یانە ویەردە و هەورامانی مشتێ جە خەرمانێو

مشتێ جە خەرمانێو

356

   

مشتێ جە خەرمانێو

ئەگەر لاپەڕەکاو مەژەی هوٙردەیمیٛوە ، چنڎەها ڕازیٛ سەیرو سەمەریٛ گنا وەروچەماما ، یوٙ چانیشا ئیسە باسش کەرمیٛ کەردەیەو وەنگاو تەویٛڵیٛن ، ساڵەو 1927 عیسایی داوا بەرمشوٙ جە مەعاریفو سلیٛمانیوە هەکە وەنگاییٛوە کریوٙوە جە دەگاکاو دەورو پەشتو هەڵەبجەینە، چا وەختەنە حامید بەگ  قایمقامو هەڵەبجەی بیەن ، دەگاو تەویٛڵیٛ هوٙرچنوٙ پەی کەردەیەو وەنگاکەی ، ماچوٙ ئەگەر ویٛتا بتاودیٛ یانێوە کەردیٛ بە وەنگا هەتا حکومەت دماڕوٙنە باڵە خانیٛوە کەروٙوە پەی وەنگاکەی ، وەنگاکەی ماروو ئاگە ، ئتر قادربەگو جافرسانی یانەکەو ویٛش چوٙڵ کەروٙ و بەخشوٙش بە وەنگاکەی .پی جوٙرە وەنگاو تەویٛڵیٛ کریوٙوە و یوەم ماموٙساو وەنگاکەی ” گوٙران ” ی شاعیر بوٙنە .

وەرو ئانەی خەڵکو تەویٛڵیٛ زوانشا هەورامین و وانایشا بەسورانی و عەرەبی  بیەن دەسشا کەردەن بە گلەیی و ڕەخنە گیٛرتەی ئەو چەنیەتی واناکەیشا ، ئتر گورانی ماموٙسا  پەی ڕازی کەردەو دڵو ئاڎیشا و ناستەی گلەیەکاشا  هوٙنیایوە بە زوانی هەورامی و بە ئاوازێ تایبیٛ منیوٙرە پەی وەنکارەکا ، سەحبانەنە وەختو ڕیزکەردەو وەنکارەکانە گرد بە جەمی ماچاشۆ ، هوٙنیاکیٛ بە زوانی هەورامی سورانی تیٛکەڵەنە :

زاڕۆلەو مەعسوم بیٛ گوناحیٛنمیٛ           ئیسلام زاڎیٛ و ئیسلام خواهیٛنمیٛ

عەزمان جەزمەن پەی وەنەو عیرفان       هەرعیرفان وەحشی کەروٙ بە ئیحسان

سا خوڎا تەوفیق ، تەوفیٛق هەر جەتوٙن      تەوفیقمان بڎەی پەی وەنەو عیرفان

                 ***************

 مناڵ و بیٛتاوان بەبێ گوناهین             ئیسلام زادەین و ئیسلام خوازین

توند لێبڕاوین بۆ خوێندن و عیرفان          هەر عیرفان وەحشی ئەکا بەئینسان

سا خوا سەرمان خەی  سەرکەوتن هەر لەتۆوەیە    سەرمان خەی لەبۆ خوێندنو عیرفان  

 

چیٛگەنە کورەکو باسەکەیم ئینەنە، هەکە  وەڵیٛ نەوەڎ ساڵانە خەڵکو تەویٛڵیٛ هەستشا بە زوڵمی کەردەن کە بەزوانو ویٛشا نەواناشا ، گلەیێشا کەردیٛنیٛ ، وەلیٛم فرە بەئاسانی بیٛ هیچ گرفتێوە  بەشیٛ جەگلەیەکاشا ناستیٛنیٛ ،  خەڵکو هەورامانی چا وەختۆن مزانا مافێوە خوڎایشا چێرپا کەوتەنو گەرەشیٛل کریوٙ  وەلیٛم کەس گوٙششا مەگیروٙ وەنە و ویٛچما لابالینیٛنمیٛ .

ئی مافە بەدریٛژایی مەژەی  هەر ئینا چیٛرەنەو ناڵنوٙ  ستەم کاریٛ نمازا نوزەش بێ جبەر ، حکومەتو ئینگلیزی و حکومەتو مەلیکی و هەتا جمهوری گرد هەمان سیاسەتشا بیەن پەی چەوسنایوەو زوانو هەورامی جەهەوراماننە ، هیچکامی ناستەن بە زوانو ویٛشا بوانا ، تا یاوا سەردەمو حکومەتو ویٛما  حکومەتو دەسەلاتو کوردەسانی ، سەربارو ئا گردە قوربانیا پەی کوردایەتی ئیٛڎیچی هەمان تاس و هەمان حمام  سەرە مڕیٛ بییٛ جە سیاسەتو تاونایوە فەرهەنگو زوانو هەورامی ، لاویٛشۆ ئیٛمە گرد براییٛ بیٛنمیٛ ، وەلیٛ پاسە بەرنەشی ئیڎیٛ خراپتەرشا بە هەورامانی کەردەن ، هیچ نا سەدامی کاول کەرد ، ئیدیٛشا ئاوەڎان کەردێوە !! ،وەلیٛم  ئاوەدانی نەبیٛ بەرنامەو ئینیشانە پیٛسەو دوژمنەکەیما تەماشەو هەورامانیشا کەرد ، بەکاولیٛ جیاشائاست ، چون بە نوونگەو ئاڎیشاوە کاول کریا، کوردایەتی بیٛ  هەورامانش کاول کەرد ، ئنڎا دەوڵەت هەقش چیٛش بیٛ سەرو هەورامانیوە .

خەمیٛ و دەردیٛ و گلەییٛ فریٛنیٛ ، جارێ ئنڎە وەسیٛنیٛ.

سەرچەمەو باسەکەی : وەڵاو کریاوە پەروەردەو وەرکەوتو سلیٛمانی 2018

سەرچەمەو زانیاریەکا : جە مامۆسا علی قاڎدر ئاغای هوٙرشا گیٛرتەن

 د.ناجح گوڵپی  22/8/2018  دڤەم ڕوٙ جەژنەو قوربانی

پانویس : مەژە = مێژوو = ویەرین = ویەردە

 hewraman
Load More In ویەردە و هەورامانی

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

ئایا کەشتیو حەزرەتو نوحی ئیٛرانەنە نیشتەنۆ؟

ئایا کەشتیو حەزرەتو نوحی ئیٛرانەنە نیشتەنۆ؟ بەپاو هەواڵو تیمو تاوتوکارێ”ئەنستیتو پەی…