دەگاو ئاریانی

136

بە نامێو خوڎای

ئەژناسنای دەگاو ئاریانی

گلێرەو کەرڎەی:شاهۆ دادگوستەر

 ڕابڕانوو ساڵەو97ی ڕۆجیاری

 جە بارەو دەگاو ئارنیوە                                                                          

ئاریان یانی یاگێ و ئاریایێەکا نامێو دەگاو ئاریانی حەر چا زەمانەوە گیریان، دەگاو ئاریانی هەنا جە  مەحاڵوو ژاوەرۈو هەورامانینە، جە سی کیلوومتری شارسانوو سەوڵاواینە، نزیکەو شش سەڎ کەسێش چەنە مژیوا کە فرەتەرشا هەنێ جە شارسانەکانە، دەگایاودەور و بەریش؛ ژنێن و پایگەلان جە وەرکەوتشوە و دەگاو وێژەنانی جە وەران وەرشوە و دەگاو چەشمیەری جە وەر نشتشوە و دەگایاو دێوەرە و سوورە تفی و هانەو حسێن بەگی متاومێ نامێ بەرمێ و فرەتروو هامشۈ وڕەفتوو دەگاو ئاریانی چەنی دەگاو ژنێنی و چەشمیەری بیەن و هەن بە تایوەت دەگاو ژنێنی کە هام کەلەوەرێنێ یۈوە و مڵکوو زەمینشا هەن لێ یۈترینینە .

خەڵکوو دەگاو ئاریانی

خەڵکوو دەگاو ئاریانی بە خەڵکیەئەمین و بێ دەنگ و بێ دەخەڵێنێ و خەڵکیە مێمان دار و مێمان وەشەویسێنێ فەرق نمەکەرۈ پەیشا مێمانەکەشا هام زونوو وێشا بۈ یام جە ئەو پەڕوو دنیایوە ئاما بۈ جیاکاریش نیەن پەیشا و بە دڵ و بە گیان خزمەتوو مێمانینە بیەنی و هەنێ و حەر مێمانیەچ ئاما چەنی لوایش وارڎەمەنیشا پەی پێچانوە .

 زانای و عالمێو دەگاو ئاریانی

 دەگای هەورامانی پەڕێ بیەنێ و هەنێ جە عالما و زانایا و شاعێرا و دەگاو ئاریانیچ چیننیشانە بێ بەش نەویەن زاناو دەگای ئاریانی: کاکە مەڵڵا جە بواروو دینیوە عالمیە بەهێز و قوە بیەن زەمانەو وێشنەو مەڵا وەهاب ئاریانی شاعێروو ناسک خیاڵوو دەگاو ئاریانی کە چنە مانێ کتێوێش بیەنی و جە ویەردەو زەمانینە جەبەینێ شیەینوە تەنیا چن دانیەشا مەنێنێوە چی چنە ساڵە ویەرڎەنە دیوانوو ئی ناسک خیاڵیە جە شاروو سنەینە بە قەڵەموو مەڵبەندوو ڕۈشنویری هەورامانیوە چاپ و وڵاو کریاوە. دەگاو ئاریانی بێژگەم پیایا ژەنی زانایچش چەنە بیەنی متاومێ دێڎە ئایشێ(عایشێ) ڕەحمەتی و دێڎە سراحیەی جە باری دەوای ئەرمانای پەی نەوەشیا متاومێ نامێ بەرمێ. کە ئینە وێش یاگێ شانازی و خزمەتیەنە و جە قەڵەمش نەوزمێ ئۈسا ئۈڕەحیم (عبدالرحیم)یۈ جە زاناتەرین عالتەرین زاناو مەنتەقەو وێمانەن جە باری جەڕاحیێوە دەس مێڕیایی یا پا مێڕیای یا حەر چیە تەر بۈ خەریکەن چنڎەها ساڵێن خزمەت مکەروو بە تەماموو خەڵکی جە حەر لایەوە بەینە پەی دەگاو ئاریانی ئی هەمارنێچە تەنیا بۈنەو دڵوو وێشوەو  خزمەت بە ئەنزانیەتی مکەرۈش و حیچ تەر، ئی هەرمانە ئەنزان دۈسانێشە لاو بابەی خوا عەفوو کەرڎەیشوە فێر بیەن و یاگێ شانازینە پەی خەڵکی، ئۈمیڎ وارێنمێ حەر کەس خزمەت مکەرۈ بە خەڵکیش و ئەنزانیەتی دایێم لەش ساق بۈنێوە بتاو ئی ڕایشە درێژە بڎەو پەنە .

 ژەن و پیا و دەگاو ئاریانی

ژەنەو هەورامانی جە دێر زەمانوە شۈرەیتە بیەنەو لێ هەرمانە کۈمەڵایەتیەکانە  یاگە پاش بیەنە و جە ۳۰۰۰هەزار ساڵێ چێوەڵتەرەنە شوورای بیەنە و پاو بە پاو پیایا هەرمانەشا کەرڎێنە، ژەنەو ئاریانیچ بە واتەو قەڎیمیا جە مەنتەقەو ژاوەرۆینە شۈرەتی خاسش بیەن بە پاو ئانەیرە کە هەم هەرمانێ خاسێشا بەردێنێ ڕاوە و هەم هەرمانەکیٛشا ڕەنگینێ بیەنێ جە نان پەچای و کولێرە کەرڎەیوە گێرەش تا کشاوەرزی کەرڎەیوە زاڕۆڵە گەورە کەرڎەی، ژەنیو هەورامانی هەمیشە کۆشاینی کۆڵەکێ یانەو پیایش بۈ و جە گرڎ وەختیەنە هامبەشەش بۈ و ئینەیچە پەی پیایا تەسێق مکریۈ پیاو هەورامانیچ حەر پا سە چەم و دڵوە چەنی ژەنەکێش هامڕا بیەن و دماو مەرڎەیچش حەر ژەنەکێش گەرەکەبیەنە و لاوناینەشوە و ویرش دایمه جە دڵ و مەژگشەنە بیەن، پیای دەگاو ئاریانیچ دایێمە خەریکوو هەرمان کەرڎەی، پسەو نەجاری، جۈڵاکەری، ئاسنگەری، کڵاش کەری، ئۈسا بەنای قابلێش بیەنی و خزمەت بە خەڵکەکەیشا بیەنی. 

هانەچەماو دەگاو ئاریانی

ئاریان دەگایەنە کە دایێمە هانەکاش ئاوێشا هەنە بۈنەو کوێسان بیەیێشوە و نامێ هانەکاش هانەو وەزکە فرەتەروو ئاوەو دەگای چا هانەوە سەرچەمە مگێرۈ و همەینە سەروو هانە گەورەی و هانەو پیر یۈسۈی، هانەو دەرەسکڵەیو هانەو تۈنە چەرمێ یام تەوەنە چەرمێ، هانە ئیبرایم، متاومێ نامێ بەرمێ

دەشتەکاو دەگاو ئاریانی

هەمڕۈ شۈتا، دەرەسکڵە، هانە ئیبرایم، ئاڕان، دەرەو نووری کوڵەجۈ، دەرەو مزگی، شەتوو ساوا،  ملەگاو کۈرێ، دەرەخووگان، سیاوسی، کانەتۈن، دەیمە لارێ، زرێوارە کە گەومیە بیەنە پایێزانی ئاوی جەمەو بیەنە چەنش بۈنەو ئانەیوە نامێش نیان زرێوارە، متاومێ نامێ بەرمێ.

وەنگاو دەگاو ئاریانی

حەر جە 50ساڵێ چێوەڵتەروە  وەنگا(مەدرەسە)ش بیەن هەم پەی زاڕۈڵا هەم پەی گەورا تا کلاسوو نۈی ئیتر چا وەلای پەی دەرس وەنەی یام لوێنێ پەی دەگاو چەشیمیەری بە پای پیادە و جە سەخڵەتی سەردا و سۈڵەو زمسانێنە یام ڵوێنێ پەی ژنێنی بە  داخەوە بۈنەو کۈچوو خەڵکوو دەگای پەی شارستانی خەڵکەکەش کەموە بیەن جاران نزیگەو 600کەسێش چەنە ژیواینێ بەڵام ئیسە بیەنێ بە 350کەسێ و ئینە 5ساڵێچەن خانە بێهداشتش پەنە دریان جاران خەڵک پەی هەرمانەو بێهداشتی لوێنێ پەی دەگاو ژنێنێ و کە ئاڎیچ سەخڵەتی ۆێش جە زمسانەنە بێ.

 

                                                               

 

 

      

 

 

 hewraman
  • هەورامیەکیٛو وەڵاتو هیٛندستانی

    هەورامیەکیٛو وەڵاتو هیٛندستانی جە وەرنیشتو وەڵاتو هیٛندینە و جە شارو بومبەینە کە کەوتەن لا…
  •   هەرەرا

    هەورامان بەهەشتا و یاگە وەشەکاش بشناسمیٛ.            “هەرەرا” ئەگەر ڕات گنوٙ ل…
  • هەورامان و پیرشالیار و کوٙمسای

    هەورامان و پیرشالیار و کوٙمسای حەیفا تەختەکم دەورە دریانی دەفتەروو نەقشوو بێگانەکانی تا نە…
Load More In هەورامانی بشناسدیٛ

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

مە؛ موٙرفیمو سەرەمڕەی

                مە؛ موٙرفیمو سەرەمڕەی موٙرفیمو”مە”ی سەرەمڕەی، یوٙن جە سیما دیا…