یانە پەیلوای بوٙنەو ڕوٙ زوانی ئەڎایوە

بوٙنەو ڕوٙ زوانی ئەڎایوە

92

بۆنەو ڕۆ زوانی ئەد٘اییوە

سوبحان ئەمینی

۱ ؍ ۱۲ ؍ ۱۳۹٦ ک.ڕ

 

ئا ڕوە کە خود٘ا دنیاش بنەڕەت مەرزنارە، دنیا بیە مەید٘انوو هۆملکان و مامێز و پەلاماری پەی دەواموو ژیوای. بە واتێوەتەر یەک پارچە بیە مەید٘انوو هەل و هەڕەشەی (فرصت، تهدید).

 ئانێ کە وریا و ژیرێ بێنێ و تاواشا وێشا چەنی فاڕ و گۆڕوو ڕۆزگار گونجنا و مەلەوانی پیەن ئاوە ئاڵۆزەکاو ژیوای کەرا، دنیا یەک پارچە بیە هەلە و دەرەتان پەیشا و بە مراد٘وو دڵیشا یاوێ؛ بەڵام ئانێ کە گۆشوو گاوینە وتێ و بێ خەم پاڵشا داوە، بیێ پێسە تەختەو سەروو ئاوێ و گێجاواو ڕۆزگاری دلێ وێشەنە نقمەسارێ کەرد٘ێ و ئیسە کەس شۆنەمایشا مەزانۆ!!

ئیسە مشۆم ئینەی خاستەر بزانمێ، ئارۆ ئی شەپۆلێ بێ ڕەحمانەتەر و ئاڵۆزتەر و خێراتەر جە گرد٘ زەمانێ، ئەمان جە ئەمانداری بڕا و ئەگەر یەک سات غافڵ و بێ خەم بنیشیرە پاسە مازیت ماڕا کە هەتا هەتان نەیوە سەروو وێت!!

سا ئارۆ دنیا پەی گرد٘ کەسی مەید٘انوو هەل و هەڕەشەینە و ئەگەر هاگاد٘ار و وریا نەبی تووشوو چارەنویسوو ئا مللەتا بی کە تارێخی دلێ پەراوێزیشەنە شارتێوە!!

هەرپاسە کە مزاندێ هەر مللەتێ بە بڕێ چێوێ تایبەتێوە مشناسیۆ و جە ماباقی مللەتەکا جیا بۆوە. پێسە: جۆغرافیا، جل و بەرگ، زوان، دین، دەسکار، مێعماری، هونەر، ڕەسم و ڕسوومات و …

بە بڕواو فرەو زانایا دلێ ئینیشانە “زوان” تەوەنەو بنەڕەتوو ئی گەورە عەمارەتینە و ئەگەر تەوەنەو بنەڕەتی هەرۆڵە یا نوقسانە بۆ، بێ شک گەورە عەمارەت وڕۆرە و ئەگەر بە سەد٘ ڕەنگێ و بە سەد٘ جۆرێ کەریشۆ؛ ئێتر مەبۆوە ئا عەمارەتوو چاوەڵیە؛ پەوچی واتەنشا:

“ئەگەر گەرەکت بۆ مللەتێ فەوتنی و دلێنە بەریش، مشۆم ئەوەڵ پەلامارەو زوانەکەیش دەی!!”

 جا وەختێ مللەتێ بە زوان دلێنە بشۆ و فەوتیۆ، چی مشۆم گرد٘وو هێز و تواناکاش نەوزۆ هەرمانە پەی پارێزنای و ترۆقیش؟ ئایا تا ئیسە کەستا دیەن بلۆ پێوای مەرگیوە؟

 بێ شک نا.

……….

بەڵام داخەی گرانەم!! ئینە ماوێ چند٘ە ساڵەن زوانی هەورامی گرۆڵیەش کەوتێنە لێژی و ڕواس و چەقەڵی سەرە کەرد٘ەنەنە و هەر ڕوێ بە فێڵ و بەزمێوە تازە خەریکێنێ بێزناش وەرەچەماما، بە تایبە وەرەچەموو زاڕۆڵەکاما کە ئینە دەرد٘ێوە گەورێ و گرانەنە و وەر وەرە پرۆسەو مەرگوو زوانی دەس پەنە کەرو!!

جا ئیسە تەگبیر چێشا؟ ئێمە تەنیا دوێ ڕێما ئینێ وەرەنە: مەرگ، ژیوای.

مەرگ واتێوە سامناکەنە و کەس مەلۆ پێوایشۆ. چێگەنە یا مشۆم حیزانە گیان بسپارمێ یا ڕاو پیرە “داڵەکەو پووشکینی” گێرمێنە وەر.

داڵ دوێ وارگێ ژیوایش هەنێ. ئاد٘ دما ڕوەکاو پاپلەو ئەوەڵوو ژیوایشەنە پەیش بەرگنۆ کە هەڵمەتە تێژەکێ جارانیش نەمەنێنە و ئەگەر پی پا بلۆ وەرۆ ئاورایێ و بێ سەربەرزی مرۆ. پەوچی ڕێوە سخڵەتە گێرۆنە وەر. ئاد٘ ملۆوە دلێ هێلیانەکێ وێش، بە دەند٘ووکە نیمە سوویاکەیش گرد٘وو پەل و پۆ شاباڵەکاش بەرکێشۆ، شۆنەو ئانەیرە ئند٘ە چنگەڕێکێ کەرۆ تا چنگە تێژەکێ ئەوسایش و قرژۆڵەکێ ئیسەیش گنا، دمائاخریچۆ ئند٘ە دەند٘ووکش ماڵۆ تاش و تەوەنیرە تا بنەنە گنۆ.

ئیسە ئی پەرسێ مێ وەرۆ چی ئی گرد٘ ئێش و ئازارا بە دڵ و گیان مسانۆ؟ چوون گیان شیرین و ئازیزا و حەز بە مەنەی کەرۆ تا مەرد٘ەی!!

 جا شۆنە چند٘ مانگا ئاورا و تەژنەی و ئێش و ئازاریرە، وەرە وەرە پەل و پۆ و دەند٘ووک و چنگی تازە مارۆوە و ئاخرش ڕوێ شکۆداری چەمەڕا نەکریانە، هێلیانەکێشەنە ڕوو بە ئاسمان مد٘ۆ شەقەو شاباڵا و ئاسمانەکا وزۆوە چێروو زیمە و دەسەڵاتیش!!

مامۆسا مەولەوی واتەنی “تەوەلودی دووبارە”ش دەس پەنە کەرۆوە!!

پەی ئاد٘ی ئینە ئەوپەڕوو وێ باوڕی، سەبەرزی، دەماخ بەرزی و کەشفی دەروونین و هیچ لەزەتێ چینەی سەرتەر نیا. 

ڕاو ئێمەیچ ئی ڕا سخڵەتێنە و پەی مەنەی مەجبوورێنمێ گرد٘ سەختی و مەرارەتێوە کێشمێ و بە دڵ بسانمێ.

بە وەشحاڵیوە تاوو واچوو و تارێخیچ نیشانەش دان، هەورامی ئاوەز و ژیریش بنەڕەتەنە چەنی وێش ئارد٘ەن، پەڕ بوومان (پتانسیل) و وەرەچەم وازا، ڕۆح سووک و بەرزە دەماخا، ڕۆڵەو ڕۆ تەنگانەیا، دەس و پەنجە نەخشینا، نەد٘یان شۆنەو دەسوو کەسیرە و دایم خەڵک شۆنەو دەسیشەرە دیان و …

پەوچی پتەو دڵنیانا و تاوو واچوو ڕۆڵێ هەورامانی بە ئاوەزی بەرزی هەورامیانە کە پاڵپەشتش کەشە بەرزەکێ هەورامانینێ و بە هەوڵ و تەقەلای بێ وێنەشا ناحەزاو ئی زوانیە ناهمێد٘ێ کەرا و زوانی هەورامی یاوناوە ئا یاگێ کە چاوڵ گرد٘ کەس ئاواتەوازش بێ.

هەر پی بۆنەوە بە ئەرکوو سەروو شانەیش مزانوو ڕۆ زوانی ئەد٘ایی کە وەراوەرا چەنی دوێ دارژیوانی مەبارەک باد٘ی واچوو بە گرد٘ واڵە و برێوە ئازیزی هەورامیم جە هەر یاگێ ئی دنیا پان و پۆڕێنە کە مژیوۆ.

هەورامی پێسە گرد٘ ئینسانێوە کە چی گرد٘ە گۆ زمینینە مژیوۆ هەقوو ژیوایش هەن، نە زیاتەر؛ نەکا لووتەش تەقیۆ ئاسمانیوە، نە کەمتریچ، نەکا مل کەچ و لارەملوو ئێد٘ و ئەوی بۆ!!

 hewraman
Load More In پەیلوای

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

خاتو کیانا عەبدڵاهی فەڕ مەدالیای ئاڵتونیش هوٙرگیٛرت

خاتو کیانا عەبدڵاهی فەڕ مەدالیای ئاڵتونیش هوٙرگیٛرت خاتو کیانا عەبدڵای فەڕ، کناچیٛ هەورامی…