یانە زانای ئایا 99.99 جە سەدٚو بەدٚەنو ئانزانی،دلیٛش هاڵیەن؟!

ئایا 99.99 جە سەدٚو بەدٚەنو ئانزانی،دلیٛش هاڵیەن؟!

135

ئایا 99.99 جە سەدٚو بەدٚەنو ئانزانی،دلیٛش هاڵیەن؟!

بەدٚەنو ئێمە سەرو 99٪ پوک و پەڕجە هاڵیا ! ئینە یانی هیچێنمێ و هاڵیێنمێ و دەی شانازی کەردەی بە تەن و جوانخاسی ودەماخ بەرزی و وێنمانایما یانی چێش؟!!
ئەنازەو ئەتومێ بەسیان بە ئاژەو یاگەگێرتەی ئیلیکتروناش،جەواقع ڕادەو خەرمانەو میانو[تۆمێ-هستە]و تۆ بەرینو بێ حدودو ئەتومی، ئەنازەو ئا ئەتومیە دیاری مکەرۆ.
تۆمێ(هستە)،نزیکو ۱۰۰هەزارجارێ وردیتەر جە ئا ئەتومیەنێ کە ئینای دەرونشەنە. ئەر تۆمێو بە ئەنازەو بادٚەم زەمینیێو بنیەیمێرە،ئەتومەکەش بەئەنازەو ئیستادیومو بیسباڵی بەرمەی،وەش ئینەن ئەر ئێمە گردٚو هاڵیگاو دەرونو ئەتومی جە دەس دەیمێ،بە ئەنازەو زەڕێو تەپوتوزی بەرمەیمێ! و پیجۆرە گردٚو ئانزانا جە دلێ کڵۆیوە قەنی یاگێشا بۆوە!
ئێسە ئی پەرسێو مەی وەرۆ کە ئی گردٚو جرمو بەدٚەنو ئێمە چکۆوە ئامان؟ بەڕاسی تەنو ئانزانی بەشێ فرەش جە ئینیرژی دروس بیەن،یانی ئانزان فورم و ساختارو ئەندامیش جە ئیلیکترون و پروتون و نوترونی دروسێ بیەنێ و هەرپاسە ئی پروتون و نوترونێ کە فورم دەهەندەو جرمو ئێمەنێ،وێشا جە زەڕێ بونیادی و ڕیشەیی یەرە قوڵیێ بەنامێ”کوارک”ی سازیاینێ.
جرمو ئی “کوارک”ا تەنیا بەشێ گولانە جە جرمو پروتون و نوترونیەنێ و بە کومەکو”گلوئونێ”گناپاڵو یۆی.
ئی گلوئونێ بێ جرمێنێ و بە پەیلوای خەیلێ جە زانشمەندا،ئاخێزگەو کەم تا فرەو گردٚو جرمو بەدٚەنو ئێمە جە ئینیرژی جموجۆلکەرو کوارکا وهەرپاسە ئینیرژی پەیوەندی”گلوئون”یەنێ و چینیشا سەرچەمە مگێرا.
بنیەیمێرە دلینەو گردٚو ئەتومێ جهانی جە خەرمانەی هاڵی دروسێ بییٛبا،دەی چی گردٚچێوێ ڕەق و سەخت و سفت مگنۆ وەرو چەمی؟ ڕەنگا داواچ پی پەرسێ کە وەختارێ ئی ئەتومێ هاڵیێ پاڵو یۆینە کۆی با و پسەو درەخت و ساختمانی، بەدٚەنو ئانزانی شکڵ مدٚا،تۆزێو سەخت و دشوار بۆ.
ئەر فرەو خەرمانەو دلینو ئەتومی،هاڵی بۆ،چی ئانزانێ نمەتاوا پسەو ڕۆحێو (ڕوان)جە دلێ دیواریەنە بویەرا!؟چی ئوتوموبیلێ نمەتاوا چەقا دلێ جادەی و جە سەرێو تەرو گۆزەمینی سەرە بەربارا!؟ چی دەسێ ئێمە جیاتی ئانەی دلێ یۆینە بویەرا و ڕەدێ با،ساویا یۆترینیەرە!؟

ئایا بەڕاسی خەرمانەی هاڵی،هاڵی و پوچەن؟ خەرمانە و فەزا هیچ وەختێ هاڵی نیەنێ. جەواقع پەڕێنێ جە چێوای پسەو[تابعو شەپۆلی]و مێدانێ کوانتومی نادیارێ. خەرمانەی هاڵیو دلێ ئەتومی پسەو “فەن”ێوا(پەنکە,Fan) کە تێخه و پەڕێش هەنێ. وەختارێ کە فەن نمەچەرخیۆ،ئێمە متاومێ دلێش بوینمێ و بەئیتمینان و دڵنیایی کامڵ بواچم کەدلێش هاڵیا و بێ تەرس و ئەمان و به ئاسانی دەس بەرمێ دلێ فەنەکێ . بەڵام وەختێ گیسنمێشەنە ئیتر پاسە نمەمانۆ،چون ئەر دەس بەرمێ دلێش،مدٚۆ ئەو دەسیما و زامڎرش مکەرۆ.

ئایا بەڕاسی ئێمە تا ئیسەتێ دەسما دان چیویوە و یام لەمسما کەردن و پرونانما؟ ئیلیکترونێ جە ئەسڵەنە نمەتاوا هیچ یاگێوە پەڕکەراوە، یانی داراو چێوێ بەنامێ[تابعو شەپۆلی]یەنێ،کە داگیرکەرو بەشێ فرە گەورەی جە ئەتومانەنێ و میکانیکو کوانتومی پیجۆرە پەردە جە سەرو نهانێ جهانو ئەتومی لابەرۆ ؛ئیلیکترونێ،هامزەمان جە گردٚو خەرمانەو ئەتومی بەشدارێنێ و پەڕێ فەنی(پەنکە)هەر پسەو ئیلیکترونا دەورو ئەتومی جوڵەشا مەی و فەزا و دەرەتانێوەشا بە[توابع شەپۆلی]گێرتەنەرە.
ڕەنگا ئا چیوێ کە جە دید و خەیاڵو ئێمەنە دلێشا هاڵیەنە و چەپوانەش متاوۆ چێوێ سەخت و سفت بۆ،جۆرە تەرس و نگرانیما پەی بارۆ وەرۆ.
جە واقع ئێمە جه ژیوایمانەنە تا ئیسەتێ هەرگیز هیچێما لەمس و دەس ساو نەکەردەن،یانی هەرگیز دەسما نەتەقنان ئەو هیچ چیویوە.!؟
یانی وەختارێ ئێمە چێوێو دەس ساو مکەرم،ئانە توانو ئیلیکترومیغناتیسو ئیلیکترونێو بەدٚەنیەنێ کە خەریکو ڕەمناو ئا ئیلیکترونێ چێوە لەمس کریایەنێ نە ئەتومێ ئا چیویە. پی جۆرە بەدٚەنو ئێمە کۆمەڵێ گومڕا کەرێ جە خەرمانێ هاڵیەنێ کە ئینای سەرو گۆیە هاڵی جە جەهانێ هاڵیەنە!!

گلوئون,Gluon
جِرم٫هاز و ڕادەو گیرایی قۆرسیکوارک,Quark

 

 hewraman
Load More In زانای

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

ئایا کەشتیو حەزرەتو نوحی ئیٛرانەنە نیشتەنۆ؟

ئایا کەشتیو حەزرەتو نوحی ئیٛرانەنە نیشتەنۆ؟ بەپاو هەواڵو تیمو تاوتوکارێ”ئەنستیتو پەی…