یانە زوان ئی، ئا، ئوو

ئی، ئا، ئوو

205

 

پی، پا، پوو، ئی، ئا، ئوو  یاوەرنامیٛ نیشانیٛنیٛ

ئی پەی نزیکی، ئا پەی دووری، ئوو پەی دوورتەری

 ئی کوڕە، ئاکوڕە، ئووکوڕە

ئیدیم، ئادیمە، ئەودیم =ئوودیمە

بڕێ جاریٛ وچیٛ تەرێ گنا وەڵیٛ ئی یاوەرناما نیشانیٛ ، پەی ئاسان کەردەی واتەیشا  دەنگەکیٛ فاڕیاو کوڵیٛ باوە  نمونیٛ چی بارەو مارمێوە .

 واتیٛ یام مۆرفیمو  ( پی، پا، پوو )  هەر سەرو هەمان تەشکینیٛ جە وچەو ( بەئی، بەئا، بەئوو) دروسیٛ بینیٛ، وەلیٛ تیٛکەڵیٛ بانە  وەرو ئانەی قورسێنیٛ سەرو زوانیوە  ئاسانیٛ کریێنیٛ:

بە + ئی = پی، پی بەرەجەژنانە، پی سەحبە زووە، پی هەویٛڵەرە نەمدری، پی دیمەرە بارەش، پی دەسۆ،

بە + ئا = پا، پا خوڎا، پا کەشۆ، پادیمەرە بارەش، پادەسۆ، پا شوٙڵەو چراویٛ،

بە + ئوو = پوو، پوو کەشۆ، پوو چنارۆ، پوودیمەرە بەرەش، پوودەسۆ،

ئەپی، ئەپا، ئەپوو:

پی/ ئەپی کوڕیرە بارەکەم کیاست. پا  /ئەپا کوڕیرە بارەکەم کیاست . پوو/ ئەپوو کوڕیرە بارەکەم کیاست .

بڕێ تەرما هەنیٛ وەلیٛ بە دەسور زوان  با بە  یاوەرکەردەو ” یاگیٛ و وەختی ” ” ظرف زمان و مکان ”  یام با بە ئامڕازو نیشانە دای .

یام واچمیٛ  (چیٛگە، چاگە، چوٙگە) کە بە یاوەرکەردەو یاگیٛ  دەسور زوانەنە ئەژمارکریا. پیٛسە دروسبیەن:

جە + ئی +گە  = ئیٛگە = چیٛگە: چیٛگە نان وەرمیٛ / چیٛگەنە  نان وەرمیٛ

جە + ئا + گە  = ئاگە = چاگە: چاگە نان وەرمیٛ / چاگەنە نان وەرمیٛ

جە + ئوٙ +گە = ئوٙگە = چوٙگە: چوٙگەنان وەرمیٛ / چوٙگەنە  نان وەرمیٛ

وێ ، وا ، وۆ

ئی : ئیٛگە = ویٛگە =  ئەویٛگە =  وێ: ئاما پەی ویٛ، پەی ویٛگەی، ئیٛگەی، ئاما پەی ئەویٛگەی

ئا : ئاگە = واگە  =  ئەواگە = وا :  کتینەکەی بنیە وا .کتیبەکەی بنیە ئەوا . ئەواگە، ئاگە، واگە ، ئەوسا واچیٛنیٛ ” بیە وا /بڎیە وا ” وەختیو یوٙ توڕەبیٛ .

ئو: ئوٙگە = ووٙگە = ئە ئوٙگە  = وۆ ، کتیبەکەی بنیە ئوٙگە، کورە ئەئوٙگەم وات،  بنیەش وۆ

زوانی هەورامینە  کرکەو ” ئــ ” خاس نمیٛ سەرو زوانی وەروئانەی فاڕیٛو پەی ” و ” 

 “چی، چا، چەو = چوو ”  یام ” ئەچی ، ئەچا ، ئەچوو “

جە +ئی = چی: چی دنیانە ، چی هەویٛڵەنە، چی یانەنە، ئەچی دنیانە، ئەچی یانەنە 

جە + ئا = چا : چا باخەنە، چا وەنگانە، ئەچا باخەنە

جە + ئو = چەو  = چوو: چەودنیانە،چەولاوە ، چوولاوە، چووباخەنە، ئەچوو باخەنە، 

ئینیٛشا با بە یاوەرکەردەو وەختی  و یاوەرکەردەو یاگیٛ

جە+ ئی + وەڵیٛ : چیٛوەڵی 

جە + ئا + وەڵیٛ  : چاوەڵیٛ   

جە + ئوو + وەڵیٛ  : چەو وەڵیٛ

چیٛولای،  چاولای، چەولای ، چەولاوە، چیلاو، چالاوە

   جە +ئی + لای =  چیٛولای. چیٛگەولای 

جە + ئا + لای  =  چاولای¸ چاگەولای

جە + ئوو + لای =  چەولای ، چوٙگەولای

چیٛو دمای، چادمای، چەودمای

جە +ئی + دمای = چیٛودمای

جە + ئا + دمای = چادمای، چاڎمای

جە + ئو + دمای = چەودمای 

جە + ئاروٙ +لای =  جە ئاروٙلای، چاروٙلای

جە + ئیسەو  = جەئی ساتەوە = چیساوە = چیساولای

جە + ئوو+ سات = جەئەوساوە = چەوساوە

  ئیدیم = چیدیم .  ئادیم = چادیم . ئەودیم = چەودیم ،

ئیڎەس، ئاڎەس، ئەوڎەس … چیڎەس، چاڎەس، چەوڎەس

پیڎەسۆ، پاڎەسۆ، پەوڎەسۆ، پووڎەسۆ، ئەپی دەسۆ، ئەپا ڎەسۆ، ئەپوو دەسۆ، ئەچیدەسۆ، ئەچا دەسۆ، ئەچوودەسۆ .

ئی پەڕ، ئاپەڕ، ئەوپەڕ، چی پەڕۆ، چا پەڕۆ، چەوپەڕۆ، ئەچی پەڕۆ، ئەچا پەڕۆ، ئەچووپەڕۆ

پێرە، پارە، پۆرە.

پیٛگەرە، پاگەرە، پوٙگەرە

پیٛسۆ، پاسۆ، پوٙسۆ .

 

  د. ناجح ٢/٩/٢٠١٨

 hewraman
Load More In زوان

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

زیانیٛو پاڵای پاژنە بەرزی پەی خانما

زیانیٛو پاڵای پاژنە بەرزی پەی خانما فرەو ژەنا دلێ زەماونڎ و مێمانیا و…حەز مکەرا پاڵا…