یانە زانای گیان سەختەرین گیانەوەرو سەرو زەمینی

گیان سەختەرین گیانەوەرو سەرو زەمینی

164

گیان سەختەرین گیانەوەرو سەرو زەمینی

خوکڵەی ئاوی یۆ چا جانەوەرە گیان سەختانەنە کە میلیونها ساڵێ وەڵیو ئانەی ئانزان پابنیۆ سەرو گۆ زەمینی، بیەن و ژیوان.
ماوێوە فرەن کە گرویێ جە زانشمەندێ تاوتوکەری زانشتی زانشتگاو شیکاگو ئامریکای خەریکو شێوەو چەنیەتی ژیوای ئی گیاندارە میکروسکۆپیەنێ.
خوکڵەی ئاوی،گیاندارێ هەشت پای خەیلێ ڕێز و میکروسکۆپیەن کە تواناو وەرگەگیٛرتیەیش هەن جە پلەی گەرمی فرە سەردنە، یانی”سفری کلوینی”[صفرمطلق٫چیرو 272-دەرەجەی سانتی گراد] و هەرپاسە جە گەرمای فرە جۆش و داخەنە.
گیان سەختی و وەرگەگیرتەی ژیوای ئی جانەورەیە پەی زانشمەنداو زانشتو ژیوای شناسی میکروسکۆپی،فرە سەرسورئاوەر و جیاوازەن.
حاسو ڕادە و وەرگەگیٛرتەیش جە وەراوەرو تیشکەوڕۆجیاری،تیشکەوگامای یام تیشکو”یونی”جە تایبەمەندیەکاو ئی گیاندارە گیان سەختەیەنە.
خوکڵەی ئاوی سەرەڕاو ئی گرد چێوا کە واچیای،متاوۆ نزیکو دە ساڵێ بێ واردەی ئاو و خۆراکی،(تا ئننە کە ڕادەو ئاوەو بەدٚەنیش،بوەزۆرە و بیاوۆ 3٪ێ)گیانیش پارێزنۆ و زینە بمانۆ.
پەی نمونەی ئاژانسو ئاسمانی ئوروپای جە ساڵەو 2007 ی عیسایی،یەرێ هەزار گیاندارێش کیاستەو بازنەی وارینو گۆزەمینی کەردێ کە شۆنیەرە،خوکەلێ ئاویێ تاواشا بە ماوەو 12 ڕوٙا ترازیا جە کەپسولێ”بازنەگێڵێ”زینێ بمانا!
ئامایرە و سازگاری چەنی دەوروبەری پسەو ژیوای دلێ وشکی و ئاوێ جە تایبەمەندی تەرو ئی گیاندارەیەنە،بە جۆرێ کە تواناو ژیوای جە”ژیوگیٛوە بیٛ ئوٙکسجینینە و..”و ئیجا بەرزایەکاو هیمالیای و کەمەربەندو زەمینیش(استوا) هەن،یانی ژیوای و وەرگەگیٛرتەی فراوان جە ئاژەی دشوار و ئاوهەوای جۆراوجۆر و جە پلەی گەرمی کەم و زیاڎنە پەی ئی گیاندارەیە،فرە ئاسان و ڕاحەتا.
ئەنازەو ئی گیاندارەیە،۰/3تا 1/5 میلی مێترەن و بە گیاندارێ سەنگین خێز و تەمەلی نامیین، وەرو ئانەی فرە بە سەنگینی و یەواش جموجۆڵشا هەن و ملاڕانە.
زانشتمەندێ بەتازەیی بە کەڵک گێرتەی جە مودێلێ ڕیازی تاواشا هاز و گیان سەختی ئی گیاندارانە بە یەرێ جۆر ئاژەی فرەسەخت و دشوار پسەو؛ داوەنەی هەسارەکڵێ،تیشکەوگامای و… تاقی بکەرانێ(متاومێ بواچم کە فرەو گیانداران حەتا ئانزان،ڕادەو وەرگەگیٛرتەی ئی جۆرئاژە سەخە گیانگیرەیە نمیا) بەڵام خوکەلێ ئاویێ تاواشا تیشکە بە هازی 5 تا 6هەزار”گری”تەحەمول بکەرا و هیچشا پەنە نەی.
پەی ئانەی ڕادەو گیان سەختی ئی گیاندارەیە پەیما ئاشکرا و ڕۆشن بۆوە، مشیۆ پینەی ئیشارە بکەرمێ کە ئانزان وەرگەو تیشکەو سەرو”5 گری”[GY]، نمەگێرۆ وگیانێش چی ئاژەنە جە دەس مدٚۆنە!!
هەرپاسە پەی زانشمەندا سەلمیان کە خوکەلەی ئاوی شۆنەو داوەنەی هەسارەکڵەی ئاسمانی،هیچش پەنە نمەی و متاوۆ گیانیش پارێزنۆ.
ئیجا خوکەلەی ئاوی تا شش وەراوەرو فشاروئاوێ جە بنەو قوڵتەرین پاناوێ جهانی بەئاسانی تەحەموڵ مکەرۆ.
زانشمەندێ خەریکو سەرمەشق و ئولگوگێرتەی جە کەردەوەی وێ ژیونای ئی جۆر گیاندارانەنێ تا جە”فەن ئاوەری ئاگایی و دادە”و هەرپاسە”سازنای خانە و سلولی تیشکی”کەڵک و بەهرە گێرا.

پانویس:
خوکەلەی ئاوی٫تاردیگرید٫شدت دوست٫گیانداراێ کە حەز بە ئاژە و وەزعیەتی فرە سەخت و دشواری مکەرۆ٫گیان سەختTardigrada٫
کلوینKelvin٫ یۆوانەو ئەنازەگیری جەSI،چی دەماینە هیچ گەرمایە نیەن.
وەراوەرا چەنی273-دەرەجەی سلسیوس.ئی واحدو ئەنازەگیریە بۆنەو گەورەگێرتەی کەسایەتی زانشتی فیزیکزانێ ئیرلەندی،ویلیام تامسون لوردکلوینی نامێ نریا.

 hewraman
Load More In زانای

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

“نامەو ئەنیشتاینی پەی خوای” ورەشیا بە یەریٛ میلیون دولاریٛ

“نامەو ئەنیشتاینی پەی خوای” ورەشیا بە یەریٛ میلیون دولاریٛ نامیٛوە جە ئالبرت ئ…