یانە زوان تەشکو تەئکیدی 

تەشکو تەئکیدی 

314

تەشکو تەئکیدی

زوانی هەورامینە تەشکو تەئکیدی یام پاڵپەشتی کەردەی ، فرە بەزەقی دیارەن بەتایبە وەختو قسیٛ کەردەینە دلیٛ یاوەرنامیٛ ئامیٛتیٛنە ، تەنانەت لوانەنە دلێ کەردەیچ (  وەرای وەرو ، موسای موسو ، لوای لوێ ، گێڵای گێڵیٛ ، مەردی مەردەبیٛ  ) ، هەمیشە واتێوە ماچی یوەتەر دماشۆ مەی پەی تاکید کەردەی ماچی، ئی تەشکیٛ فریٛشا یاوەرنامیٛ ئامیٛتیٛنیٛ ، وەلێ بڕێوەشا نامێنیٛ ، یاوەرکەردیٛ ،  برێوجارێ واتە بێ ماناکیٛ گنو وەڵیٛ واتە مانادارەکیٛ وٙ بڕێوەشا نیٛشانیٛ نێرو ما یشا پۆ بەر گنوٙ ، هەرپاسە نیشانیٛ کۆی هورگیٛرا ، چەنی نیشانیٛ ئەشناسیای و نەشناسیا  ،جنڎ  جوٙرێوەنیٛ  :

یوەم : یاوەرنامیٛ + دلێگیرو  _ و _ + یاوەرنامیٛ  : ئی تاقمەشا هەردوی واتەکیٛ ماناشا ڕوشنەنە ، چەنی ئانەی نیشانیٛ نێر و مای ملۆ سەرشا ، نیشانێ کۆی ، ئەشناسیای و نەشناسیای :  کەڕ و لاڵ ، سوورو چەرمە ، ، گەڕو گوڵ ، تش و تاڵ ، تفت و تال  ، گەرم و نەرم ، خڕو خەپ ، کرچ و کاڵ ، ورد و درشت ، گەرم و گوڕ ، پیس و پوٙخڵ ، شوخ و شەنگ ، قنج و قیت ،وڕ و کاس ، پوٙشتەو پەرداخ ، قوت و قیت ، فڵانو فیسار ، وت و وریا ، لەڕو لات ، زل و حوٙل ، خاس و خراپ ، تەڕو تازە ، زیت و قیت ، قەڵب و قوٙڕ  ، تازەو نەوە   ( کەڕو ڵالە = میٛڵیٛ ، کەڕولاڵیٛ = کوٙ ، کەڕولاڵێوە _ کەڕولاڵەکە = نەشناسیا و ئەشناسیا .

دووەم : یاوەرنامیٛ + دلێگیٛر _  و _  + واتێوە بێ مانا  : ئی دەسە  نامیٛ دوەمە بیٛ مانانە ، نیشانیٛ نیٛر و مای ، ئەشناسیای و نەشناسیای ، کۆی ملۆ سەرشا : هار و هاج ، ڕەپو ڕەواڵ ، نەرم و نوڵ ، تنڎ و تۆڵ ، ڕەق و تەق ، تەڕو تلیس ، وشک و برنگ ، سەرد و سڕ ، ساف و سوڵ ، کرژ و کوٙڵ ، خرت و خۆڵ ، چرچ و چوٙڵ ، شێت و ویٛت ، هەس و هوٙڵ ، گیٛج و ویٛج ، مڕو موٙچ ، لات و لوت ، حازر و بازر ، چڵپ و لیٛس ، لارو ویٛر ، خاو وخلیچک ، تیٛرو تەسەل ، پان و پوٙڕ ، تەسک و تروسک ، هیچ وپوچ ، ڕەش و ڕووت ، گیٛل و ویٛل ،  ڕیٛک و پیٛک  ، شڕ و وڕ ، هەرچی و پەرچی ، سپی و سوٙڵ ، قایم و قوٙڵ ،  تیٛکەڵ و پیٛکەڵ ، شەل و پەت ، شل و شوٙڵ ، چوٙڵ و هوٙڵ ، کپ و کڕ ، تاق و فیق ، هاڵی و پەتی ، ڕووت و قوت ،

یەرەم : دەسێو تەرما هەنیٛ  : ئی جۆرە جە نامیٛ  ” تایبە و مەعنەویە ” یام یاوەرنامیٛنیٛ ، یام یاوەرکردیٛنیٛ   نیشانیٛ ڕەگەزیشا پۆ (  نیروما ) بەرنمەگنوٙ  وەلێ نیٛشانیٛ ئەشناسیای و نەشناسیای  و نیشانیٛ کوٙی ملوٙ سەرشا یانی ئی جۆرەشا تیٛکەڵیٛنیٛ  تەنیا سەرو بنەڕەتو نێرو مای جیام کەردێنیٛوە  :  دارو دیوار ، دارو دەوەن ، کەش و کوٙ ، دەر و دەروازە ، دیٛو و درنج ، بەرەو باڵین، شان و شەوکەت ، قات و قڕی ، خاک و خوٙڵ ، کەف و کوڵ ، بەزم و ڕەزم ، هەڕو لیتە ،  قاچ و قول ، قاچ و قوچ ، چڵ و چوٙ ، کەس و کار، فرت و فیٛڵ ، لیٛڵ و بوڵ ، پەل و پوٙ ، زەرق و برق ، تاق و تراق ، شڵپو هوڕ ، ، چزو بز ، سەرداو سڵوٙوە ، هەراو هوریا ، کڵ و پوٙپ ، پارە و پول ، عەیش و نوش ، پەناو پاسار ، سوت و بریٛژ ، زم و هامن ، دەمو دەس ،هەور و سا ، بەر و بان ، هات و هاوار ، هەڵم و هەڵا ، چڵم و خڵم ، دەرو دەشت ، عەیب و شورەیی ،  کەمو کەسر ، دەردو بەڵا ، ، پل و پوش . تەپ و توز ، داڵاو دواڵا ، چەم و چلە ، ئیٛش و ڕیٛش ،کت و مت ­­ تارو مار ، باق و بریق ، قڕو قەپ ، جرت وفرت ، هاش و هوش ، نازو نوک ، نازو نوز ، ، تەخشان و پەخشان ، ڕزق و ڕوزی ، شڕ و شیتاڵ ، شان و باڵ ، پلو پوز ، دەس و پل ، کەشو فش ، چاڵو چوٙڵ ، تەم و تواڵی ، زوڵم و زۆر  ، سەرو وار  ، پل وپوش ، پوش و پل ، جەنگ و جڵەبە ، قەرزو قوٙڵە ، وات و ویت ، تەق و هوٙڕ ، قەتع و بڕ ، سڕو تڕ ، فەندو فیڵ ، فڕو فیٛڵ، تەقاو ڕەقا ،خام و خوێڵ ، شەڕو شوٙڕ ، تڕوتفاق ، کەچەو بەچە

وەلێ مەشۆ هاگادارێ بیمێ چون جۆرێوتەرما هەنیٛ جە قسیٛ کەردەی پەنەشا ماچا ( شوٙن کەوتە  : تابع ) ئانیٛ ماناشا نینە ، یانی واتیٛ دوەمەشا مانا مەڎانە ، پێسە ” خان و مان ، شل و مل ” یانی هەرکام واتیٛ دووەمە بە ” م  ” دەس پەنە کەرد ئانە ماناشا نینە و  شون کەوتێش ماچا ، تەنیا پەی  ئاوازەی ماچیوٙ ڕستەنە :

خرت و مرت ، دارو مار ، هار و مار ، خاس و ماس ، تەڕو مەر  …..  هتد

بەهامکاری هامیارام جە فەیسبوکەنە

د.ناجح گوڵپی  12/7/2018

 hewraman
  • ئی، ئا، ئوو

      پی، پا، پوو، ئی، ئا، ئوو  یاوەرنامیٛ نیشانیٛنیٛ ئی پەی نزیکی، ئا پەی دووری، ئوو پەی…
  • هەورامی ؛ زوان یام دیالێکت 

    هەورامی ؛ زوان یام  دیالێکت  هەورامی ؛ زوان یام گویش ، چەم پەنەکەوتەی گوٛارو ” کوٙنە…
  • مۆرفیم – ئەلۆمۆرف ، فۆنیم – ئەلۆفۆن

    مۆرفیم – ئەلۆمۆرف ، فۆنیم – ئەلۆفۆن مۆرفیم : morpheme  گولانەتەرین دننەو زوانین ، ما…
Load More In زوان

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

چ ڤیتامینێوە پەنەوازەن ژەنی شوٙتدەرە بوەروٙش؟

 چ ڤیتامینێوە پەنەوازەن ژەنی شوٙتدەرە بوەروٙش؟ جە ماوەو لەمپەڕینە  ژەنی هەر ئینا هوٙشو ئان…