ب.م.شاروٙ

159

پەلیانەو هەورامانی ملوٙ خزمەتوو هوٙنیاری هەست ناسکو هەورامانی ” ب.م .شاروٙ ” ی، با جە قەڵەمو دەسو ویٛشۆ بزانمیٛ چەنی باسو ژیوانامەو ویٛش نویستەن  …. ئومیٛڎو ژیوای وەشی و سەرکەوتەی پەی شاعیٛرە وەش کەلامەکەو هەورامانی موازمیٛ ….فەرماودیٛ چەنیما بیێ
بێهرووز محەمەدپوورنا
ناسنامەم “شارۆ”ن و فرەتەر بە : ب.م (شارۆ) جە فەزای مەجازینە مشناسام.
ساڵەو ١٣٥٥ی کۆچی ڕۆجیاری جە دەگاو دزڵیێ سەر بە ناوچەو هەورامانو تەختی خونچەو عەمریم بە دنیاو پەڕ جە بارووتی گوڵیان ، تا فەوقەدیپلۆم (بەکالوریوس) وانانم و مامۆساو وانگاو بنەڕەتینا، ئیسەیچە جە شارۆچکەو دزڵیێ مامۆسانا.
شێعرواتەی من گێڵۆوە پەی ساڵەو هەشتا و یەکی ڕۆجیاری؛ ئاوەختە یەک دوە شێعرێوەم واتێ و دەسم ئاست تا ساڵەو (1389)ی ڕۆجیاری بە نویستەی شێعرەو قشقێڕەی دەسم پەنە کەردۆ.
وەڵتەر بە زوانی فارسی و سۆرانی و هەورامی نویسێنێ و دوە یەرە شێعرێوەم بە زوانی کەڵهۆڕیچ هەنێ. جار و باریچ پەی زاڕۆڵایچ شێعرە منویسوو و چن شێعرێوەم جە کتێبەکاو وانگای تەرجۆمە کەردێنێوە سەروو زوانی هەورامی.
هەرپاسە چن غەزڵێوەم جە سۆرانیوە کەردێنێوە هەورامی و ئینە حەزی تاکی وێم بیەن چا غەزەڵا. پێسەو غەزەڵەو مامۆسا نالی؛ ناری؛ وەفایی؛ شێتەگیانوو عەباس کەمەندی و …
دەفتەرەشێعرەم چاپ نەکەردێنە؛ بەڵام بە هەر دوە شێوەو کلاسیک و تازە شێعرە منویسوو. نویستەکام، مەسنەوی؛ دوەبەیتی؛ غەزەڵە و شێعرەی تازێ گێرۆ وێ.
جە کۆنیشتەکانە بەشداریم کەردەن و فرەو جارا شێعرەم وانێنۆ.
پێسەو: دەس پەنەکەردەی ئەنجۆمەنوو قەڵەموو هامچەرخوو کوردی؛ وێرەگانە غەزەڵە جە سەوڵاو و شاروو پاوەی؛ شەوەشێعرەو شێعرەی ئاوانگاردێ جە سەوڵاوا؛ هەمامەو دەساوێژوو هەورامانی جە شاروو مەریوانی.
هەرپاسە شێعرەکام جە گۆڤارەکانە پێسەو : ژیوای جە هەرێموو کوردستانی؛ ژیوار و وانیار و ئاوات جە شاروو سنەی؛ شار جە پاوە و گجارنامەو ڕۆجیاری جە مەریوان و … چاپ کریێنێ. ئەوەڵ شێعرەم پەی زاڕۆڵا جە گجارنامەو ڕۆجیاری ساڵەو 89ی ڕۆجیاری چاپە کریا.
پەی گاریگەری شاعێراتەری سەروو کارەکامۆ؛ هەوەڵ جار کە دەسم پەنە کەرد؛ وێ جۆش وەستارە و دماتەر بە وانایۆ شێعرەو شاعێرە فارسەکا و ئا نەقدا کە نویسیەینێ و هەرپاسە شێعرەکاو کاک ڕەوف مەحموودپووری، جۆش و خرۆشم پەی نویستەی فرەتەر بی.
ئەوەڵ هاندەرم پەی نویستەی مامۆسای وەشەویسم؛ مامۆسا عادڵ محەمەدپوور بیەن و فرەیچ سەروو کارەکامۆ سەختگیریش کەردەن.
جە بەشی کلاسیک بە تایبەت غەزەڵە کاکە عەبدۆڵڵای حەبیبم فرە زەحمەت دان، لەش ساقیشا پەی ئاواتەوازنا.
من وەخت بیەن وانگانە بیەنا و شێعرەو زمسانی یا پێغامیم نویستێنە بێ ئانەیە ئاوەختە شاعێرە تازەواچەکاو فارسی بژناسوو. دماتەر کە دەسم کەردەن وانایۆ؛ زانانم کە ئەخوان سالس و شەفیعی کەدکەنی شێعرەشا پا نامێوە هەنە.
بە ڕاو من گلێرگە و تەنگ و چەڵەمەکاش گەورەتەرین گاریگەریش سەروو شاعێرا و نویسەراوە هەن. کێشەکا و وەربەسەکاو گلێرگەی پاسە کەرا کە شاعێر چەنی وێش و چەنی دنیاو بەری گنۆ ویت و وات و خیاڵ و ئەزموون و ئەندێشەش مجۆرە سەروو سینەو دەفتەری.
پا ئاواتە ڕویێ بێ وەرۆ ڕووتی و هەژاری؛ گرفتی کۆمەڵایەتی و … جە دنیانە و بە تایبەت جە مەحاڵوو هەورامانینە یەخ بەسۆ و ئێمەیچ هەر سروشتی و وەشەویسی خیاڵمانە گۆچ کەرمێ.

ب.م (شارۆ)
97/3/23

کوڵیلە سەرنجێ سەروو ئی شێعرێ
نویسەر: سۆهەیب فاروق
شاعێر: ب.م (شارۆ)

ئا وەختە کە
ڕەگوو ژیوای
سەروو مژنوو حەزوو تاتەیم
پەی ئەڕفانای کامێ کاڵی
بێسانوو لەشوو ئەدایمنە
کەوت فڕتەفڕت
ئا وەختە کە
فیسیا تاسەو حەزوو ئەدایم
سەروو سینەو ئۆخەیێوە کرچ و کاڵی
جواڵوو کەیلوو کەیفەکاشا
کادانوو ڕۆحوو مننە کەردۆ هاڵی
ئا وەختە کە
قومێ لەززەت
کریا سەوقات پەی واشانوو ڕۆحوو تاتەیم
ئا وەختە کە
چووزیا نەفەس
سیروانوو لەمزاو ئەدایمنە
کۆماشا بەست دەشتێ دڕەی
پەی ئازارەو ژیواو ئارۆیم
ئا وەختە بێ
دوورگەو نادیاروو ژیوایەنە
چەکەریانێ
ئیسە مننا و
عۆمرێ جادە!

***

خاسترین زانستێ کە هامکاریما کەرۆ، پەی وانایوە ئی تێکست ــ دەقە شیعریێ ــ خەتەو بەینو ــ سایکۆلۆژیای و سۆسیۆلۆژیاین ــ یان با نامێش بنیەو وانایۆیێ سۆسیۆ سایکۆلۆژی، چی چاگەوە کە شاعیر ملۆوە دلێ وێش، گنۆوە دۆخۆ وێش و ناڕاستەوخۆ پرسیارە سەروو بییەی ــ بوون ــ یش‌ کەرۆ، گرد ڕستێوە دلێ دەقە شیعرییەکێ پەی وێش پەرسێنە مشۆم شۆنەو جوابەکەیشرە گێڵمی، من چی هەنا؟ بییەی من گنۆ کۆگەو ژیوایۆ؟ من بۆنەو چیشیوە وە بە چ ئامانجێ ئامانا دلێ بییەیۆ؟ منی شاعیر گنۆ دۆخو ژڵێونای پەرسێ شاعیرانێ تایبەتێوە، خەیاڵشا وزۆش دلێ ئێمەوه ئا پەرسێ، کامما جە بییەی وێش ڕازین، من تۆ ئێمە، بێ پەرس ئامێنمێ بییەی ئاخۆ، متاومێ چێش کەرمێ چێش بواچمێ، ئێمە گێرابۆنەو غەڵەتێ ئەڐێ یان تاتەیماوە ئامێبیمێ، گوناحو ئێمە چێشەن، ئێمە پێسە ئینسانی وزۆما چێرو ئی پەرسێ پرسێ فرە جوانەنە ئایا ئینسان وێش هۆکاراــ وەسیلەن ــ یان ئەنجاما، ئێمە وەسیلەو چێژ ــ لەززەت ــ و ئەیاو بابەیمانمێ فرێما، بێ پەرس بێ هیچ ڕۆشنویریێ پەروردەیی وزیێنمێوە، کەوتێنمێ کۆڵانەکاو ژیوای، دەردێ دەروونیێ و کۆمەڵایەتیێما؛هەنێ هەم پسە شەخس ، تاکی هەم پێسە جمع ــ کۆی ــ قەلەقیێ ڕاڕایێ، ……. تا دمایی
هەر پاسە ئی شیعرێ داراو پەرسێ فەلسەفیێ دینیێنە بە ڕاو من پێسە پەرسەکاو ــ خیام ــ ی وەختێوی ماچۆ، من ــ ئامای دنیێم بە دەسو وێم نە بییەن و کەچی محاسبەیچ کریەو ـــ ئەگەر سەرو ئی پەرساو بلمێ و گنمێ شۆنەو وەڵامیرە حەتمەن یاومێ یاگێ چوون هەر زانستێو پێناسەو وێش هەنش پەی ماهیەتو ــ بوون ــ و انسانی، هەر پاسە گێرا شاعێر جە ڕووەو ناسەقامگیری دەروونیی سیاسی کۆمەڵایەتی…..تاد کەوتەبۆ دلێ ئی دۆخو شیعرێ ئەگەرچی پێسە شەخسی وێش پەرسی کەرۆ بەڵام دماجارنە شاعیر مێ دلێ گردیماوە وجیای دنەدننەو ئێمە پرسیارە کەرۆ کێما هەن ڕووانە جۆرەها پەرسێ چانێش پەی وەشێ نەبا، شیعرەکێ زوانش مامناوەندا، بەینو قووڵی و سادەینە، وەلێم فیکرەو پەشتەو شیعرەکێ قووڵا کریۆ ئی کەلیما کەرمێ کرێڵ پەی وانایۆ شیعرەکێ ــ تاتە و ئەدا، ژیوای، پەیدابییەی، زەمەن ، مەردەی ، سەرچەمەو بییەی ئینسانی، لەززەت، سێکس، پیاسالاری، کۆمەڵگەی نەریتی و شەرقیی، …..تادمایی
هەر پاسە جوانترین ڕەسم وێنەی شیعری دلێشنە ئانەن کە ماچۆ
جەواڵوو کەیلوو کەیفەکاشا
کادانوو ڕۆحو مننە کەردۆ هاڵی، ئافەرم شاعیر کەلیمی تەئریخیێ دوورێ و واتەی تازە، مانای تازێ و سەردەمییە، ئانەن سەلێقەی شعێرانە، ئەننا جەواڵ چکۆو کادان چکۆو ، پرسیارە و ژیوای و بوونی چکۆ، ئەشیا ئێمە چی دێڕێنە سمەری و مڵێ و خێزەرە و تەپوتۆزما فکر کەوتێوە کەچی ژیوایما فکرکەوتۆ، من پێسە وێم ئا قەڵەمی ماچکەروو ئە پێسە جوان منویسۆ .

ئیسەیچ  فەرماودیٛ چنڎ باقە شیعرێ بواندیٛوە

دیسان زڕیا

پانزە بە حەوت

وەرم!قشقێڕێوە:

کەوتێ قەڵاچۆ وەیشوومەکا

بێزار… بێزار

گم بە گم

هاکا وەرەندڵوو هامساکەیما

کەرۆت لەپۆرتی

ب.م (شارۆ)
ساڵەو 89ی

 

هەوەڵ جار بێ کە هۆرکەوت پات وەروو یانەیما باوانم
دەساودەس چەم دڵش بەردا بە دڵ عاشق بە کۆڵانم

کە کەم کەم مەویەری پاڵوو دەلاقەیما گنی وەرچەم
بە کەم کەم کەم کەروو خەم کەم نەکا بلکانە مۆژگانم

سەروو سینەو زەمینی تۆ مدەی شەوقێو بە عاسمانی
سەراپا لەرز بڕۆش ڕۆجیار پڕۆ ڕەنگەش خەرامانم

کە زۆڵفت کەوت وەروو دیدەی بە یەکجاری بیا کافر
جە دەس شی خۆ نما و ڕۆچەم بە زایەت دانە عێرفانم

مەتاوو چەم بڕوو یاگێو نەکا گم بۆ قەڵەم قامەت
نەکا وێنەو گەڕاڵوو کۆی بدەو شانرە لەش و گیانم

دەسم بنیەی دەسی نەرمت دەمت ئەو دەم دەمادەم بۆ
دەسوودیمت مەماڕوو دڵ حەسابا خۆ بە ئیمانم

چ وەش چنیا و چە وەرچەم بێ چەمەو چامەو غەزەڵواتەیم
چەم و دڵما بە تۆ گوڵیا و غەزەڵ واچ بی بە ویژدانم

بێهرووز محەمەدپوور (شارۆ)

********************

ئننە وەحشەتناک دڵم داش وارە
خیالیش ئاوەز کەردەن ئاوارە

پەی چینەو بوەو هەناسەو هەستیش
گێج مدٚەونە وێم چوون داشەی هارە

دانەگەنمێنا ڕاو وەشەسیایشنە
چەمێش پروونام شێت کەرۆ هارە

خوماریم مەسنۆ چرکێو لاشنە بوو
هەواو نای پێچنۆ بە لەفزی هارە

من کە پیت بە پیت ڕچەش ماڕانم
بە دەروێشی وێم یاوانا شارە

خەمێ دوورەیەکەیش پرزەشا بڕیا
چوون جادەی قیرتاو یاواناشارە

ئیسە بە ڕەنگەو زەردەپووشوو کۆی
وەیلانیم وێڵەن پی لا و پەولارە

پەرێ چەمانش چوون هێڵەی مەڕیا
خەیاڵ چەوێڵەن جە شۆنیشارە

مەوداو دووریەکەیش کارێوەش کەردەن
جەرگش کەردەنا سەد تیکەپارە

پەشۆکیان هۆشم، زاڕۆڵێ ماچا:
لالۆ چاوە نا، لا وازە پارە

قامەت عادەتش فێرەن بە نوونی
هاکا وستاشا ڕێزوو کۆرارە

شەبەقنە ڕۆجیار تار بنیە شەوێم
دڵ چەمەڕاتا، دنیام بۆ ڕارە

#ب_م_شارۆ

*************

غونچەگوڵ تا ڕووی لە تۆ نا چەن کەسەر ما،غونچەدەم
کاتێ بینی پەستە لای تۆ مرد لە شەرما،غونچەدەم

سات بە ساتی ڕەوڕەوەی ژین تۆ لە گەڵما بووی کە چی
سەد مەخابن تۆ کە ڕۆشتی بێ سەفەر ما،غونچەدەم

وا دەمێکە و هەوڵ ئەدەم من بۆ بەهەشتی باغی تۆ
داخەکەم چەرخ وای بە سەرهات بۆم سەقەر ما،غونچەدەم

تا کە لێوت غونچە دەر کا ماچ حەڵاڵە لەو دەمەت
فەرزە ، بۆم واجب کراوە وا لە بەرما، غونچەدەم

تۆی قەسیدەی شێعرەکانم، چیم لە وەسفی ئەولیا؟
مەسنەوی چاوت غەزەڵ دەبڕێ بە بەرما،غونچەدەم

بێ وەفاییت شەختەیێک بوو ناخ منی سووتاند عەزیز
دڵ لە سەرما خۆڵەمێش بوو و سووت لە بەرما ، غونچەدەم

ئەز خەیاڵم شەونمێکە و وا بە چاوتەو گشت شەوان
دەم بەیانان هەڵمە هەڵدێ هەر بە سەرما ، غونچەدەم

بێ وەفاییت بەس نەبوو گوڵ، جەرگمت برژاند کە چی
کاتێ بینیت تۆ لە دڵما یادت هەر ما ،غونچەدەم؟

شێعری “شارۆ” بەس بە ناوت دەم بە دەم دێت گوڵ دەکا
تا کە ڕۆشتی باغی شێعری سووت لە سەرما،غونچەدەم

گەر بە مەرگیش بێیتە سەر گۆڕ دڵ لە بۆت هەر چڵ ئەدا
بێرە گڵکۆم گەردە ڕەحمێکت ئەگەر ما ،غونچەدەم

ب.م (شارۆ)

****************

چا وەختۆ کە
ساوی وەنەم بیە مژن
بابام مەینەت دا شانەمرە!
ئیسە …
تەڕینەڕەنگ
وەرم شاداریۆ وینوو!

ب.م (شارۆ)
94/3/9

************

گیان کناچێ! چن بە تاسەن دڵ بە پەلکەو شانەکەیت
هەم بە له‌ریاو ساوە کاڵاو سەرتەنوورەو نانەکەیت

ئاخ گوڵێو بوو ڕاو لوایتنە و تۆ چنیم پەی تۆ دەسات
بوونە هامڕاز سوخمە، خڕخاڵ، لەچکە سوور، پاوانەکەیت

سەردەمێوەن دوور جە باڵایت وێڵە شارانا دڵم
کامە ژیواین؟ وشکەلچما تەژنەشەن پەی هانەکەیت

جار بە جارێو مەیوە هۆشم گەرمە ژیوای چاوەڵی
سەی بنارا و هانە، باخێ و لەنجە، ڕەوت و سانەکەیت

هانە ئاسا هەرسەحەسرەت چا چەمامەو مەینە وار
پەی کرۆڵی و بەختە تاڵام چی مەشوو پەی شانەکەیت؟

چننە تەنگا دڵ پەرێ تۆ و شەرمێ ئینا لاتەوە
من سەرەیم ماروونە پەی لایت چی نماری ڕانەکەیت؟

گیان کناچێ، ها کە جەرگم پەی نێگایێت بۆ کەواو
دەس درێژی پەی بەیاو تۆ وەختێ ماچی: وا نەکەێت!

کافە، بازاڕ کەی متاوا من کەرا سەرمەس گوڵم
گردێ با قوربانه‌و دامی زوڵفەدێزا و دانەکەیت

من مەریوان و سنە و تارانم پەی چێش، تۆ نەوی؟
کەی متاوا با وەرانوەر گەردێ حەوشە و بانەکەیت؟

زوڵفەخاوات دا دە وارە و با گنۆ بەر مەسحەفت
تا کە وینی پا چەماتەو حاڵەتوو پەروانەکەیت

شارۆ هەردەم پەی دەموو تۆ دڵ بە تاسەن گیانەکەم
به‌ش که‌ ماڕۆ ڕۆچێ دووریت، به‌ی شەراوو یانەکەیت

#ب_م_شارۆ

ته‌رجومێوی ئازاد جه‌ شێعرێوه‌و عه‌باس که‌مه‌ندی

****************

خاک

هەریتا چن وەش گنۆ
وەختێ بێ عەقڵی وزۆتا مەشە
مەگەر مەزاندێ
شمشێرە خاکنە زوو ڕەنگەش وڕۆ؟

کامە پووتینا زوان نازۆرە پەشتەو چەناکەیش؟
کامە ئەسڵەحەن دماو تڕایش کپ نەبۆوە؟

چەناکەتاوە مەرگ ئاوێزانا
شەرەف شاهێد بۆ نێگاو کناچێمەو
سمێڵێ منیەیدێ سەروو ڕیشیتا!

ئەدایێوە هەزار وەچنە ،
خاک
بڕواش بەرزا بە ڕیشەیش ،
زەیتوون و بەلوو

پووتین چووزانۆ
چێروو سماشنە
ڕیشەو هەر دارێوە
هەزار گوپکێش ئینەی ڕاوە

ب.م (شارۆ)

***********

ب.م.شاروٙ دەسو تەرجەمەی و قسەوەشایچش هەن سەرەمڕە توٙڕە گلیٛگایەکانە پەخشیٛشا کەروە ، نمونەشا وارۆ بواندیٛوە : 

هەزار پایێوە بێ؛ وەختێوە هۆرپڕێ حەیوانەکاو دارسانی دەورشەنە کۆ بێنێوە تا تاریفێش کەرا. تەنیا یۆ چی حەیوانا وەشش هۆرپڕاو هەزارپای نێ.
کیسەڵێوە بێ. ئەرێ کیسەڵێوە حەسوودە…
ڕوێشا نامێوەش نویستە پەی هەزارپاکەی و واتەبێش:

ئەی هەزارپای بێ وێنە!
من یۆ چانیشانا کە هەمیشە تاریفێت کەروو و گەرەکما پەرسوو چەنی ئاننە زەریف هۆرپڕی و چۆپی کێشی؟
ئایا ئەوەڵ قاچوو ٢٢٨یت هۆربڕنی و دماتەر قاچوو شمارە ٥٩ی؟
یا بە قاچوو ٤٩٩ی دەس پەنە کەری ؟
ماتڵوو جوابەکەیتنا.
چەنی حۆرمەتیم. کیسەڵی…

هەزارپا دماو وانایۆ نامەکێ کەوتە داڵغە کە بزانۆ وەختوو هورپڕای چێش کەرۆ و کام قاچیش وەڵتەر بەرز کەرۆوە؟ دماتەر کام قاچ و …
بە داخەوە هەزارپا دماو ئی نامێ ئیتر هیچوەخت نەتاواش هۆرپڕۆ…!

قسێ بێ هۆ و بێ قیمەتێ خەڵکی جە ڕوەو دڵ پیسی و حەسادەتیوە تاوۆ زاڵ بۆ ملوو خیاڵیمارە و پەی وەڵکەوتەیما وەربەس وەشکەرۆ.

جە فەزای مەجازی
بە هەورامی: ب.م (شارۆ)
96/11/19

*************

شوانێوە، مارێوەش کە دلێ گژ و گیواوینە ئاویر دریا بێ، نەجات دا و وستش دلێ تۆشەبەرەکێش و کەوت ڕا.
چن هەنگامێ فرەتەر نەلابێ کە مارەکە سەرەش بەرئارد و واتش:
ملتەو دەو یا لچتەو؟
شوانە واتش: ئایا جەزاو خاسیم ئینەنە؟
مارەکەی وات: سزاو خاسی، خراپین…!
قەرارشا نیا تا جە یۆی پەرسا…
یاوێ ڕواسێوە و چەنەشا پەرسا چارەما چێشا؟
ڕواسێ وات: من تا سەحنەی وەڵینی نەوینوو مەتاوو قەزاوەت کەروو.
گێڵەیوە و مارەکەشا وستەو دلێ ئاویرەکەی.
مار دەسش کەرد هاوار و واتش: فریام گندێ… فریام گندێ
ڕواسێ وات: چا مەنەو تا ڕەسموو خاسی دنیانە هۆرنەپێچیۆ.

نە پێسە شوانەی خاسی خاس بە و نە پێسە ماری خراپ.
مشیۆ پێسە ڕواسێ بی و بزانی کێ لایەقوو خاسین…؟!

جە فەزای مەجازی
بە هەورامی: ب.م (شارۆ)
٩٦/١٠/٧

************

 hewraman
  • ده‌گاو دزڵییٛ

    ده‌گاو دزڵییٛ / عادڵ محه‌مه‌دپوور (باسیٛوی کوٙتا سه‌روو دزڵییٛ)   بە پاو ئا بەڵگە تاریخییا…
  • سوفی حسین نارنجڵەیی

    سوفی حسین نارنجڵەیی حاجی حسێن حمەڕەحیم سوفی  ئەشناسیا بە سوفی حسین نارنجڵەیی ، خەڵکو دەگاو…
  • ده‌گاو ژیواری 

    ده‌گاو ژیواری  وەڵیٛ جە گرۮ چیویٛ ژیوار واچیٛنە بە ماناو ژیوای و زیٛندەگی کەرۮەی و یاگیٛ ن…
Load More In هەورامانی بشناسدیٛ

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

هەمارو زانایی بیٛسارانی 

هەمارو زانایی بیٛسارانی پەیجوٙریێوەن بە قەڵەمو کورش ئەمینی ، بە تیٛر و تەسەلی لوان تانو زا…