یانە زانای قەدٚیمیتەرین نمونەو بەکتریاو تاعونی ئیٛزیاوە

قەدٚیمیتەرین نمونەو بەکتریاو تاعونی ئیٛزیاوە

108

قەدٚیمیتەرین نمونەو بەکتریاو تاعونی ئێزیاوە

زانشمەندێ دانمارکیێ بە وردەکاری و تاوتوی زانشتی سەرو ئەوەمەنەو ئیسکلێتێ 4800 ساڵەی، نمونێ جە بەکتریاو تاعونیشا ئێستۆ کە جە هەزارەو یوەمو وەڵێ عیسایی تووشو فاڕیای ژنتیکی بیەن و پیجۆرە ئانزانو ئا زەمانیشە توشو تاعونی گەورەی و کوشەندەی کەردەن.
ئی هەرمانە زانشتیێ کە بە چەمدٚاری و سەرپەرسی”ئیسکە ویلرسێلف” و جە زانشتگاو کوپنهاکو دانمارکی ئەنجام دریێبی، بی هۆو شناسایی و ئێستەیەو جۆرێ بەکتریای بە نامێ “Yersinia pestis” کە ئینا دلێ DNAو ئا ئیسکلێتیە ” کەللە سەر ” .
ئی ئیسکلێتە هینو”دەورەو بورۆنز″یەن و هۆکاروسەرینو ناوەشی کوشەندەو تاعونی بیەن.
چاوەڵی،زانشمەندێ بە وردی و خاسی نەزانێنێ کە ئی جۆر باکتریە چەنی تاوانش هۆکارو ڕوەداو ناوەشی تاعونو شارو “ئاتن”و یونانی و جە ۲٥۰۰ساڵێ چیوەڵی بیەبۆ؟.
بە پاو ئەسناد و بەڵگێ کۆنی تاریخی جە سەدەو دوەمو عیسیایی جە شارو(Antonine)-یچ،تاعونێ گەورە و وەروەڵاو  ڕوە مدٚۆ و تا ئیسەتێ جە هیچ یاگێوە پێسە بەکتریاێ ۱٥۰۰ ساڵە نەئیزیابێوە.
چی تاوتوی زانشتیە چەنی”ئیسکە ویلرسێلف”ی زانشمەندێ تەری بە نامێ”کریستیەن کریستانسێن”یچ جە زانشتگاو گوتێنبرگی بەشداربێ و ئەنجامو ئی هەرمانێ پیجۆرە کەوت جبەر کە جە دەورە بورۆنزی جە ئوروپا و ئاسیانە کۆچێ گەورێ ئانزانی قومیان کە دماتەر سەلمیان هۆکارو ئی کۆچەیە بیەیە تاعونی کوشەندە و وەروەڵاوی بیەن.
چی بارەو “مورتین ئاڵنتوفت” ئەندامو تیمو تاوتوکەری زانشتی زانشتگاو کوپینهاکی جە وات و واچێ ڕۆنامەیی واتش:
شایەد هۆکاری سەرین جە کۆچی وەروڵاو و فرەو ئانزانی جە”دەورەو بورۆنزی” بیەی تاعونی و ڕەمای و خەڵکی جە حەیبەتی ئی ناوەشی کوشەندەیە پەی یاگای تەری بیەبۆ و شۆنیشەرە کۆمەڵێ نەوی نیشتەجای ئانزانی وەشێ بیەن ۆ شکڵشا گێرتەن،بەڵام چێوێ کە مشێوم واچیو و یاگێ پەرسێنە ئینەنە:ئایا ئی ناوەشیە کوشەندە چەنی ئا ئانزانە کۆچەرانە هامڕا و پۆشانۆ بیەن؟ئیجا فرێچشا چا زەمانەنە گیانو وێشا بەخت کەردەن و مەردێنێ؟و هەرپاسە پەرسێوە تەر کە چی بارەو مەی وەرۆ کە ئایا ئی ئانزانێ وێشا باربەرێو(هوٙرگیر)ئی ناوەشیە بیەنێ یا نە؟
ئەرەفاڕیای دی ئن ئەی(DNA)ئی باکتریە و تەشک گیری ناوەشی تاعونی جە درێژی تاریخ و ویەردەنە نیشاندەرو ئانەین کە ئی باکتریە جە ڕاو”پاتوژن”ێ(Pathogen/باکتری ناوەشی زا) یا جۆرێ ناوەشی تەری کە ئینا پۆ گواندارا و هەرپاسە “کەکی“نە، جابجا بۆ و بە پاو تاقیکاری زانشتی سەرو ئی ئیسکلێتیە، دەسپەنەکەردەی  ئی ڕوەدایە جە هەزارەو یوەمو وەڵێ عیسای مەزەنە و بەرئاورد مکریۆ.
پوختە و شیکاری فرەتەرو ئی تاوتوی زانشتیە جە مەجەلەو”Cell”چاپ و وەڵاو بیەن.

وێنەو بەکتریاو یەرسینای چیٛرو مایکۆسکۆبینە
ویٛنەو ” کەکیٛ ” کە هوٙکارو فاڕایۆ نەوەشی تاعونینە
 hewraman
Load More In زانای

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

پیکوڵی:  tribulus terrestris

پیکوڵی:  tribulus terrestris پیکوڵی یام پیکوڵە، گیواوێن وەھارێنە سەوز بۆنە، سەرانسەرو دنیا…