو هەورامان تەختیوە چێشش مەکەرد، ۱۰ساڵێ موحاسێرەشان دریا و بەڵام هەر خوایناشانوە ڕەدێ و لەممەشان جیا جە لاشەیشان لەیەکشان داوە.ئادێ پەرێ ئارمانێوی والایێ مەگژیای، ئارمانەی والایەیچ سەختیەکان مەبەزنۆ. وە شاعێر هەقشەن ناڵان بواچۆ:

” قەڵای هەورامان، قەڵای هەورامان

یەک ڕۆ شیم وە سەر قەڵای هەورامان

تەماشای بەنای بوڵەندیش کەردم

حەسرەت پەی چۆڵی و وێرانیش وەردم”

بدیە ئەو پلێ بینان جە مای گەزانوە چەنی وێشان هاڵۆچنارە پەی گوزەرو ئاوێ.

بدیە چەنی بە دەسوورو”ئەحمەد دێوانەی” سەرو تڵایشان پۆژناراوە و لوای ڕاو وێشاننە و کەسیچ لاش نەکەردوە لا. نا ئادێ مەزانێنێ یەک دانە مێللەتی والا مەشۆم چەنی هۆرس و نیشت بکەرۆن.

ئینە کەمتەرین سپاس گوزاریێوەن من جە وەرینانش مەکەروون. ئاشقانو بابای گەورەی باس باسێوی شەخسی نیەن، مەشۆم هەنگامەو ئەوەڵینە دەرەجەو هۆشیمان ئەپێسە تەنزیم بکەرمێ و سەرو ئی دەرەجەیوە. ئەگەر مێللەتێوەنمێ بنەواندار کە هەنمێ ڕا دیاریەنە:

” گرد بنیشمێرە بەڵام سەرو مۆکێتەو عێلمیوە”. کەس نمەبۆ بە جلێو وێشوە بەینە، ڕووت و عۆریان بیاودێنە خزمەت. باوڕە وەرینەکانتان بوەژدێ و بنیشدێرە. نە کەس حاکمەن و نە قەرارەن جەژنەو پادشایی ڕۆو مەراسمیش تەموەو کۆڵەکە برقەکانو شاریوە دیاری بکریۆن. گەرەکمانە دەنگمان یۆگیر ببۆن. پەی ئی ئاواتێ واتمان جلە شەخسیەکانتان ناوەردێ ئیدیمو هەیوانەو واتمانیمان.ئارۆ مێللەت نیازش بە ئەلاقەی شەخسی نیەن، مێللەتو گۆرانی بەشەری موبارێزەگەرش گەرەکەن. موبارێزە گەری هەقەتینیچ وێش دلێو یاراننە مەوینۆنوە، بەزیایو ئادیشان بەزیایو وێشەن، سەرکەوتەییشان خیاڵی جاوێدانش.

ئینە سەرنامێوتەر بێ ئێنشامان کەرد و دامانەرە وەرو شانەو موو شیوە کەردەی. بە ئێحساساتوە مەدوون، ئێحساسەن شارە ئەفسانەیەکەو ڕۆمیش سازنان و کلئۆپاتراش گرەوناینە. ئاشقان بەیدێ، ئێمە شمە، وە شمە ئێمە دەعوەت بکەردێ .ئێمە گەرەکمان نیەن هیچ دژمەنێومان ببۆن، ئێمە ئارەزوومەندێنمێ چەترەو ئاشقی بدارمێ سەرو دمادانەیمان هەتا وارانە خۆفناکەکێو قاڕنەو بیس و یەکی نەفیسنامان، ئەر بەینە بفیسیەیمێ کە نزیکەن  مەگەر کوورێو گیووتینی وشکێمان بکەرۆوە دماو سەرە قرتنای.

گۆرانەکێ پەنەوازەن جیا جە خانەوادەی و تەعەلۆقاتی شەخسیشان ویر بکەرانوە، جیا جە ڕەسانەکان ئینە فەرماوشتو هێربێرت مارکووزەیەن. ئێنسانی والا ڕاو ئارمانێوی والاینە نیەن ویرو وێشەنە.مێللەتی والا ئەچینە کەسانێوش ئاواتە وازێنێ.

مەشۆم چی بتەرسمێ؟ مەشۆم چی بۆتەکانو ویریمان نەهاڕنمێنە یۆ و هەقێقەتو جامێعەیمان نەوینمێ. ئازیزان من شمە دەعوەت مەکەروون پەی ڕۆ دمایین”کۆداکۆی”.

کۆداکۆ دەس مەکەرۆن پەنە:

“ڕوێو مێسواکت نەدان و کتێبت نەوانانوە هەقو قسە کەردەیت نیەن.” زەربولمەسەلەی فەڕانسەویە.

باسو زوان و مێللیەتی باسێوی حەز و ناحەزانە نیەن. هیچ کەس نمەتاوۆ ئیجازە بدۆن بە وێش حەزەکانش بکەرۆن مەبنا. ئەی گۆرانەکان هەزار جار بپەرسدێوە ئەو وێتان و مەپەرسمێوە ئەو وێمان کێنمێ؟ مەشۆم بپەرسمێ و ڕاو عێلمی بگێرمێنە وەر، عێلمەن نەجاتمان مەدۆن.  مەتەرسدێ جە ماڵ و مناڵیتان ئی نەسڵێ مەشۆم حەتمەن نەسڵێوەی فەداکارە ببۆنە. وادەش نەمەندەن تەبلێغاتو براگەرایی و سەرەسووکی و بێ ئێعتماد نەفسی. مێللەتو گۆرانی ئاشقو کەسانێویەن ئارەزوێ گەورێشان ببانە. دەس تەنیا کارێو نمەکریۆ، بویندێ “شاهنامەی گۆرانی” و بویندێ “سەرئەنجامی ” کەلو نوور یاوای. کتێبو سەرئەنجامی نەتیجەو سەدان ساڵ ڕەنجو مێللەتیەن. ئێمە پەی کارە گەورەکان مێللەتێوی گەورەمان گەرەکەن، زەینێ هۆشیارێ.

مەشۆم ویرووسو” غەرەز و غەرەزکاری”،”بەتاڵ پاڵ دایوە و گۆش نەدای”، ”  بە پاو مۆدو زەمانەی جمایوەی”، ”  تاک و تەنیا هەرەکەت کەردەی”،” زەینی پەڕ کریای بەڵام هاڵی”، ” سەرکووبو هەنگەری” بوکشمێ.

چێشمانەن؟ چێشمان گەرەکەن؟ پەوچی زوو مەمانیەیمێ و تننە تەبێعەتێنمێ کەمتەر ویرمان کەردەنوە. مێللەتو گۆرانی چوار ڕۆکنێش هەنێ:

(پاکی، ڕاسی، نیستی، ڕدا)

ئەی خاسەن چەنی ۲۰۰ دانێ جوانێو خەڵکو دەگاو نیەری قەندیلوە دەس بە ئەسڵەحە مەبان کابرایێوی مەکوشان نمەژناساش، ئانەیچە دەسوورش دان بلان بوکشان نەدیەنشان و هەواڵەکەش بە تلێگراف بڕش دان وەروە.

مێللەتێوەنمێ دیفاعە مەکەرمێ جە گردچێوی بێجگەم هەقو وێمان.جوانە گۆرانەکێ شەو تا هەسارەو ساعبو بێسارانی تلێگرامەنە پی زوان و پەو زوان موکالێمە مەکەران بەڵام نمەزانان دو کەلیمێ بە زوانی گۆران بوانان و بنویسان. چێش مەکەرمێ؟

ئەی مێللەت بپەرسدێوە ئەو وێتان، هاوار جیا بیدێوە جە باسە شەخسیەکانتان. بەیدێ بنویسمێوە شەرحو تەمەدۆنیمان. ئێمە ئامووزشو تفەنگیمان مەدان پەنە نەک قەڵەمی، پەی وەردەسیشان گەرەکێنمێ نەک دەرکو ڕۆحو زەمانەی. بدیە تەوێڵێ و هەورامانو ئێراقی ئەجا مەزانی مەڵڵا خدر نسبەت بە ئینیشان میلیاردها ساڵ نووری سەرتەر بیەن. مێللەت بپەرسدێ مەتەرسدێ، بپەرسدێ مەتەرسدێ. شمە چێشتان بیەن ئازیزان؟

وەختاوەن وەختێو حەتتا جە وێچم مەپڕۆموە سەرە، وەرینێمان دەرکێ نەکەردێنێ، نە تارێخمان جۆش و خڕۆشانە وانانوە و نە هیچێوتەر.گارنیک ئاساتۆریان وێ کوشت مەکەرۆنە پەرێمان بەڵام ئێمە مەخوایش مەخومێ پەنە. هاوار ئەچی بێ ئاگاهی و وێ کەم زانایە.

بپەرسدێ مەتەرسدێ، ئینە تەرجیع بەندەو منەنە.

 hewraman
Load More In پەیلوای

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

فەتە بای بوٙ بە نمایندە

فەتە بای بوٙ بە نمایندە فره داذ و فەریادٚم کەردٚ. هیچش نەبەخشا. گیان، گوٙش نمەدٚوٙ بە کەسی…