یانە گردین دماو ٤۰۰ساڵا نوسخەی ئەسڵی پەیامو گالیلەی کە پەی خەڵەتنای دادگای نویستەبیٛش، ئیٛزیاوە

دماو ٤۰۰ساڵا نوسخەی ئەسڵی پەیامو گالیلەی کە پەی خەڵەتنای دادگای نویستەبیٛش، ئیٛزیاوە

224

دماو ٤۰۰ساڵا نوسخەی ئەسڵی پەیامو گالیلەی کە پەی خەڵەتنای “دادگاو وشکنای پەیلوای” نویستەبێش،ئێزیاوە

تاریخو نویستەی ئی پەیامیە مگێڵۆوە پەی سەدەو 17 عیسایی.
ئی پەیامە جە ۷ لاپەڕێ و بە کڕەنویسو (امضاء)”G.G”کە نیشاندەرو نامێو “گالیلئوگالیلە”یەن و ئەسڵ بیەی ئی نوسخەیە میاونۆ،جە ڕۆدیارو ۲۱و دسامبرو۱٦۱۳ی عیسایی نویسیان و دلێشەنە بەئاشکرا نونگەو کارئامەیی فشارو کلیسای سەرو باوەڕو گالیلەی دیارەن.
پیجۆرە کە خودو گالیلەی دەسش بەردەن دلێ ئی نامەیە و فرە تا کەم دەستکاریش کەردەن تا وێش جە گێچەڵ و موجادلەی دوربۆزۆ. گالیلە چی نامەنە،قەڵەمەش کێشتەن سەرو واچەو”هەڵەی”و سەرشۆ بە خەتی تەری نویستەنش”نیگای جیاواز بە ڕاسی و حەقیقەتی”.
چی نامەنە گالیلە،ڕیازی زان(ویرکاری) وهەسارە شناسی نامی ئیتالیایی پەیلوای زەینی و باوەڕی زانشتی وێش شارتەنۆ تا جە چوارچۆ و قانونو کلیسا و ڕوحانیێ ئایینی و دینی ئاعانەیە وێش پارێزنۆ.
جە دەرەتانی دینی و مەزەبی ئازەمانیە، سەلمنای بابەت وپەیجۆری زانشتی جۆرێ دژمەنی و مڵۆزم بیەی چەنی کلیسای و چەپەوانەو پەیلوای ئایینی بیەن و بەناچار گالیلە بە سەختی تاوانش باوەڕانێ زانشتی وێش بسەلمنۆ سەرو کومەڵو ئاڕۆ ئیتالیای تایبە چینو ڕوحانی و دینی کلیساو کاتولیکو ڕومی.
چن نوسخێ چی نامەیە تائیسەتێ ئێزیاینێوە بەڵام نوسخەو ئورجیناڵ،چی دماوە کەوتەن جبەر.
هەرپاسە کە واچیا؛چی نامەنە گالیلە مکۆشۆ تا پەیلوای زەینی وێش بە کلیساو ئازەمانەی نزیک و یۆگیر بکەرۆ تا توشوگیروگرفتی نەبۆ و ژیوایش نەگنۆ خەتەر.هەرچنڎ ئا نامەی وەڵینە کە کیاستەو دادگای کریا،هۆرگێرتەی واقعی گالیلەی جەبارەو سوڕیای زەمینی و هەسارا بەدەورو ڕۆجیاری بێ،بەڵام وەرو ئانەی ئیحساس کەرێ گیانش ئیناخەتەرەنە،حەیبەتیەنە مەجبور بی دەس بەرۆ دلێش و بڕێ جە نویستەکەیش فاڕۆ.
“سالواتۆرەڕیکیاردۆ”پەیجۆر و تاوتوکەرو زانشتگاو”بێرگامۆ”ی،مانگەی ویەردێ ئی نامەشە جە دلێ ئارشیڤو کتێبخانەو”سلطنتی بریتانیا” ئێستەو.
ئی نامە،کە ئیسەتێ ئینا جە کتێبخانەو “جامعه سلطنتی”بریتانیای وهوٙرگیریان و نیگاداری کریۆ؛ئورجیناڵ و ئەسڵی بیەن و گالیلەی بۆنەو وێ پارێزنای جە وەراوەرو هەڕەشیٛ دادگای و وەرو ئانەی شەڕێ توشش نەگێرۆ و جە سزای دمایینێ جە ئەمانەنە بۆ،دەستکاریش کەردەن و کەمێ خامەو نویسەکەیش نەرمتەر کەردەن.
“نیکلاکوپێرنیک”جە ساڵەو ۱٥٤۳ێ عیسایی مەوزوعو”ڕۆجیاری گلێرگایی” ش باس کەرد و دماتەر جە ساڵەو ۱٦۰۰ی،[ڕیاضیدانـێ]ئیتالیایی بە نامێ”جیوردانۆبێرۆنۆ”بە هۆ گەشەی دای بە بابەتو زانشتی فەرزیەو کوپێرنیکی،بەدەسی کلیساو ڕومی تەکفیرکریا و زینەزینە وستشا دلێو ئایری و سۆچناشا.
بەڵام شۆنیەرە،یوەمین کەسێ کە قسێو کوپێرنیکیش گل داوە و ڕاس بیەیش سەلمنا و واتش کە زەمین و گردٚو هەسارا دەورو ڕۆجیاری مگێڵا و مسوڕیانێوە،گالیلە بێ. گالیلە دماتەر جە ڕۆدیارو ۲۱و دسامبرو ۱٦۱۳ی،نامێوە مکیانو پەی ڕیازی زانێو زانشتگاو پیزاو ئیتالیای بەنامێ “بێندێتۆکاستێلی” و چی نامەنە گردٚو ئاگایی و زانیاریێ وێش شی کاری و پوختە سەرشاوە باس مکەرۆ.
گالیلە جە بەشێ چی نامەنە مواچۆ: نمەکریۆ ئا بەشە جە کتێبۆ موقەدەسو ئێنجیلی کە جەبارەو زانشتو ئاسمان و هەسارە شناسی نویسیان، هەرپسەو دلین نویسو وێش و واچەبەواچە مانابکریۆ و هۆرگێڵیۆوە و سا پیجۆرە نەزەریەو کوپێرنیکی،ناسازگار و مۆکلو ئی کتێبە پیرۆزیە نیەن. گالیلە هەرچن دماتەر”گلێرگابیەی” ڕۆجیاریش حاشا و ڕەد کەرد،بەڵام جە تاوان و سزاو دەستگاو کلیسای دینی نەتاواش بەرشۆ و ۹ساڵێ کۆتایی ژیوایش پسەو زیندانیوە دلێ یانەیشەنە ڕەفتشا چەنی کەرد.

 hewraman
Load More In گردین

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

پیکوڵی:  tribulus terrestris

پیکوڵی:  tribulus terrestris پیکوڵی یام پیکوڵە، گیواوێن وەھارێنە سەوز بۆنە، سەرانسەرو دنیا…