یانە ئەدەب و هونەر باروٙڵ و میٛمانەکەش

باروٙڵ و میٛمانەکەش

93

باروٙڵ و میٛمانەکەش 

شەوێوه‌ باڕۆڵ مێمانش بێ و سەرقاڵوو قسەکەردەی چەنی مێمانەکەیش بێ، تەقەشا دا بەرەو یانەیشا. کابرایێوە بێ جە لایەنوو قازیوە، خەبەرش پەی ئاردەبێ. قازی باڕۆڵش داوەت کەردەبێ شەوێ مێمانش بۆ. باڕۆڵی وات: لایەنوو منەو عوزر بارەو په‌ی قازی. من ئێشەو مێمانم هەن و مەتاوو بەو.

هەواڵبەر لوا و دماو چن ساتێوە گێڵاوە و واتش: قازی ماچۆ پا و قەدٚەموو مێمانەکەیچش سەروو دیدٚەیم. مێمانەکەیچش بارۆ چەنی وێش.

باڕۆڵ چەنی مێمانەکەیش کەوت ڕا. دلێ ڕاینە بە مێمانەکەیش واتش: سەرنجە دە من چکۆ نیشوورە، تۆیچ چاگەنە بنیشەرە. هەرچیم وارد، تۆیچ وەرە. تا پەرسیشا وەنە نەکەردەنی، قسێ نەکەری و جواو نەدٚەیوە. ئەگەر هەرمانێوەت پەنە نەسپارا، هیچ هەرمانێوە نەکەری.

مێمان دڵەو بە قسەکاو باڕۆڵی خوێ و واچێ: جا توخوا مەنی، شێتێوە مۆچیاریم کەرۆ!

وەختێ لوای یانەو قازی، یانەشا پەڕ بێ مێمانێ. باڕۆڵ پاڵوو بەرەو یانەینە نیشترە. مێمانەکێ کەم کەم فرێ بیێ و هەرکەسێ ئێ، پاڵوو باڕۆڵینە نیشێرە و باڕۆڵی تەکە دێنێ سەرەوکۆی تا باڕۆڵ یاوا سەری مەجلسی و مێمانەکەش کەوت لاو بەرەکەی!

چاشتیشا ئاردە و مێمانێ نانشا وارد. دماتەر مێوەیچشا ئارد بەڵام چەنی مێوەکەی چەقوە نەبێ. گرد ماتڵوو چەقۆی بێنێ تا مێوەکەیشا پۆس گێراوە و وەراش. کوتووپڕ مێمانه‌که‌ی چەقوێوە دەسە تەڵاینه‌ش باخەڵەنە بەرئاردە و واتش: بەیدێ پی چەقوێ مێوەکەیتا پۆس گێردێوە و وەردێش.

مێمانەکێ واقێ مەنێ چەقوەکێرە! چەقوەکێ فرە زەریفە بێ و دەسەکەش  جە تەڵای وەش کریابێ.

مێمانەکێ جە وینای چەقوەو مێمانوو باڕۆڵی کە فەقیر و هەژار دێ چەمەو، دەمشا تاق مەن!

چا مێمانینە شش براڵێ بێنێ کە وەختێ چەقوەو مێمانوو باڕۆڵیشا دیە، بە چەم ئیشارەشا دا یۆترینی و پەیش نەخشەشا کێشا.

برا گەورەکەشا، ڕوەش کەردە قازی کە لای سەری مەجلێسیوە نیشتەبێرە و ساحێب یانە بێ و واتش: ئەی قازی! ئی چەقوێ هنەو تاتەو ئێمەنە و ساڵەهای ساڵا گمە بیێنە. ئێمە ئیسە ئی چەقوێما باخەڵەو ئی کابرایەنە ئێستێنەو. ئێمە گەرەکمانە حەقما چی کابرایە بسانیوە و چەقوەکێما چی کابرایە بسانیوە.

قازی وات: ئایا پەی قسەکات شاهێدٚت هەن؟

برای گەورە واتش: من پەنج براڵێ تەرم ئینای چێگە کە متاوا شاهێدٚی بدٚا.

ئادٚێچی قسەکێو برای گەورەیشا قەبووڵێ کەردێ و واتشا: ئی چەقوێ هنوو تاتەو ئێمەنە کە ساڵەهان گمە بیێنە.

قازی وەختێ شاهێدٚی پەنج براڵاش ئەژنەوی، باوەڕش کەڕد چەقوەکێ هنوو ئادٚیشانە و مێمانەکەو باڕۆڵی دزیێنە.

قازی دەسوورش دا کابرای کەرا زیندان و چەقوەکێ بدٚاوە بە برا گەورەکەیشا.

باڕۆڵ کە تا ئی لەحزە بێدەنگ بیەبێ، واتش: جەنابوو قازی، ئی پیا ئێشەو مێمانوو من بێ و من ئاردەن پەی یانەو جەنابیت. ئیجازە دە، ئێشەو یانەو مننە مانۆوە. من سەبا زوو تابێڵوو شمەش مدٚەو تا هەرچی دڵت وازۆ، پەنەش کەری.

برای گەورەی وات: نا جەنابوو قازی، تۆ ڕازی مەبە، ئێشەو باڕۆڵ ئی کابرایە بەرۆوە پەی یانەو وێشا، چوون ئێشەو چێوانێوەش پەنە ماچۆ و حەقوو ئێمە فه‌وتیۆ.

قازی ڕوەش کەردە باڕۆڵی و واتش: باڕۆڵ، تۆ قەوڵ مدٚەی هیچ فێروو ئی کابرایە نەکەری تا من موەقەت ئازادٚش کەروو؟

باڕۆڵی وات: جەنابوو قازی، من قەوڵ مدٚەو ئێشەو چەنی ئی پیایە لام تا کام قسێ نەکەروو و حەتتا کەلیمێوەش فێر نەکەروو.

قازی وات: چوون ئی کابرا ئێشەو مێمانوو باڕۆڵی بیەن، بلۆ و شەوێ لاو باڕۆڵیوە بۆ و سەوای سەرسۆح باڕۆڵ تابێڵوو ئێمەش بدٚۆوە تا بە جورموو دزی کەرووش زیندان.

براڵەکێ ناچار قەبووڵشا کەرد و باڕۆڵ مێمانەکەش بەردەو پەی یانەی. دلێ ڕاینە ئەسڵەن نەدۆناش. هەر کە یاوەی یانە، باڕۆڵ چێروو لچاوە واتش: خاستەرا بلوو سەرێوە دەو هەروو مێمانەکەیم، حەتمەن ئیسە ئاوراشا و ئاڵفش گەرەکا.

مێمان کە هۆشش شیەبێ وڵاخەکەش گەوڕنە بەستەنەو، واتش: نا، تۆ لوە ئیسراحەت کەرە، من سەرش مدٚەو، هەروو وێما و حەقوو منا.

باڕۆڵ بێ ئانەی جواوش بدٚۆوە، لوا پەی گەوڕی، هەر سەرەش کەردەبێ ئاخۆڕەرە لەوەڕیای لەوەڕییٛ.

باڕۆڵ چوه‌یوە قاییمەش هۆرگرتە و ماڵاش سمت و کڵۆکوو هەریرە. هەری داماگ کە خەریکوو کاوێژکەردەی بێ، حەیبەتیێ ئێشینە گەوڕەکەنە ئاما و لوای کەرێ.

باڕۆڵی وات: ئاخر هەروو خودای، مەگەر نەواتم پەنەت، وەختێ لوای دلێ مەجلێسی وێته‌و قسێ نەکەری؟ هەر یاگێنە من نیشتارە، تۆیچ نیشەرە؟ ئەگەر داواو چێوەێشا چەنە نەکەردی، وێتەو دەس نەکەری باخەڵەترە، چی گۆشت نەدٚا قسەکام؟ هەم وێت وست دلێ دەردیسەری، هەم من. سەوای تۆ بەرا پەی زیندانی، ئاوەختە ماچا باڕۆڵ نەتاواش مێمانداری کەرۆ و مێمانەکەش کەردشا زیندان.

باڕۆڵ جارێوتەر مەحکەم داش وەنەو هەری بەسەزوانی و واتش: وڵاخ، گۆش گێرە، سەوای ئەگەر قازی چەنەش پەرسای: ئی چەقوێ هنوو تۆنە؟ واچە نا. من ئی چەقوێمە ئێستێنەوە و خەیلێ وەختا شۆنەو ساحێبەکەیشەرە گێڵوو تا دەوشەو پەنە، بەڵام بەداخەوە ساحێبەکەیش نەئێزێنەوە.

ئەگەر ئی چەقوێ هنەو ئی شش براڵانە، مدەوشەو پەنەشا. ئەگەر قازی پەرساش: ئی چەقوێتە چکۆ ئێستەوە؟

مەگەر بیابانەنە چەقوێ دەسەتەڵایێ مجیەیێنێ کە تۆ ئینێتە ئێستێنەوە؟

واچە: ساڵەها چەیوەڵ، تاتەم، کاروان سالارەیوە گەورە بێ و هەمیشە شارەوشار کەرێ، ماڵێوە فرەش بێ و تاجر بێ . شەوێشا خەبەر یاوا لاما کە دزێ تاتەم کوشتەنشا و ماڵەکەشا بەردەن. من لوانێ سەروو جەنازەو تاتەی بێچارەیم. تاتەم دزا کوشتەبێ و ماڵەکەشا بەردەبێ و ئی چەقوێ تا لاو دەسەکەیش لوەیبێ دلێ دڵیشەرە. من چەقوەکێم هۆرگرتە و تاتەم ئەسپەردەم کەرد و ئەچا وەختەو تا ئیسە شۆنی قاتڵەکەو تاتەیمەرە گێڵوو. هەر مێمانیە ملوو، ئی چەقوێ نیشانە مدٚەو و ماتڵ کەروو کە ساحێبش پەیدٚا بۆ، تا پی جۆرە قاتڵوو تاتەیم وێزووە.

ئیسە جەنابوو قازی، من قاتڵوو تاتەیم ئێستەنەو. ئی شش براڵێ تاتەو منشا کوشتەن و ماڵەکەیچشا بەردەن. دەسوور فەرماوە تا هەم ماڵەکە و هەم  تاوانوو ونەو تاتەیم بدٚاوە.

باڕۆڵ کە ئی قسا بە هەرەکەی واچێ، بەڵام ئەسڵەنە گەرەکش بێ ساحێبوو هەرەکەی قسەکاش گۆش گێرۆ و فێرشا بۆ. ئادٚ تێڵایێوەتەرش دا وەنەو هەرەکەی و واتش: ئەی هەروو خودٚای، فامات یا تا سەبای دەوت وەنە؟

ساحێبوو هەرەی وات: باڕۆڵی ئازیز، نە تەنیا هەرەکە بەڵکوو منیچ مۆچیارەکەت هۆرم گرت و قەوڵت پەنە مدٚەو، هیچ مەجلیسێوەنە سەرتەر جە یاگێ وێم نەنیشوورە و تا چەنەم نەپەرسا، جواو نەدٚەووە و تا داواو چێوێم وەنە نەکەرا، دەس نەکەروو باخەڵەمرە.

باڕۆڵ کە بێخەم بیەبێ کابرای مێمان قسەکاش ژنیێنێ و خاس فامش کەردێنێ، لوا و بێخەم وت. سەوایشەو باڕۆڵ کابراش های کەردەو و بەردش پەی یانەو قازی و تابێڵش دا و گێڵاوە.

قازی ڕوەش کەردە کابرای و واتش: ئایا ئی چەقوێ هنەو تۆنە؟

کابرای وات: نا جەنابوو قازی، ئی چەقوێ هنەو من نیەنە. خەیلێ وەختا شۆنەو ساحێبوو ئی چەقوێرە گێڵوو تا دەوشەو پەنە. ئەگەر ئی چەقوێ هنەو ئی براڵانە بە وەشحاڵیوە مدٚەوشاوە پەنە.

قازی ڕوەش کەردە شش براڵەکا و واتش: شمە عال تەماشەو چەقوەکێ کەردێ، ئەگەر هنەو شمەنە هۆرش گێردێوە.

برا گەورەکەشا چەقوەکێش هۆرگرتە و بە وەشحاڵیوە واتش: جەنابوو قازی، من شکەم نیەنە ئی چەقوێ هەر ئا چەقوێنە تاتەیم گم کەردێنە.

ئەو پەنج برایەکاش چەقوەکێشا دەس بە دەس کەردە و واتشا: بەڵێ جەنابوو قازی، ئی چەقوێ هەر ئا چەقوێنە تاتەیم گم کەردێنە.

قازی جە کابرایش پەرسا: ئی چەقوێتە چکۆ ئێستێنەوە؟

کابرای وات: جەنابوو قازی، ئی چەقوێ سەرگوزەشتێوە دوور و درێژەش هەنە. تاتەم ساڵەها چەیوەڵ کاروان سالارێوە گەورە بێ و هەمیشە شارەوشار کەرێ و ماڵێوە فرەش چەنی بێ و پێشەش تجارەت بێ. تا ئینە کە شەوێوه‌ خەبەرشا دا پەنەما، تاتەما دزا کوشتەن و ماڵەکەشا بەردەن. منیچ پەلەپەل سەروو جەنازەو تاتەیمەو حازر بیا. تاتەی داماگم دزا کوشتەبێ و تەماموو ماڵەکەیش بەردەبێشا و ئی چەقوێ تا لاو دەسەکەیش چەقەیبێ سینەو تاتەیم. من چەقوەکێم هۆرگرتە و تاتەم ئەسپەردەم کەرد و چا وەختەو تا ئیسە شۆنەو قاتڵوو تاتەیمرە گێڵوو. هەر مێمانیێوە ملوو، ئی چەقوێ نیشانە مدٚەو و ماتڵ بوو بەشکەم ساحێبش پەیدٚا بۆ و پی جۆرە قاتڵوو تاتەیم وێزووە. ئیسە جەنابوو قازی، من قاتڵوو تاتەیم ئێستەنەو. ئی شش براڵێ قاتڵێ تاتەو منەنێ و ماڵەکەیچشا بەردەن. دەسوور فەرماوە تا ماڵەکەیش باراوە و تاوانوو ونەو تاتەیم بدٚا.

براڵەکێ تەماشەو یۆترینیشا کەرد، ئادٚێ خراب کەوتێبێنێ دامی و بە ئا درۆیە کە دێبێشا مەجبوورێ بێنێ بە نامێ قاتڵ و دزی ساڵەها زیندانەنە مەناوە. برا گەورەکەشا واتش: جەنابوو قازی، من فرەیچ مۆتمەئێن نیەنا ئی چەقوێ هنەو تاتەو ئێمە بۆ، چوون ڕۆزگارەیوە فرەش پەنە شییەن و ئێحتێماڵش هەن  هەڵە کەروو.

براڵەکایچش ناچار واتەکێو کاکەیشا قەبووڵێ کەردێ و واتشا: ئی چەقوێ تەنیا پێسە چەقوەکێ ئێمەنە بەڵام چەقوەو ئێمە نیەنە.

قازی خەیلێوە خوا و بە کابرای مێمانیش وات: چەقوەکێت هۆرگێرە و لوەوە پەی لاو باڕۆڵی. من موتمەئێننا باڕۆڵ ئی قسێشە بە تۆ واتێنێ، ئننا تۆ هەرگیز نەتاوێنی ئی قسا کەری.

کابرا سوجدەو شوکریش بە یاگێ ئاردە و چەقوەکێش هۆرگرتە و زیارە.

 بەهەورامی: شارۆ

 جە فەزای مەجازی

۹۸/۸/۲۱

 hewraman
  • فەتە بای بوٙ بە نمایندە

    فەتە بای بوٙ بە نمایندە فره داذ و فەریادٚم کەردٚ. هیچش نەبەخشا. گیان، گوٙش نمەدٚوٙ بە کەسی…
  • لەزەتوو خاسی کەردەی

    لەزەتوو خاسی کەردەی زاڕوٙڵە فەقیریٛوە کەبە وردەواڵە ورەشی دلیٛ شاریرە خەرجوو وەنایش بەرئار…
  • هیزی شەویٛ ڕاو یانەکەیمانم گم کەرد

    هیزی شەویٛ ڕاو یانەکەیمانم گم کەرد. بە جیاتی ئانەی بلونیٛوە پەی یانەی سەرەم دلیٛو کوجیەوە …
Load More In ئەدەب و هونەر

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

فەتە بای بوٙ بە نمایندە

فەتە بای بوٙ بە نمایندە فره داذ و فەریادٚم کەردٚ. هیچش نەبەخشا. گیان، گوٙش نمەدٚوٙ بە کەسی…