یانە زانای توٙم سیاوڵە Black Seed

توٙم سیاوڵە Black Seed

181

توٙم سیاوڵە Black Seed

ڕەشکە، حبە السوداء(حبە البرکە)(سیاە دانە) نامیٛ زانستیەش Nigella sativa

توٙم سیاوڵە بەرو گیواوێوەن  بنەڕەتنە بومی پانیشت و  پانیشتو وەرپڕو ئاسیاین  پیٛسە وەڵاتو هیندستانی. هەرپاسە وەڵاو بیەنۆ پەی ئەوروپای و ژیوگەو دەریاو دلیٛراسەینە مژیووٙ، 30 تا 50 سم بەرز بوٙوە، توٙم سیاوڵە وەلیٛ دوویٛ هەزارساڵاوەن بەکار ئامان پەی وەشکەردەی دەرمانی سەرو دەسو میسریە وەڵینەکانە، بەرو ئی گیواویە جە بەرگێوە دورسبیەن دلیٛشەنە توٙمیٛ چەرمەی یەرەگوٙشەش چەنەن، یەکسەر سیاوبوٙنە کە گنوٙ وەرو هەوای.

توٙم سیاوڵە جە چیٛشی دروسیان؟

بەپاو هوٙروشکنە کیمیایەکا سیاوڵە ئی توخمیٛشە چەنەنیٛ:

  • چەربی جاگیٛر: (زیت ثابت) %35 سەدەنە سی وپەنجش چەربین( فرەیش تشەچەربی ناتیٛرەن)، چەنی بڕێوە کەمی جە تشەچەربی تیٛری. تشە چەربیەکیٛ دلیٛ سیاوڵەی(تشو ئۆلینکی، تشو لینۆلیکی، تشو لینۆلینکی، تشو ئەراشیدکی، تشو ئەیکرزاداینوکی، تشو پالمیتۆلینک، تشو پالمیتیکی، تشو ئەستریکی، تشو مەرستیکی و ئەسترولاتی).
  • ڤیتامینیٛ: سیاوڵە ڤیتامین( E , B ) چەنەن. چەنی ئانەی مادەو (میلانتین)یش چەنەن کە مادێوە سابونین، شوٙنیشەرە مادەو (کارۆتین) یش چەنەن کە دژو یانە سەرەتانیەکان. هەرپاسە بڕێ ئەنزیم و هۆرمۆنیٛش چەنەنیٛ کە کوٙمەکو هەزم کەردەی و تشەڵوٙکو گەڎیٛ نمازوٙ.
  • چەربی هەوابیە:(زیوت الطیارە) ئی جوٙرە چەربیە بە ئاسانی ملوٙ هەوارە جە پلەو گەرمایی ئاسایینە. گرنگتەرین دروسنەو سیاوڵەین، مادێوە شلی بە هەوابیەن، %1.5 و سیاولەی دروسنوٙ. بوەو سیاوڵەی بوەو ئی چەربیەنە هەکە ملوٙ هەوارە، ڕەنگو چەربیەکەی زەردێوە کاڵەن، گرنگتەرین دروسنەو ئی چەربیە( ئامیٛتەو سایمۆکینون، چەنی کەمێو دووەم هایدرۆسایمۆ کینۆنی. ڕیٛژێوە بەرز جە مادەو پاراسایمنی، هەرپاسە  مادەو فابایانین و بڕێ مادەو فینۆڵی و اساتری و قەنڎی و نیشاستەی و توخمیٛ، پسە: فوسفات و فوسفۆر، ئاسن و کالسیوم).

کەلکو چەربی هەوابیەی(زیوت الطیارە) یام کەلکو توٙمو سیاوڵەی

  • نزمکەردیوەو فشارو دلیٛ لولەونەکانە، کەمکەردەیەو فشارو ونیٛ. حاسو کوٙلستروڵی کەم مکەروٙوە دلیٛ ونیٛنە.
  • چارەسەرو نەوەشیەکاو کوٙئەندامو هەناسەی: چارەسەرو هەناسە تەنگی(ربو)( بەتایبە وەختێو لولیٛ شوٙشیٛ تەنگەبوٙوە هستامین بەرمڎوٙ) یانی توشو حەساسیەتی بوٙنە. هەوکەردەی وردە لولەکاو دلیٛ شوٙشیٛ، هەڵامەت، ماسای شوٙشیٛ.
  • چارەسەرو دەردە پاڎشای(النقرس)، تشو گمیٛزی فرە بوٙ دلیٛ ونێنەو گمیٛزینە.
  • چارەسەرو نەوەشیەکاو کوٙئەندامو هەرسی: پاککەردەیەو گەڎیٛ و ڕیٛڵەخوا جە بەکتریای و کەڕیٛ و بڕیٛ کرمیٛ زیانەخروٙییٛ. چەنی ئانەی ژانی ومایەسیرییٛ و قەبزی و هەوا(تڕ و تس)، لەملوای و ڕەوانی چارەسەر کەروٙن.  کرژی کوٙئەندامو هەرسی نمازوٙ و خاوش کەروٙوە، وچانی مڎوٙ بە ماساوڵەکاش.
  • کەم کەردەیۆ ڕادەو قەنڎی دلیٛ ونیٛنە. یانی چارەسەرو نەوەشی قەنڎو ونیٛ جوٙری دوەم.
  • هازی مڎوٙبە کوٙئەندامو وەرگە گیٛرتەی(مناعە). چەنی ڕیٛکوستەی پلەو گەرماو لاشەی.
  • چارەسەرو نەوەشیەکاو پوٙسی کەروٙنە، بە تایبە هەوکەردەی(التهابات) و گەشەو بڕێ جە میکرۆبەکا مردنوٙ، بەتایبە زەکیٛ چڕوچەمی(حب الشباب).
  • کەلکش هەن پەی چارسەرو سەرەتانی، چون نمازوٙ یانە سەرەتانیەکیٛ گەشەکەرا.
  • ڕیٛکوستەی عادەو مانگانەو ژەنان. یاردی شوٙت ئاماینە دلیٛ مەمەی مڎوٙ وەختو شوٙتداینە بە زاڕوٙڵەی.
  • ئیش و ئازارەو جومگا و زەنگوٙڵا کەم مکەروٙوە، هەرپاسە پەی سەرئیٛشەی خاسەن.
  • چەربی سیاوڵەی قژڕیٛزای نمازوٙ، قژیٛچ هازداریٛ کەروٙ، ڕانگا هەرچی دەردیٛ هەنیٛ بە سیاوڵە چارەسەرکریانە، ئننە کەلکواردەن.

چەنی توٙمو سیاوڵەی وریوٙنە؟

  • سیاوڵەکەی کەرینە دلیٛ تاوێوە سەروئایریوە گەرمش کەری تا کەمێ تامش وەشبوٙنە، پیٛسە بریٛژنای، وەلێ نازی سوٙچوٙنە، پی جوٙرە موریوٙنە.
  • بریٛژنای، یانی ئیجار فرە گەرمشکەرینە و ساویشۆ چەنی گەرم بیەیش، هاڕای و ساوای. تا بوٙ بە قاوت.
  • چەمچیٛوە چاشتواردەی قاوتو سیاوڵەی چەنی چەمیٛێوە هەنگوینی قاتی کەرینە، پیٛسە یوٙی، سەحب و وێرەگا وەریوٙنە، تا چل ڕویٛ.
  • ئەگەر تەبیٛعەتت بەروٙ متاوی بە وشکی و بەخامی کەریش دەمت و کروٙچیش و قوتش دەی.

شونەمای خراپەو سیاوڵەی

ئەگەر بڕیٛوە کەم بە ڕیٛک و پیٛکی بوریوٙ ئانە سڵامەتەن و شونەمای خراپە مەنیوٙرە سەرو لاشەی، وەلێم موچیاری کریوٙ کە چی وەختانە نەوریوٙ :

  • نەوەشی ون فشیای(نەزیفو ونیٛ)، هەر جوٙرێوە بوٙ، چوون بوٙ بایسو دما وستەی ون هەس بیەیۆ، دریٛژەدای بە ون وەربیەی.
  • وەختو نزمی فشارو ونیٛ: نمەبوٙ بەکار بەیوٙ، چون ئانەی تەر ماروٙشەرە واری.
  • وەختو نەشتەرگەرینە نمەبوٙ وریوٙنە چون بوٙ بایسو تەڕبیەی ونیٛ و ون فشیای، هەرپاسە حاسو قەنڎ و ونیٛ ماروٙرە وار و شونەما منیوٙ سەرو بیٛهوٙشکەردەی وەڵیٛ و دماو نەشتەرگەریەکەی.
  • فرە واردەی تومو سیاوڵەی بوٙ بایسو هەوکەردەی پوٙسی(Dermatitis)
  • فرە واردەیش بوٙ بایسو ناڕەحەتی کۆئەندامو هەرسی و دڵ هوٙرئامایۆ و قەبزی.
  • زاروٙڵەیچ متاووٙ سیاوڵە بوەرو تا حاسێوە دیاری کریا.

چەربی سیاوڵەی Black seed oil  

چەربی توٙمو سیاوڵەی پسە واتما چەربیێوەن زوو بوٙ بەهەوا، جە توٙمەکەی بەرمەیوٙنە، چنڎ کەلکێوەش هەنیٛ پەی بەشەری:

  • هوٙروشکنای سەلەمنان کە چەربی سیاوڵەی کەلکش هەن پەی زیادبیەی ژمارەی و کرژی توموٙ پیای(حیوانات منویە) بەتایبە ئا کەسیٛ کە توشو نەزوکی بیێنیٛ، یام بیٛ هازیٛنیٛ.
  • چەربی سیاوڵەی فرە کەلکش هەن پەی چارەسەرو حەساسیەتی(هەستیاری)، یانی ئەگەر چەنی دەرمان و حب و حەساسیەتی بوریوٙ شوٙنەمای خاسە منیوٙرە پەی چارەکەردەیش.
  • هامکارەن پەی کەمکەردەیەو توشبیەی سەرەتانی. چون یانە وردیلەکاو لاشەی پاریٛزنوٙ جە کاریگەری (ڕەگە ئازادەکا free radicals) کە ماییٛ دروسبیەی سەرەتانینیٛ.
  • چەربی سیاوڵەی ڤتامین A چەنەن، کە هازی وزوٙنە وینای چەمان، هەرپاسە ئاسن، کە نمازوٙ مانیەی، چەنی فسفۆری و کالسیۆمی پەی دروسی پیٛشەکاو لاشەی پەنەوازەن. هەرپاسە زنکش چەنەن کە پەی هازەو قەوەتی قژا خاسەن، چەنی کوٙڤتامین B .
  • پیٛسەو مادێوە دژە میکروٙب بەکار مەیوٙ(بەکتریا، ڤایروس، کەڕیٛ)، یانی بەکار مەیوٙ جە مادە پاککەرەکانە.
  • هامکاری کەمکەردەی کلیسترۆڵی و ترایگلیسرایدی(چەربی یەرەیی)، فشارو ونیٛ کەروٙ، هەرپاسە حاسو قەنڎی کەم کەروٙوە.
  • ڕەنگا پاڵپەشتی هەرمانەو گلاندەو دەرەقی بکەروٙنە بەتایبە چا کەسانە کە توشو نەوەشی دریٛژ خواینو گلاندو دەرقی بیێنیٛ(Hashimoto’s thyroiditis).

کەلکو چەربی سایوڵەی پەی پوٙسی

  • پەی چارەسەرو(زەک) ا چڕوچەمی، بەتایبە چا مەڵهەمانە کە چەربی سیاوڵەیشاچەنە بە ڕیٛژەو%10 پەی ماوە دویٛ مانگا بەکار بەیوٙ.
  • قژیٛ بەقوەتیٛ کەروٙ، نەرمیٛ و زەریف مڎاچەمۆ.
  • چەربی سایوڵەی چارەسەرو واڵامەنیٛ کەروٙنە، هەرپاسە پوسو چڕ و چەمی و دەسا نەرم کەروٙنە.
  • چەربی سیاوڵەی کۆمەکو وەشبیەی1ۆ زەخمی مڎوٙنەو یانیٛ تازیٛ دروسنوٙوە .

بڕەو واردەی سیاوڵەی، چنڎ وەری خاسەن ڕوانە:

چنڎ سەرچەمێنە باس کەروٙ وەلێ جیاوازەن، یۆشا هنو هەزاران ساڵێ چێوەڵین ماچۆ 5-7 دننیٛ وەری خاسا، وەلێم جرعەی تازە ماچۆ ڕوێ 2 گرامیٛ بوەری سلامەتەن، دەرمانی گیواوی مەشوٙ لاو کەمیوە 40 ڕوێ بورینە.

                    د.ناجح گوڵپی 14/2/2019

ئینە ولەو ڕەشکەینە وەختێوە سەوزەن و گیواوەن.

سەرچەمە:

https://mawdoo3.com/%D9%85%D8%A7_%D9%87%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A8%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%A1

https://mawdoo3.com/%D9%83%D9%8A%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A8%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%A1

https://mawdoo3.com/%D9%81%D9%88%D8%A7%D8%A6%D8%AF_%D8%B4%D8%B1%D8%A8_%D8%B2%D9%8A%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A8%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%A1

 

 

 hewraman
Load More In زانای

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

ئەراگیٛڵی

ئەراگیٛڵی ئەگەر شەویە جە شەوەکان ئاسمانوو پەڕ جە هەسارەو یۆ جە هەوارەکاو هۆرامانی کەردیمێ …