یانە گردین وەرەتاو بەردەی

وەرەتاو بەردەی

152

وەرەتاو بەردەی

گردما نامیٛ وەرەتاو بەردەیما ئەژنییٛنە، واتەنشا فڵانە کەس وەرەتاوی بەردەن ، با بزانمیٛ نیشانیٛ وەرەتاو بەردەی یام گەرما و بوٙق بەردەی چیٛشەن؟  وەخێوە کەسێوە وەرەتاو بەروٙش جە وەرپیٛکو گەرمای یام تینەو وەرەتاوی فرە مڎوٙش وەنە، سەرەش گیجیٛ وەروٙ و کەم هاز بوٙنە، هەرپاسە لاشەش وشک بوٙوە، چونکاتەی ئارەقی فرە کەروٙوە، ئیجا بێ هوٙش گنوٙ و فرە بیٛ تاقەتو بیٛ خەواس بوٙنە. بەرزبیەی پلەو گەرمای پەی سەری 40 ی ئانارێوە خاس نیەن بەتایبە وەڵاتە فیٛنکەکانە، کە نمداریٛنیٛ و هەست بە خنیکیای کەرانیٛ، وەلێم وەڵاوتو ویٛما وەرو ئانەی نمش کەمەن، ئەگەر پلەو گەرمای یاووٙ سەری 45 یچ هەڵای هەر خەڵک وەرگە گیٛروٙنە ، وەلێم چی حاڵەتنە بڕێ کەسیٛ هەنیٛ کە گەرما بەروٙشا و وەرگەو ئی جوٙرە هەوایە نمەگیٛران. جا وەرو ئانەی وەرتاو نەبەروٙما مەشوٙ ویرما بوٙ ویٛما پاریٛزنمیٛ ، ئیسەیچ نیشانەکاو وەرەتاو بەردەی وزمیٛ ڕووە:

  1. کریٛڵی تەرین نیشانیٛ وەرەتاو بەردەی کرژ بیەی ماساوڵەکاو لاشەین بە تایبە ماسوڵیٛ پوزا(پوزیٛ) بەنونگەو کەمبیەی سودیومی”Na” دلیٛ لاشەینە، چون ئارەقی فرەکەریوە.
  2. مدرای ئارەق کەردەی، دماو ئانەی چنڎ جارێوە ئارەقی فرە کەری، ئیتر ئارەق کەردەی مدروٙنە
  3. لوای ڕاینە(لواینە ڕای) تیٛک مشوٙ، ڕەتیٛ مڎەی، بە نونگەی وشکۆ بیەی کۆئەندامو دەماری و کەمی ئایونو توخمەکا، ئتر هامسەنگی لاشەی تیٛک مشوٙن.
  4. سووربیەیوەو پوٙسو لاشەی، جە وەرپیٛکو هوروژمەو ونیٛ پەی پوٙسی بە نیازو فیٛنک کەردەیوەیش.
  5. دای وەنەو دڵی(ترپەو دڵی) فرە بوٙنە، چون گەرکشەن ونی فریٛ بکیانوٙ پەی پوٙسی و فیٛنکش کەروٙوە
  6. بڕێ جاریٛ قاچیٛ ماسا و مروٙچیٛ مکەرانیٛ، هەرپاسە گلکیٛ دەسیچ ماسا.

ویٛ پاریٛزنای و چارەسەر:

مەشوٙ لاشە تەڕ کەرمیٛ، ئاوی فینکە بوەرمیٛوە، یام مەلیٛ کەرمیٛ تا لاشەما فیٛنک بوٙوە، نمەبوٙ تیشکەو وەرەتاوی ویٛڕاس بڎوٙما وەنە تا ماوێوە فرە . یاگیٛ سەینە بنیشمیٛرە یام تاریکە بوٙ چەنی ئانەیچ هەوای فیٛنکش بوٙنە. سەرەما پوٙژنمیٛرە نازمیٛ وەرەتاو بڎوٙش وەنە، جلیٛ چەرمیٛ پان و پوٙڕیٛ کەرمیٛنە.

دماجار هەروەختێوە هەستت کەرد کە وەرەتاوی بەردەنی، ئاوی فیٛنکەی فریٛ بوەرۆ، شونیەرە مەلیٛ بکەرە بە ئاوی فیٛنکە، تەنانەت ئەگەر پەیت کریوٙ بە سهوٙڵ( وەروە) لاشەیت فیٛنک کەرۆ  ساوەش ویٛتر، لوە سەیە، هەوای فیٛنک بڎوٙت وەنە.

جە ئینتەرنیٛتۆ: د.ناجح گوڵپی 25/5/2019

 

 hewraman
Load More In گردین

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

مە؛ موٙرفیمو سەرەمڕەی

                مە؛ موٙرفیمو سەرەمڕەی موٙرفیمو”مە”ی سەرەمڕەی، یوٙن جە سیما دیا…