یانە زوان چەمەو بەنڎەی

چەمەو بەنڎەی

47

چەمەو بەنڎەی

چەمەو بەنڎەی فرە کەم بەکار مەیو ڕستەنە و قسیٛکەردەینە، یانی چەمێوە سست و ناچالاکەن، پەیلوایچ هەن ماچوٙ چەمە نیەن، وەلێم قەڎو ڕیٛخەکەش فرە بەکاریٛنیٛ.

بەنڎ: قەڎو چەمەین و کەردەی ویەردەی نزیکەن

بەن: ڕیٛخەو چەمەین

نمونیٛ: کاوان دەگاو ویٛشانە بەند نمەبوٙ. هیزی ئاماوە و لواوە ساتێوە بەند نەبی. ماخولانیشەنە هیچ یاگێوە بەنڎ نمەبوٙ. دڵم بە توٙوە بەنڎەن.( بیەن بەند و باوو سەرو زاونو خەڵکی).

بەن: ڕیٛخەو چەمەین وەلێم بڕێ یاگیٛنە ماناو  نامیٛ هوٙرگیٛروٙنە، ئینە خاسیەتێوەن فرەو ڕیٛخەکانو چەمەی پاسنیٛنیٛ، بەنو دڵیت گنوٙرە. بەنو یەهەریت پڕچیوٙ. یام بەنڎو دڵیت گنوٙرە، بەنڎو یەهەریت پڕچیوٙ.

(بەنڎ، بەن) ماناو(رباط) ی عەرەبی بەخشوٙ.

بەنڎ یام بەن زوانی هەورامینە هەردوی دەمواچ کریانە، مانێوە بەخشانە

بەنڎوٙک: ئا بەنڎەنە هەکە چڵو هەنارەکەی لکوٙ پۆ هەنارەکەیوە، یام هەر میٛوێوە تەر، مرویٛ، هەشتاڵوی، بەنڎوٙکو هەناری، کێشیش ئتر هەنارەکە کنیوٙوە.

بەنڎەن: بەنڎەن یاگێوەنە ئینا وەرانوەرو شارو هەورامانی تەختیوە.

  هەرپاسە یاگێوەنە ئینا بەینو دەگاو بەڵخەینە و هاواری و خەرپانینە، مڎیوٙ بیاریٛ و هانەگەرمڵەی، وەنەو بەنڎەنی وەرانوەرو شوٙشمیٛ و نەوسوڎیٛ، ڕەنگا یاگیٛ تەریچ با هەورامانەنە بە نامیٛ بەنڎەنی،(هوٙیە، سەرهوٙیە، بەنڎەن، بیٛساران،  پایگەلان وەشەن جای شەدەلاران). (زەردەوەلەکیٛ بەخڕداش دەربەنڎ     باربەنڎیشانە ملاوە پەی وەتەن).

هەرپاسە مەولەوی فەرماووٙ(چوون بەنڎە بەو بەند ئیخلاسی بەندەن     هەرپاسە بەنڎەن تاحەیات مەندەن).

بەنڎەن واتێوە ئەرەتاشیێنە جە (بەنڎ +ەن) وەشە کرێنە

ڕیٛخەو چەمەی(بەن)، بەشداری مکەروٙنە جە دروسنای فرەو واتەکانە.

بەن: بەن و گوٙچەوەنی( ئاهەرمانێتە چەنی کەردە، من فرە خەریک بیا نەتاوام( پیٛسە بەن و گوٙچەوەنی)، چیٛگەنە بەن نامیٛێ دەسینەینە.

ئەجوٙ سەوەی بەن بڕیان( ئەجوٙ سەوەی بن بڕیان) هەردویشا گونجیو چوون سەوەکە جە هەرمانە گنوٙ

بەنو تەوەنکیٛ بیٛزۆ ئیجا نوێڵەکەش گیرنەنە با وەش بکنیوٙ.

میٛخەک بەنڎە، کەمەربەنڎە، گولە بەنڎە، دەسەبەنڎی، دەسبەنڎ

یەخ بەنڎان، ڕابەنڎان(یەخ بەنڎەی، ڕابەنڎەی، باربەندەی، باربەنڎی)

وەڵبەند، دلیٛبەنڎ، دمابەنڎ جە ویارو ڕازوانینە بەکار مەیوٙ،

بەنڎ هەورامین هەم سوارانیەنە بەکار مەیوٙ پیٛسە دەربەنڎ= دەروەند، یانی بەنڎەکە فاڕیان پەی وەندی، جە فارسینە بیەن بە (وند).

دەربەنڎ دزڵی، دەربەنجە، دەربەنڎ کەڵەمە، دەربەنڎ بەلوان

بەندە: نامیٛ چەمینە” اسم مصدر”: بەنڎ+ە= بەنڎە. ڕستەنە پیٛسە نامیٛوە هەرمانە کەروٙنە.                         من بەنڎەو خواینا. سەوای کێ مەنوٙوە؟ بەنڎە مەنووە.  چیٛگەنە ماناو ئانەی بەخشو هەکە من بە جوٙرێ جە جوٙرەکا بە بە سیانا بە خوایوە بەندەو ئاڎینا.

بەندەی و بەند و بەن، ماناو بەسیای و بینیای بەخشوٙنە، یانی هەرجوٙرێوە لەیەکش دەیۆ ماناو پەیوەندی و لکای و بەستەی مڎوٙنە.

 

د. ناجح گوڵپی  11/2/2019

 

  • توٙ جە ئاخرین ویٛنەکەمانە مەردی

    تۆ جە ئاخرین وێنەکەمانە مەردی. جە ئاخرین قسەکامانە، جە ئاخرین دیداریمانە،ئاخرین واچەکانە، …
  • سوٙنیٛ و کیسەڵی

    سوٙنیٛ و کیسەڵی گێڵناوە پاڵوو گۆممێنە دوێ سۆنێ و کیسەڵێ ئەرەنیشتیٛ بێنێ . و بۆنە هامساییوە…
  • شەپەکانیەو بەستەنی

    شەپەکانیەو بەستەنی ئاواتش ئانە نەبێ ماشینێوە زەریفش بۆ! ده‌گانه بینکول ئا وەختی ماشینێ زەر…
  • توٙ جە ئاخرین ویٛنەکەمانە مەردی

    تۆ جە ئاخرین وێنەکەمانە مەردی. جە ئاخرین قسەکامانە، جە ئاخرین دیداریمانە،ئاخرین واچەکانە، …
  • سوٙنیٛ و کیسەڵی

    سوٙنیٛ و کیسەڵی گێڵناوە پاڵوو گۆممێنە دوێ سۆنێ و کیسەڵێ ئەرەنیشتیٛ بێنێ . و بۆنە هامساییوە…
  • شەپەکانیەو بەستەنی

    شەپەکانیەو بەستەنی ئاواتش ئانە نەبێ ماشینێوە زەریفش بۆ! ده‌گانه بینکول ئا وەختی ماشینێ زەر…
 hewraman
Load More In زوان

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

توٙ جە ئاخرین ویٛنەکەمانە مەردی

تۆ جە ئاخرین وێنەکەمانە مەردی. جە ئاخرین قسەکامانە، جە ئاخرین دیداریمانە،ئاخرین واچەکانە، …