یانە هەواڵیٛ ئەشناسنای بەرەندیٛو پاداشو نۆبلٚو فیزیکو ۲۰۱۸ی

ئەشناسنای بەرەندیٛو پاداشو نۆبلٚو فیزیکو ۲۰۱۸ی

202

ئەشناسنای بەرەندیٛو پاداشو نۆبلٚو فیزیکو ۲۰۱۸ی

پاداشو”نۆبلٚ”و فیزیکو ساڵەو ۲۰۱۸ی عیسایی،هامبەش پێشکەش کریا بە: “ئارتورئاشکین”،”جراردمورو”و”دونائیستریک لەند”ی. ئی پاداشە بۆنەو نەوئاوەری و شۆرشێ گەورەی جە زەمینەو فیزیکی لەیزری، دریا پی یەرە زانستمەندیە.

“ئارتورئاشکین”(Arthur Ashkin) فیزیکزانی ئامریکایی جە ساڵەو ۱۹۲۲ جە شارو نیویۆرکی جە ئەڐا بیەن.
ساڵەو۱۹٦۰ی،هەرمانەی زانشتیەش جەزەمینەو”تیشکو لەیزری”دەس پەنە کەرد و جە ئەنجام”مەقاشی تیشکی”یەش جەساڵەو ۱۹۸٦ی سازنا.
“مەقاشی تیشکی”یۆجە کاردەستی زانشتیەن کە بە کەڵک گێرتەی جە “تیشکەو لەیزری”بە فوکوسی فرە، هازەی گیریای یام داوەدمای فرەش چەنە بەرمەی.
ئاشکین چاوەڵی یانی ساڵەو۱۹۷۷ی جە زەمینەو”گەشەی دای بە ڕەوشتو فێنێک کەردەی و گێرتەی ئەتومی بە ئیستفادە جە لەیزری”چەنی” ستیوێن چوو”ی(Steven chu)هامکاریش کەرد و ئینەیچ بی سەبەبو ئانەی کە”ستیوێن چوو”ساڵەو۱۹۹۷ی پاداشو نۆبلٚو فیزیکیش هوٙرگێرت.

“جراردمورو”(Gَerard Mourou) فیزیکزانی فەرانسەویی، ساڵەو ۱۹٤٤ی جەئەڐای بیەن. “مورو”جە زەمینەو موهەندسی بەرق (کارەبا)ولەیزری هەرمانەی زانشتیەش کەردێنە.
“مورو”چەنی”دونا ستیرکلەند”ی (Donna Strickland)،جە زەمینەو ئێختراعو تکنیکێ بەنامێ”CPA” هامکاریشا بیەن،ئی دوە زانشمەندێ، پی بۆنەو سەرکەوتەییشا بەدەس ئاورد و پاداشو ئێساڵو نۆبڵو فیزیکیشا بەرد.
ئیجا”مورو”جە ساڵەو ۱۹۹۰ی،جە زانشتگاو”میشیگانی”،گلێرگاو “زانشتو تیشکی بەکرژی جمای باڵا-یش(CUOS)مەرزنارە.

دونا ستریک لەند”(Donna Strickland)،یەرەمین کەس بێ کە پاداشو نوبێلو ۲۰۱۸یش بەدەس ئاورد.
“دونا ستریک لەند”جە ساڵو ۱۹٥۹ی جە وەڵاتو کانادای بەدنیا ئامان. هەرمانەی زانشتیەش جە زەمینەو لەیزری دەس پەنە کەرد.
“ستریک لەند”یەرەمین ژەنیوەنە کە تاوانش پاداشو نۆبلٚو فیزیکی بەدەس بارۆ. ئێژاو واتەیا ئا تکنیکە کە بەدەسی ستریک لەند و “مور”ی سازکریان و پەرەی زانشتیش پەنەدریان،پەی وەش کەردەی”ترپەی خەیلێ کۆتا و هەرپاسە بەهازەی باڵا”جە نەشتەرگەری،پزیشکی و پەیجۆری سەرەتایی زانشتی ئێستفادەش چەنە مکریۆ.
“دونا ستریکلەند”بەڵگەی موهەندسی (ئەنازەزانای)وێش جە زانشتگاو”مک مستر”و(McMasterUniversity)
کانادای گێرت و شۆنیەرە جە ساڵەو۱۹۸۹عیسایی،مسیارنامەو دوکترایش جەڕشتەو”تیشک شناسی”جە زانشتگاو”ڕاچستێر”و ئامریکای بەدەس ئاورد.ئیسەتێ ئوستادەو زانشتگاو”واترلو” و(Waterloo)،کانادایەنە.

پاداشو نۆبلٚی شۆنەو وەسیەتو کارخانەدار و شیمی زانی سوییدی بەنامێ ئالفرێدنۆبلٚی جەساڵەو ۱۸۹٥ی عیسایی
مەرزیارە و پایەش نریا و گردساڵێ جە لاو ئاکادیمی زانشتی سانو(سلطنتی) سوییدی پێشکەشو زانشتمەندانو هۆرچنیای مکریۆ. ئالفرێدنۆبلٚ کەسێ بێ کەپەی یوەم جاری “دینامیتە”ش وەش کەردە .
جە ساڵەو۱۹۰۱ی یوەمین پاداشو بونیادو نۆبلٚی پێشکەش کریا. بەپاو وەسیەت نامەو نۆبڵی،جەساڵەنە پەنج پاداشێ جە زەمینەو فیزیک، کیمیا، فیزیولوژی، پزیشکی وئەدەبیات و ئاشتی دریۆ پا کەسا کە فرەتەرین خزمەتی عالشا کەردەن بە کۆمەڵگەو ئانزانی.
هەرچن بەرنامە و تەرحەو نۆبلٚی یەک دەس و پوخت نەبێ و پی بۆنەو پەنج ساڵێش خواینا تا بونیادو نوٚبلٚی بمەرزیۆرە وجە ۱۰و دیسامبرو ۱۹۰۱ی عیسایی یوەمین پاداشو نۆبلٚی پێشکەش کریا.

بەرەندیٛ پاداشو نۆبڵو فیزیکو ئێساڵی (۲۰۱۸ی عیسایی)
 hewraman
Load More In هەواڵیٛ

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

پیکوڵی:  tribulus terrestris

پیکوڵی:  tribulus terrestris پیکوڵی یام پیکوڵە، گیواوێن وەھارێنە سەوز بۆنە، سەرانسەرو دنیا…