یانە ئەدەب و هونەر ڕازەو مامالیٛ

ڕازەو مامالیٛ

94

ڕازه‌ۆ مامالێ / فۆلکلۆر / ئه‌وه‌نویسه‌ی ئیبراهیم شه‌مس

بێ بێ بێ، مامالێوه‌ بێ. وێش تاق و ته‌نیا یانێوی ته‌نگ و تاریکه‌نه‌ چنی کتێوێ پێوه‌ره‌ ژیوێنێ. ئاخور گردٚوو زارۆڵه‌کاش گه‌ورێ بیێبێنێ لوه‌یبێنێ یانه‌و وێشا.
ڕوێوشا مامالێ به‌ کته‌کێ واتش: من گه‌ره‌کما بلوو په‌ی بازاری چێو پسانوو هاگات یانه‌که‌ی بۆ و ئا ماسیچه‌ ئینا چا کاسه‌نه‌ نیانم تا گرسۆ، نه‌مجیش.
کته‌کێ واتش خاس مامالێ گیان خیاڵت ڕه‌حه‌ت بۆ هاگام چنه‌ن .
مامالێ لوا په‌ی بازاری و تا وێره‌گا ناماوه‌. کته‌کێ ئاوراش بیه‌بێ. هه‌ر چی گێڵا هیچش نه‌ئێسه‌و. چه‌مش که‌وت کاسه‌ ماسه‌که‌ی و نه‌وسش زۆرش په‌ی ئاردٚه‌ و سه‌روو ماسیش لا دا و گردٚوو ماسه‌که‌یش واردٚ.
وه‌ختێو وێره‌گا مامالێ ئاماوه‌ په‌ی یانه‌ی، که‌ل و په‌له‌که‌ش نیاره‌ و پاڵش داوه‌ تا شه‌که‌تی به‌ر که‌رۆ . دماو شه‌که‌تی به‌رکه‌ردٚه‌ی به‌ کتێ واتش هۆرزه‌ ماسه‌که‌ی باره‌ بزانوو گرسان پێوه‌ره‌ بوه‌رمێش؟
کته‌کێ نه‌زانێ چێش واچۆ و چ دروێوه‌ لکنۆ مامالێ باوه‌ڕش که‌رۆ .واتش مامالێ گیان خه‌ریکوو گزی دای بێنی پام که‌وته‌وه کاسه‌که‌ی و ماسه‌که‌م مت.
مامالێ ته‌ماشه‌و کاسه‌که‌یش که‌ردٚ و ته‌ماشه‌و کته‌کێش که‌ردٚه‌ زاناش وێش ماسه‌که‌ش واردٚه‌ن، واتش: ده‌ی قه‌یدٚش نیا لوه‌ پنه‌کێ باره‌. لوا پنه‌کێش ئاردٚه‌ .
واتش: لوه‌ ترێشته‌که‌یچ باره‌. لوا ترێشته‌که‌یچش ئاردٚ.
واتش: ئا قلیچکه‌یته‌ بنیه‌ سه‌روو پنه‌کێ ‌. کته‌ به‌سه‌زوانه‌کێ قلیچکه‌ش نیا سه‌روو پنه‌کێ . مامالێ ترێشته‌ش داوه‌ قلیچکه‌و کته‌کێ و قلیچکه‌ش پڕنا .
به‌ گروه‌ هۆڕه‌ نه‌ما قلیچکه‌ بڕیاکه‌یش و یانه‌نه‌ به‌ره‌ شیه‌ و ئامانه‌ کووجیه . هه‌که‌ کته‌کێ کوووجیێ چه‌مشا که‌وت کتێو مامالێ که‌ قلیچکه‌ش بڕیابێ، گرد جارێوه‌نه‌ ده‌سشا که‌رد خوای و که‌وتێ گاڵته‌ که‌رده‌ی پنه‌ش و به‌ چه‌پڵه‌ڕێزان که‌وتێ شۆنیش:
قلیچکه‌ قوڵێ شه‌ق به‌ره‌ وڵێ
قلیچکه‌ قوڵێ شه‌ق به‌ره‌ وڵێ
کته‌ به‌سه‌زوانه‌کێ هیچش په‌ی نه‌کریا ئاماوه‌ په‌ی یانه‌ی. واتش تۆ خودٚا مامالێ قلیچکه‌که‌یم وه‌ش که‌ره‌و.
مامالێ وات : تۆ ماسه‌که‌و منت وارده‌ن ده‌ی مشیۆ بلی شۆتم په‌ی باری تا که‌رووش ماس ئاوه‌خته‌ قلیچکه‌ت په‌ی وه‌ش که‌روو.
کته‌کێ دلێ ڕازۆ ئێمه‌ هۆرسه‌ لوا په‌ی لاو گدلێ (بزێ) واتش گدلێ گیان شۆتم ده‌ به‌رووش په‌ی مامالێ که‌رۆش ماس ئاوه‌خته‌ قلیچکه‌که‌یم وه‌ش که‌رۆوه‌.
گدلێ وات: فره‌ ئاوراما لوه‌ گه‌ڵام په‌ی باره‌ بوه‌روو سێره‌ بوو ئاوه‌خته‌ شۆتت مدٚه‌و.
کته‌ که‌وته‌ ڕا و لوا په‌ی لاو داروو نه‌ره‌ی تا گه‌ڵا بارۆ. واتش:
نه‌ره‌ گیان گه‌ڵام ده‌ پنه‌ تا به‌رووش په‌ی گدلێ، گدلێ شۆتم دۆ به‌رووش په‌ی مامالێ، مامالێ که‌رۆش ماس ئاوه‌خته‌ قلیچکه‌که‌یم وه‌ش که‌رۆوه .
داروو نه‌ره‌ی واتش چن مانگێن واران نه‌واران و من فره‌ ته‌ژنه‌ما ئه‌گه‌ر بلی سه‌روو هانه‌چه‌مه‌ی ئاویم په‌ی باری منیچ گه‌ڵات مدٚه‌و.
کته‌ که‌وته‌ ڕا لوا په‌ی لاو هانه‌چه‌مه‌ی‌ دیش ئاویش دیاره‌ نیه‌نه. واتش به‌ هانه‌چه‌مه‌که‌ی:
ئامانا ئاوی به‌روو په‌ی نه‌ره‌ی، تا نه‌ره‌ گه‌ڵام دۆ به‌رووش په‌ی گلدلێ، گدلێ شۆتم دۆ به‌رووش په‌ی مامالێ، مامالێ که‌رۆش ماس ئاوه‌خته‌ قلیچکه‌که‌یم وه‌ش که‌رۆوه.
هانه‌چه‌مه‌که‌ی واتش خۆ وێت حاڵوو من مزانی ئانا خه‌ریکا وشک بوو ئاویم نیه‌نه‌ لوه‌ واچه‌ به تاقمه‌و‌ کوڕ و کناچا به‌یا سه‌رمه‌و هۆر پڕا تا ئاوی به‌ر به‌ی و تۆیچ ئاوی به‌ره‌.
کته‌ لوا په‌ی لاو تاقمه‌و کوڕ و کناچه‌ی واتش:
تۆ خودٚا به‌یدێ سه‌روو هانه‌چه‌مه‌یه‌و هۆر پڕدێ تا هانه‌چه‌مه‌ ئاویش به‌ربه‌ی، ئاوی به‌روو په‌ی نه‌ره‌ی، تا نه‌ره‌ گه‌ڵام دۆ به‌رووش په‌ی گلدلێ، گدلێ شۆتم دۆ به‌رووش په‌ی مامالێ، مامالێ که‌رۆش ماس ئاوه‌خته‌ قلیچکه‌که‌یم وه‌ش که‌رۆوه‌.
کوڕ و کناچه‌ی واتشا ده‌ی پاڵه‌یما نیه‌نێ لوه‌ لاو ئۆسای پاڵا ورازی تا پاڵه‌یما په‌ی وه‌ش که‌رۆ، ئاوه‌خته‌ ئێمه‌ مه‌یمێ هۆر پڕمێ.
کتێ به‌سه‌زوانه‌ لوا په‌ی لاو ئۆسای پاڵاورازی واتش ئۆسا گیان پاڵه‌ی وه‌ش که‌ره‌ په‌ی کوڕ و کناچا تا به‌یا سه‌روو هانه‌چه‌مه‌یه‌و هۆر پڕا، تا هانه‌چه‌مه‌ ئاویش به‌ربه‌ی، ئاوی به‌روو په‌ی نه‌ره‌ی، نه‌ره‌ گه‌ڵام دۆ به‌رووش په‌ی گلدلێ، گدلێ شۆتم دۆ به‌رووش په‌ی مامالێ، مامالێ که‌رۆش ماس ئاوه‌خته‌ قلیچکه‌که‌یم وه‌ش که‌رۆوه‌.
ئینه‌ ڕازه‌و مامالێنه‌و توول و ته‌فسیڵش هه‌ن به‌ڵام قه‌یدٚش نیا با ئۆسای پاڵاوراز کته‌کێما نه‌کیانۆ په‌ی یاگێو ته‌ری!
پاڵاوراز پاڵاکێش وه‌شێ که‌ردێ، به‌ردٚێش په‌ی زارۆڵا. ئامه‌ی سه‌روو هانه‌چه‌مه‌یه‌و هۆر پڕای، به‌ ده‌نگوو وه‌شوو زارۆڵا و هۆر پڕایشا هانه‌چه‌مه‌ ته‌قا و ئاوی به‌رئاما. ئاویش به‌ردٚه‌ په‌ی نه‌ره‌ی، نه‌ره‌ گه‌ڵاش دا. گه‌ڵاش به‌ردٚ په‌ی گدلێ،گدلێ شۆتش دا. شۆتش به‌ردٚ په‌ی مامالێ.
مامالێ واتش: ئافه‌رین کتێ گیان با شۆته‌که‌ی گرینوو بنیه‌وش ماس.

دماو ئانه‌یه‌ مامالێ ماسه‌که‌ش واردٚ، به‌ کتێ واتش ئاده‌ی قلیچکه‌که‌یت باره. قلیچکه‌ش ئاردٚ. واتش لوه‌ ئا چه‌ن و کندریه‌ باره‌. ئاردٚش. واتش لوه‌ ئا مووره‌ و مه‌نیلا باره‌، لوا ئاردٚێش. مامالێ قلیچکه‌و کتێش وراسه‌و موورێ و مه‌نیلێش که‌ردٚ پۆره‌. جه‌ قلیچکه‌ وه‌ڵینه‌که‌یش زه‌ریفته‌ر بی.
وه‌شیێنه‌ زیاره‌ به‌ر. لوا په‌ی لاو کته‌کاو کووجیێ وێش ئرماناش. گر‌دٚوو کته‌کا ده‌ورشا گێرته‌ و واتشا ئانه‌ ئا قلیچکه‌ زه‌ریفه‌ته‌ چکۆ بی؟ واتش باچاندێ:
قلیچکه‌و من زه‌ڕینا
قلیچکه‌و شمه‌ هه‌ڕینا
ئێتر کته‌ و مامالێ وششا بیه‌وه‌‌ و تا ئاخروو عه‌مریشا پێوه‌ره‌ به‌ وه‌شی ژیوای.
منیچ ئامانێوه‌ هیچشا نه‌دٚانێ.

 hewraman
Load More In ئەدەب و هونەر

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

پیرۆز بۆ ڕۆو جەهانی زوانی ئەدٚایی

پیرۆز بۆ ڕۆو جەهانی زوانی ئەدٚایی زوانی ئەدٚایی گاهەز چا ئێستێلاحا بۆ که تا ئیسه کەمتەر سە…