یانە پەیلوای چەمە زەخم

چەمە زەخم

60

چەمە زەخم

چەمەزەخم عادەتیٛوە قەدیمین دلیٛ میلەتو هەورامانی و کوردەوارینە  بیەن و هەن، دیارا چەمەزەخم دوٙعیٛوەنە منویسیوٙ و مڵوچە کریوٙ یەرە گوٙشە و بە پەڕویٛ سەوز یام کەوە  بەرگ گیریوٙ، دوٙعاکیٛ  ئایەتیٛوەنە جە قورئانی ( هەڵبەت من شارەزا نیەناو مەزانو کام ئایەتەنە)، پەی ئانەی بەکارمیٛ گوایا ئی چەمەزەخمە  ئا چیٛوی پاریزنوٙ جە چەمدای و دەردوبەڵای (چەمو چڵ*) یام چا ئازارو دەردو بەلایە کە جە چەمی پیسیوە  میٛ پاریزنوٙش، هەم بەرەکەتیچش وزوٙنە.

ویەردەو چەمەزەخمی فرەکوٙنا،گیٛڵوە پەی وەلیٛ زاینی چەنی پەیدا بیەوە سیحرو جادوگەری چەمەزەخمیچ پەیدا بیەن پەی ویٛ پاریزنای جە جادوگەری، ئیتر دریژەش کیشتەن هەتا ئیسەتیٛ.

هەڵبەت وەڵیٛ ئانەی  دوٙعاکەردەی پەیدا بوٙ  مووریٛ کەویٛ  بەکار ئامیٛنی پەی ئی چەمو چڵیە، دیارا مورە کەولیٛ و کیٛڵانیٛ  هنیٛ زەمان و وەلیٛ ئامای ئیسلامینی،  ئەوامەنەی کەلتورو ئاینو زەردەشتینی، چوون  ڕەنگەی کەویٛ ڕەنگەی مسیاو  دڵوازەو ئاینەکەی بییٛنە، پەی گردو هەرمانو کارو  ئەوەجەکا  ژیوایشا بە کار ئامیٛنە، یانی ڕەنگێوەی مبارەکە بییٛنە لاشاوە، ئەر سەرنجە دەیمی ئەوسا و ئیسایچ فرەو ڕەنگەو بەرەو دەلاقە و هەورامانی کەوە بیەن، پەوکەی هەتا ئیسەیچ لادەگاو هەورامانی موریٛ کەویٛ کەرا ملو هەڵیزیٛ بە نیازو  بەرەکەتی و چەم و چڵی، یام موریٛ کەویٛ و کیٛڵانیشا  بە موٙمو هەنگی لکنان کاکوٙڵیٛ (قژ) زاڕوٙڵەی زەریفیرە، پەی ئینە جە چەمو چڵی پاریزیوٙ، یام موریٛ کەویٛ کەرا ملو وەرلەو بەرانو بزڵەو گوٙرەکڵە زەریفەکاشا، کە هەر پەی هەمان مەبەستیا.

ئیسایچ موریٛ کەویٛ  جە فرە  وەڵاتا جەهانی بەچند  شیٛوازیٛ هەنیٛ و هەر پەی چەمەزەخمی بەکار مەیا، کەراشا ملوزاڕوٙڵەی، کەراشا پۆ ماشینیوە، سەربەرەو یانەیوٙ، بڕێ موریٛ هەنیٛ گەورەیٛنی و  ماشەڵاشا پوٙ نویسیان.

 چەمەزەخم کە مەبەستما  دوٙعانە(ئایەتەو قورئانی) پەی ئی جوٙرە هەرمانا  بەکار ئامان:

ئەگەر زاڕوٙڵی زەریف بیەبوٙ دوٙعاو چەمەزەخمیش پەی کریٛنە تا پاریزیوٙ جە چەم و دەردو بەڵاو نەوەشی، یام ئەگەر دەخڵو دانیٛ پەرداخو زەریف بیەبوٙ هەم چەمەزەخمش پەی کریان بە تایبەت ئەگەر سەرەڕاوە بیەبوٙ تا جەم نەدریوٙ و ئافاتو نەوەشی نەگنوٙ دلیٛش و بەرو بومی خاس بدوٙ، پەی باخو موڵکیچ کریان، دلیٛڕاسەو دەخڵ و دانەکەینە کریان پۆ داریٛوە  یام چوویٛوە  بەرزیٛوە. هەتا دیار بوٙ و وەرەچەم بوٙ.

ئەگەر یانیوە  تازە شا کەردەبوٙوە  عەینو چیٛوی چەمەزەخمشا کوان پوٙرە، چ دوٙعا یام  ئایەتی قورئانی حازر نویسینی، یام چن جوٙرێ تەر نویستەی ئایەتی قورئانی رازناشوٙ  بە نیازو پاریزنای ئەو چەمو چڵی.

یام ماشینیٛ تازە مسانی یەکسەر ئایەتیٛ قورئانیش بە گولانەی دلیوە پوٙ چەسپە کەری، بەنیازو چەم نەدایش و پاریزنایش، هەرویٛتوٙ خەمتا  هامساکیت یان رەفیقەکیٛت چەمت بداو ماشینەکەت چیوێش سەربیٛ.

 هەرپاسە جاران و ئیسەیچ ئەگەر مانگاویٛ خاسەی  شوٙتدەرە بسانی یام بوٙت، ئەشوٙ چەمەزەخمێش کەری پوٙرە  ،تەویٛڵەشوٙ، بڕێ جاریٛ ئەر پەرسی ئی دوعێ چیٛشەنە پۆشوٙ، ساحیبەکەش ماچوٙ، وەختو دوٙشتەینە شیٛتەنە و لەقیٛ شانوٙ شوٙت مەدوٙ، ئیتر دماو ئی دوٙعێ خاسە بیێنە شوٙتەکەی مدوٙ، بە هەمان دەسور دوٙعا کەرا مل و بەرانی، سابرینی وەرلەی زەریفی، پەی پاریزنایش جە چەمو چڵی.

سەرنجە دەیمی چەمەزەخم  هەمیشە لاو ئاکەساوە کریان کە  قورئانشا زانان و وەرشا بیەن، یانی بە قەناعەتۆ کەردەنشا، وەلێ بڕێ ماموٙسای ئاینیچ ماچا چەمەزەخم حەراماو شرکا، مەشوٙ تەنیا هاوار ئەو خوادی کەری، بازیوەیچشا ئایەتیوە تایبەتە منویساو ماچا کەلکش هەن پەی چەمی.

جوٙرێ تەر چەمەزەخم هەن کە بە چەمو ویٛم دیەنەم  ئادیچ “ناڵە کوٙنەو هەرو هەسەری ) کەراش سەربەرەو یانەیرە یام دوکانیرە، تا چەمی پیس کارش وەنە نەکەروٙ.

*چەمو چڵ= چەم  یانی تیرەو چەمی بڕیٛ کەسیٛ هەنی چەمدەرینی ئەگەر تەماشەو چیویٛ زەریفی و خاسی کەرا چەمش مدا، یانی خراپیوٙ، چڵ بە ماناو دەردو ئیٛشو ئازارو نەوەشی میٛ، یانی دوٙعاکیٛ پاریزنوٙش، چەمدای بڕێو خەڵک بە راسش نمەزانوٙ و بڕێچ ماچا راسا و هەن، یانی دلیٛ چەمو ئاکابراینە جوٙرە تیشکیٛ هەن و کاریگەری خراپ منیوٙرە سەرو ئاچیویە کە دڵشەنە بەخیٛڵیٛش پەنە بەروٙ، ئی چەمە زەخمیچە  وەرپەرچش مدوٙوە.

     د.ناجح گوڵپی   یوەم ڕوٙ هامنی  21/6/2017

 

 

 hewraman
  • کوڕ و تاتە

    کوڕ و تاتە تاتە زەڕم گەرەکا تاتە جلیٛم گەرکیٛنیٛ تاتە کتیٛبم گەرەکا تاتە ماتوڕەم گەرەکەنە …
  • دیاری (جەژنەو ھەناری)

    دیاری (جەژنەو ھەناری) ئاکۊ_مارانی ٢٥و نۆڤەمبەرو ٢٠١٨ ڕەنگا پەی ئی سەردەمەیە (جەژنەو ڕۊگنار…
  • هەورامان کوٙگەن؟

    هەورامان کوٙگەن؟ هەورامان: یاگیٛ بەر شیەی شەکەتی شەکەتا و مانیایی مانیاکان. هەورامان:سەردۆ…
Load More In پەیلوای

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

ئایا کەشتیو حەزرەتو نوحی ئیٛرانەنە نیشتەنۆ؟

ئایا کەشتیو حەزرەتو نوحی ئیٛرانەنە نیشتەنۆ؟ بەپاو هەواڵو تیمو تاوتوکارێ”ئەنستیتو پەی…