یانە ئەدەب و هونەر سەرنجێ ویٛمانە سەروو دەقێوە کاک بێهرووز محەمەدپووری (شاروٙ)

سەرنجێ ویٛمانە سەروو دەقێوە کاک بێهرووز محەمەدپووری (شاروٙ)

118

قومێ لەزەت و عومرێ جادە
سەرنجێ وێمانە سەروو دەقێو
کاک بێهرووز محەمەدپووری (شارۆ)

 عادڵ محەمەدپوور

بەشوو(1)

ئا وەختە کە
ڕەگوو ژیوای
سەروو مژنوو حەزوو تاتەیم
پەی ئەڕفانای کامێ کاڵی
بێسانوو لەشوو ئەدایمنە
کەوت فڕتەفڕت
ئا وەختە کە
فیسیا تاسەو حەزوو ئەدایم
سەروو سینەو ئۆخەیێوە کرچ و کاڵی
جواڵوو کەیلوو کەیفەکاشا
کادانوو ڕۆحوو مننە کەردۆ هاڵی
ئا وەختە کە
قومێ لەززەت
کریا سەوقات پەی واشانوو ڕۆحوو تاتەیم
ئا وەختە کە
چووزیا نەفەس
سیروانوو لەمزاو ئەدایمنە
کۆماشا بەست دەشتێ دڕەی
پەی ئازارەو ژیواو ئارۆیم
ئا وەختە بێ
دوورگەو نادیاروو ژیوایەنە
چەکەریانێ
ئیسە مننا و
عومرێ جادە!

ب.م (شارۆ)
…………….

شێعرە جە وینگاو منۆ، تەنیا “بەیانوو هەستی نیا، خودوو هەستین. هەرپاسە کە دەسوو ئینسانی، تەمسیلێوە پەی خودوو ئێنسانی نیا؛ دەس ئێستێعارێوە جە هەستی ئینسانی نیا، بەڵکەم خودوو ئێنسانین. شێعرە حوزوورێو هەمیشەیین، حوزوورێ کە جە ناکۆتایێ دەس پەنەکەرۆ و تا بێ نەهایەتێتەر و هەر بەردەوامیش هەن.”

پی بەڵگە گەورەتەرین خسڵەتوو شێعرێ هەستیدارێ، ئینەنە کە چنی تاریخی وەرانوەری کەرۆنە و گنا قۆچانی… و ئاوەختنە چنی ویەری زەمانی با بە دەسەبرای و سوارێ ملوو تاریخی با و جە “زەمانە”وە تێپەڕێ با پەی یاوای بە یاوگەو گرد٘زەمانی. هەر پاسە کە تاریخ جۆرێو هەستین و جووڵەش جێدی و هەستی بەخش و بێ وچانەن؛ پاسەیچ شێعرە، ئاسکێو جووڵەکەرە و نەسرەوتێ و سڵۆکەنە.

ئینە نەخشەڕایێوەن، پەی ئەژناسای شێعرێ و ناشێعرێ. فرەیێ دەقێ مەیانە ڕوە بە نامێ شێعرێ کە بێ گومان نەتاوانشا و نمەتاوا، بلا دلێ فرە مەنشووری زوانی، پۆکەی هێزوو ئانەیشە نیا جە داڵانە تاریکەکا، ئی فیلتەریە تێپەڕێ با. پێسەنێ قەند٘یلێوە/ چراومووشێ کە پەی ماوەیێ ڕۆشنەنە و ئاخرش گنۆ پرتە پرت و جگەم کوشیایۆ چارەنویسێش نیا. چی؟

چوون پێسە پڕۆسێوە هەناوی و ئێلهامی پەی هەقێقەتێو تازەی هورنەقوڵیێنە، گێرە کاریگەریێ بەرێنەی سفارشی و لاوەکی، یام وینگایێ سیاسی و ئایدیۆلۆژیکی بیە بۆ هۆ تەشک گێرتەیش. پەی خەڵەتنای زەینوو وەردەنگیچ، پەنا بەرۆ بە ڕەگەزەکا شێعرێ و بە زوانێ لووسکەڵەی ڕووکاری، شێعرنۆش و سووژە سفارشیەکەیش لاونۆوە.

شێعرە کە هیچ خێتابە و زەین خەڵەتنای نیا و تەنیا بە واقێعیەتێوە وەسێ مەکەرۆنە، بەڵکەم بە پاو ئا ماهیەتە جەوهەریە کە هەنش، یاوۆ یاگانێ کە دسەڵاتیە زوانی خەیاڵی مانازاییەکەش، گردوو فەزای زەمانی گێرۆر

بەشوو(٢)ی
…………………….

ئەگەر ئا باسە وەرقوڵەو سەریما پێسە کەوچێوە سەرەکی پەی هۆررسەنگنای شێعرێما قەبووڵە بۆ، جیا جە تەرزەو چنیەی زوانەکەیش کە یاگێ باسینە و هەر جۆرە تەئسیر و تەئەسوراتێوەتەر، ئی دەقوو “شارۆ”یە پێسە وێش تاوۆ بە مانا شێعرە بۆ.

شێعرەکێ زەمانمەند٘ و شناسنامدارەنە؛ بە:

” ئا وەختە کە/ ڕەگوو ژیوای/ سەروو مژنوو حەزوو تاتەیم/ …./ کەوت فڕتەفڕت…”

دەسپەنەکەرۆ و گرد٘وو کارەساتەکا شێعرەکێ چێوە قۆمیانە. کە ” فڕتە فڕتوو ڕەگوو ژیوای بە مژنوو حەزوو تاتەی” تەنیا بەیانوو واقێعیەتێوە یا ئۆبژێوە ساکاری نیا، بەڵکەم ڕێسالەتش ئینا کەشفوو حەقێقەتێوە و وێستەیەو دوورنمایێ هەستی بەخش و دلێ زەمانیێتەرینە.

” …ئا وەختە کە/ چووزیا نەفەس…”. نەفەس چووزیای هیچ کە باقە واژێوە کەم وێنەیێ هونەری و گیانبەخشانەن؛ کەشفوو ئا حەقێقەتە هەستی بەخشەینە کە مژدەما دابێ پێسە تەنیا رێسالەتوو ئاردەینەو شێعرێ.

ئەرکوو شێعرەی واقێعی خۆ تەنیا تەوسیف و پۆرەهۆردای/مدح، نیا، بەڵکەم جە پاڵشەنە لومە و هەن، ورد٘ەوینی و ڕەخنە خەسارشنایچ هەن:

“… کۆماشا بەست دەشتێ دڕەی/ پەی ئازارەو ژیواو ئارۆیم…”

چێگەنە شاعێر بە کۆم بینای دەشتێ دڕەی و ئازارەو ژیواو ئارۆیش، جە: ” فیسیای تاسەو حەزوو ئەدێ و …

قومێو لەززەتکریای سەوقات پەی واشانوو ڕۆحوو تاتەیش”، بۆڵە کەرۆ. ژیواو ئارۆی و زەمیروو (م) تاکی قسەکەر، تاوۆ ئیشارەیێو کۆیی بۆ پەی کێشەکاو ژیوای مودێڕنی ئینسانی سەردەمی و گیرۆد٘ەبیەیش جە نۆستالۆژی ئی بێ هویەتیە.
ئی ڕوەکەردە، ئینا ڕاستاو ئا تێزە فێکرینە کە گێرە سەرچەمەو کێشەکا بەشەریەتی ئینە بیە بۆنە کە تەنیا “حەزە ئێرۆسیەکا فرۆیدیی/ Libido” و لکە کۆرەکاو تاتەکوشتەی و… ” ئەڕفانای کامێ کاڵی، جە بویسانوو لەشوو ئەد٘ای …” کە بێ گومان هۆکاروو تەکسیروو ژیوایا و حاشا ورنەگێر؛ گرد٘وو فەلسەفەو ژیوای ئینسانی نیا.

شاعێر شۆنەو ئی نەقد و لۆمەیرە؛ وێنە ئەکتیڤ و ئەرێنیەکا ژیوایچ و فەلسەفەو حەزنای ئەد٘ای و تاتەی و هاڵی کەردەی، جواڵوو کەیلوو کەیفەکا جە کاد٘انوو ڕۆحوو ئاد٘ینە/تۆ واچە ئێنسانی سەردەمیی و… وزۆ ڕوە و پیجۆرە شێعرە:

جە دوورگەو نادیاروو ژیوایەنە، چەکەریۆ و چاولایش، شێعرەنە و شاعێر و ئێستێعارێوە پەی حەقێقەتی و هەستی شناسی و وێنایێ هەتایی جە تێپەڕ بیەی زەمانی و …!

پانویس:

١-د. ڕەزا براهنی، طلا در مس، ج 1، ل 491

 

 hewraman
  • باروٙڵ و میٛمانەکەش

    باروٙڵ و میٛمانەکەش  شەوێوه‌ باڕۆڵ مێمانش بێ و سەرقاڵوو قسەکەردەی چەنی مێمانەکەیش بێ،…
  • یانەو فەتەی میٛمانیٛشا هەنیٛ

    یانەو فەتەی میٛمانیٛشا هەنیٛ ئەژنیەنش و نەمسانش. حەتتا مەکیچشا ئاردٚیٛبیٛنیٛ چەنی ویٛشا! ن…
  • ڕازەو مروٙچەی و مەشوولەی

    ڕازەو مروٙچەی و مەشوولەی زمسان بێ ، هەرد و درەخت جلێ چەرمێش کەردێ بێنێ وەر، مەشولێچ یانە و…
Load More In ئەدەب و هونەر

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

مێللەتو گوٙرانی ئەوەجەش بە دیالۆگێوی سەراسەری دوور جە غەرەز و غەرەزکاریەن

 مێللەتو گوٙرانی ئەوەجەش بە دیالۆگێوی سەراسەری دوور جە غەرەز و غەرەزکاریەن نویسەر: مە…