یانە ویر بێیانەیی جە یانەو وێتەنە

بێیانەیی جە یانەو وێتەنە

155

بێیانەیی جە یانەو وێتەنە

نویسەر: ژیار سڵامەتیان       18/3/1397 مەریوان

ئێمەی ئینسانی هۆرامی و هۆرامانی، جیا جە فەرهەنگ، زوان، دین، تاریخ، محاڵ، ویروەکەردەی ، ئەنەفکریایما و ئەنەیاوایما جە جەهانو دەورو بەریمان، پێسەو گردینو ئینسانەکانو جەهانی، ئینسانێنمێ. شناجو گرد هەقێوە زاتی و ئینسانی چانیشا هەقو “زینە مەنەی” و هەقو ” ژیوای” هەقو “واردەی” هەقو “نیشتگای ” “هەقو چەنی ژیوای” و بە گردی داراو هەقوو هۆرچنیەو سەرئاماو وێمانەنمێ. ئێمە داراو هەقو ئانەیەنمێ کە چەنی بژیومێ و چەنی بوەرمێنە و چەنی جەهانی بوینمێنە. ئینە پەیوەندیش نەک هەر بە ئینسان بیەیمانوە هەن بەڵکووم بە هۆرامی بیەیچمانوە پەیوەندیش هەن. هۆرامی بیەیما کە وێمان بە ئاگاهانە هۆرچنیەن و شەتڵەو چەنی ژیوای و جەهان وینی ئێمەش پۆوە زیان و مەزیۆنە، بەشێوەن جە هویەتی ئینسانیمان. و تێکەڵو سیفەتی ئینسانیمان بیەن، ئانە کە ئێمە دفاع جە هۆرامی بیەیمان مەکەرمێنە، جە ئیساسەنە دفاع جە وجوودی ئینسانیمان مەکەرمێنە، جە هقۆق بەشەرەنە پەنەش مەواچانە “هەقو ئەختیارو ئینسانەکا پەی هۆرچنیەو هویەت و شێوەو ژیوای تایبەتی وێشان یا مەوجوودیەتو وێشان” ئی هەقانە کە باسمان کەردێ کەس نمەتاوۆنە بکەرۆنێشا بە لیباس و بورازۆنشا و ببڕۆشا بە باڵاو ملەتێوتەریەرە، پەوچی ئەگەر کەسێوە بەیۆنە مەسەڵەن بە ئەمنی هۆرامی کە ئاگاهانە حەز مەکەروونە کە هۆرامی بوونە و فەرهەنگو هۆرامانینە شێوەو ژیواو وێم هۆربچنوونە، بەیۆنە و بواچۆنە تۆ هۆرامی نیەنی، مەشۆ ئی لیباسە کە ئەمن هۆرچنیەن و مەواچوونەش و دلێو خەڵکێوە فرەتەرینە باوتەرەن و وەشنموونتەرەن تۆ بکەرینەش وەرت. ئینە ئەچێگەنە ئێتر یۆوەم زەربێوە کە مەدریوەنە ئەو ئەمنی، هۆرامی بیەکەیم نیەن، زەربە وەنەو “ئینسان بیەکەیمشان”دان.

وەختارێوە زاڕۆکەو ئەمنی هۆرامی، جە یانەو وێمەنە، مەشۆ بە زۆر و بە جەبر، زوانی فارسیش پەنە بوانیۆ، و یا جە کوردستاناتەنە زوانی کوردیش پەنە بواچان و بە زۆر فێرش بەکەران. مەسەلەکێ نەک هۆرامی و زوانەکەن، بەڵکووم “بە رەسمی نەژناساو ئینسان بیەو ئێمەن” بە “ڕەسمی نەژناساو کەرامەتی ئینسانی ئێمەن” بە “رەسمی نەژناساو هەقو ئەختیارین” بە “ڕەسمی نەژناساو هەقو ئینتخابین”. جا ئینە نامێش تەنیا یەک چێوەن ” بێیانەیی جە یانەو وێتەنە” یانەو ئێمە هۆرامانەن و هویتی فەرهەنگی هۆرامی ئێمەن کە هویەتی ئینسانیمان مەوزۆنە وەرچەم و مەکەرۆنەش بە بارەقەڵا، و مەژناسۆنمان بە جبەریمان. گەورێمان مەکەرۆنەوە و مەنمانۆما پێسەو ئینسانی ساحیب ئاوەزی، زوانمانەن کە شەخسیەتمان پەنە مەبەخشنۆ، کە بتاومێنە پێسەو ئینسانێوە سەرزینەی بژیومێنە، ڕاگاو ژیوایمان ئیدامە بدەیمێنە، ئانە فەرهەنگو هۆرامانیەن کە ئێمە جە وەرانوەرو ئازارە ڕۆحیەکانوە نگابانی مەدۆنە و وەرگیری جە دەسشیەیمان مەدۆنە.

فرێنێ ئا کموونیست و لیبرالیستانە، کە داعیەو ئینسانگەرایی(ئۆمانیسم)مەکەران، بەڵام وەختێوە باسو هۆرامی بیەی، فەرهەنگو وێت و زوانیت پەیشان مەکەرینە، بە خوێوەو فرە تەهقیر ئامێز، مەخوانێت پەنە و دماتەر مەواچان تەنیا ئینسانیەت مەهێمەن پەیمان. یا پەنەت مواچان “پان هۆرامیست”!؟ نمەزانوونە هۆرامی کام گەڕەکو خەڵکیش بە زۆرەملێ داگیر کەردەن، کام ئینسانش سەرو هۆرامی بیەی کوشتەن، کام حزبی فاشیستش نیانەرە، کامەنە دەسەڵاتو هۆرامی تا کابرا پەنەش بواچۆنە “پان هۆرامیست”!! ئانەنە کە جامعەی شپرزوو ئێمەمانان بۆنەو نەزانی و نائاگاییوە پاسە مەزانان ئینسانیەت هەن فەزاوە و مەشۆ فەزاوە بگێڵی پەرێش. نمەزانا کە ڕاگاو ئینسانیەتی هەر هەنە دلێو ئی دەگایاو هۆرامانینە کە بتاوی ئینسانێوە سالم بیۆزینەوە، فرەو ئێمەمانان بە هەڵە مەلمێنە و ئیفرات مەکەرمێنە، ئێمە پاسە مەزانمێنە شار یاگێو تەمەدون وبەرابەری  و ئینسانیەتین! کابرا مەفەرماوۆنە: “ئێمە پەوچی گەوجێنمێ شارما نیەن” نمەزانۆ کە ئانە مەژگەن و ویرەن کە مەشۆ تەغیر بکەرۆنە نەکا نیشتگاو ئینسانەکان. ئەردۆغان و حزبو ئاکەپەی دەیان شارێ گەورێشان هەنێ، دەخۆ تۆمو فاشیستی هەن لاو ئادیشانوە، کوردەکانو عێراقی، هەولێر و سلێمانیشا هەن، بەڵام خۆ مەژگی عەشیرەیی و نێرسالاری ئەچاگەنە، حکومەت مەکەرۆنە.

لنین: ڕابەروو کمونسیتەکانو جەهانی “وێش هەن سەروو ئا باوەڕیوە کە ئەدەبیاتو ڕۆسیەی نەبیایێ هیچ وەخت ئەمن نەتاوێنا فکرەکەیم ئەپا جۆرە کە بێم و گەرەکم بێنە دلێو دڵوو خەڵکینە تئۆریزە بکەروونەوە”. وەختێو لنین باسوو تۆلستۆی مەکەرۆنە، تۆلستۆیێوە کە خواپرس و دیندار و ئەخلاق باوەڕەن، بە ئینسانێوە سەرزینە و ژیر و خزمەتگوزار تاریفش مەکەرۆنە، بەڵام ئارۆ هەر کەسی مەدیەی، مەسەڵەن بێ ئانەیە کە یەک دانە دیوانە شێعری هۆرامیش وانابۆوە، مەیۆنەو وەڵێنە گردو شاعرەکانو هەزاران ساڵەو هۆرامانی پاقلیر مەکەرۆنە و بە دژمانی قسێ سووکێ مەشۆرنێشاووە، پاسە مەزانۆ ئینە ئێتر ئینسانیەتەن!. ئارۆ لاو ئێمەنە بە کمونسیتێوە بواچە، ئەدەبیاتی هۆرامیی، سێر و پەڕ پەنەت مەخوۆنە و مەواچۆنە ئەمن ئەسڵەن زوان پەیم موهێم نیەن، فەرهەنگ پەیم موهێم نیەن، مەیلم بۆنە فارسی قسێ مەکەروونە، ئانەنە کە ئێمە ڕاگاو یاوای بە بەرابەری ئینسانەکایچما وڵاوناینە و نەک هەر ڕەنگەو ئینسانیەتیما بێ ڕەنگە کەردێنە بەڵکووم پاسەیچ مەزانمێنە تەنیا سەرچەمەو ئینسانگەرایی هەن لاو ئێمەوە. لیبرالەکانیچ هەر پێسەو کمونیستەکان، ئادیشایچ بە شێوێوە ڕەئالیستی و خەڵاونکارانە ئا ساختارە سیاسیانە کە ئارۆ هەنێ سەروو دەوریوە و گردیشان بە واقعەیت مەدان قەڵەم و گرد چێوێ جبەرو ئادیوە ڕەد مەکەرانێوە. مەسەڵەن باسو لەخش بیەو کلکەو “پاڵنگێوە” جە بۆرکینافاسۆیەنە مەکەرا بە بڵنگۆو گردینو ڕەسانەکان، بەڵام مەرگو سەدان ئینسانی ئافریقایی جە یەک ڕۆنە و یا کوشتەو هەزاران ئینسانی جە فلستین و سوریە و ئێران و عێراق و تورکیەنە، مسقاڵە زەڕە باسش چەنە نمەکەران. ئینەنە فەلسەفە بۆگەنەکەشان.

مەسەلەکێو ئارۆ هۆرامانو ئێمەیچ داختەرەنە و هەر کەس مەیۆنە و بێ ئانەیە کە ئێحترام بنیۆرە پەی ئینسان بیەو ئێمەی هۆرامی، و بێ ئانەیە کە پێسەو ئینسانێوە ساحیب دەسەڵاتی وەرچەمان بگێرۆنە، بە لەفز و تەشکێوە “تاتەسالار” ئەمرت وەنە مەکەرۆنە، و پەنەت مواچۆنە کە ” هۆرامی، کوردەن، و تۆ کوردەنی نە زیاد نە کەم” و هەر کەس جبەروو ئی عەقیدەیش بۆنە ئانە کراهە گیریان، و جاسوسەن، و گەرەکشەن ئاژاولێ بنیۆوە بەینو کورد و هۆرامی.! ئانەنە کە ئێمەی هۆرامی، جە یانەو وێمانەنە، بێ یانێنمێ، یانی ئێمە کە جە ڕۆ جە ئەدا بیەیمانوە بە زوان، فەرهەنگ، داب و نەریت و جەهان بینی هۆرامیوە ژیواینمێ و مەژیومێنە، سەختیەکا و وەشیەکانو ژیوایمان گردشان تێکەڵو ئا فەرهەنگینێ، ئارۆ ئەشیۆ هەقو بەروستەو شناسنامەو وێما نەبۆمانە. و بە هویەتێوە جەعلی و درۆیین کە سازە و پچیاو زهنیەتی نژادپرسانەی و غەیرەئینسانی قەڕنەو18یەن، بشناسانمان بە جەهانی. مەشۆ ئێمە بیمێ ئەپا چێوە کە ئادیشا گەرەکشانەن، خۆ هیتلێر چێوێ زیاتەر ئەچی دیدگایشە نەوات، تەنیا واتش: “یەهودی، نمەتاوۆ یەهوودی بۆنە، تەنیا وەختێوە ئینسانەن کە وێش بە نژادوو ژرمەن و ئاریایەکان بدۆنە قەڵەم” ئارۆ کوردایەتی بیەن بە گەورەتەرین مڵۆزمەو هەرمانەو ئێمەی هۆرامی. ئەجۆما مەشۆم وەختێوە باسو هویەتی هۆرامی وێمان کەردمان و یا داواو هەقە ئینسانیەکانمان کەرد، مەشۆ بە یەکە یەکەو ناسیونالیستە کوردەکان بسەلەمنمێ و ئیجازەشا وەنە بگێرمێنە کە ئایا ئێمە ئەختیاروو ئینسان بیەیمان هەن یا نیەنما؟ ئایا متاومێنە بواچمێنە ئێمە کوردێ نیەنمێ یا نە؟ چەولایچوە مەشۆ جە قۆمو ساحیب دەسەڵاتو فارسی و دەسەڵاتو شێعەو ئێرانی مجەوز بگێرمێنە کە ئانە متاومێنە سەروو تەوەنەنماکانو هۆرامانیوە نما بوانمێنە بەڵام دەسێ نەگێرمێ، یا متاومێنە هۆرپڕمێ و شاناما نەجووڵنمێوە. یا متاومێنە کلاسو هۆرامی جە یانەو وێمانە پەی زاڕۆکانما بەرمێنە ڕاوە. ئیجازە هەن!! جگەم ئەچی دوەجەرەیانەی(کورد و فارس) ئەشیۆم ئێمە جە دانێوە کمونیستی ئیجازەو بگێرمێنە کە ئایا ئی هەرمانێ کە ئێمە مەکەرمێنەش ئینسانیەتش چەنەن!؟ یا چەولاوە مەشۆ بزانمێنە ئایا نیزامی لیبرالیسم ئەپی هەرمانەو ئێمە بازارەکانش نمەوسان یا بازاری ئیقتسادیش کەساس نمەبۆنە.

دەلیلەو ئی مەسەلێ تەنیا و تاق ئانەنە کە ئێمەی هۆرامی و هۆرامانی “جە یانەو وێمانەنە، بێیانەیی مەکێشمێنە” بێیانەیی نەک یانی نەبیەو تەوەنا، هەڕەو بانی، نەیجەبان، دارێ، مەبەستم جە بێیانەیی یانی “هەقو ئێختیاری ئینسانیمان چەنە ئەسنیان” “هەقو ئینتخابیمان چەنە ئەسنیان”. بەڵێ ئارۆ گرد کەس مەشۆ نامێو ئازادی ئەپا جۆرە کە وێش گەرەکەشەنە بە کار باوەرۆنە، بەڵام ئێمەی هۆرامی چوون جەوروو بێیانەیی مەکێشمێنە، ئی هەقەمانە نیەن کە بواچمێنە ئێمە خۆ تەنیا گەرەکمانەن بیمێ بە ساحیبو یانەو وێمان، نە چێوێوە زیادمان گەرەکەن نە گەرەکمانەن یانەکاو تەری داگیر بکەرمێنە، گرد کوردێوە گرد فارسێوە متاوۆنە دلێو مەنتقەو هۆرامانینە و سەروو یانەو ئێمەرە بلۆنە و بیاوۆنە بە ئامانجەکانش، بەڵام پەی هۆرامی ئی هەقە نیەن، کە هۆرامانی بژیوۆنە. پژاک، پ ک ک، دمۆکرات، کۆمەڵە، بەسیج، ئەرتەشی، لیبرال، کمونیست، گردکەس مەیرە هۆرامان و شەڕ پەی وێش و ملەتەکەیش مەکەرۆنە، هۆرامیێچ جە یانەو وێشانە، مەشۆ تاریخو بێیانەبیەی بویاران، ئانەنە کە بێیانەیی ئێمە کەم کەم بیەن بایسوو ئانەیە کە مەردمەکەمان، هەر یۆشان وێش بدۆ تەنوەو یانەو لایدەکانوە، پەوچی هۆرامیەکان، ئارۆ وێشان مەچەسپنان کوردیرە و فارسیرە و عەرەبیرە، دەلیلەش تەنیا و تاق ئانەنە کە بەشکەم بتاوانێ جە بێیانەیینە(بێهویەتی) بەر بەیا، نائاگا چانەیە کە هەر چی مەلان وەڵتەروە بێیانەتەرێ مەوان. با گرد هۆرامیێوە دفاع جە یانەو وێش بکەرۆنە نەکا بۆ بە مەقاژوو دەسوو ئا کەسانانە کە جە یانەو وێشەنە، بێیانەشان کەردەن .

 hewraman
Load More In ویر

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

پیر سکڵه‌

پیر سکڵه‌   داریوش ڕه‌حمانی په‌ی نه‌به‌ز هۆرامی ئه‌جۆت پاسه‌نه.پاسه‌نییه‌ن.ئه‌ڵبه‌ته‌ پاسه…