یانە هەواڵیٛ ئەرەنیشتەی شنەو فەرهەنگو هەورامانی

ئەرەنیشتەی شنەو فەرهەنگو هەورامانی

141

ڕۆ دوه‌ شه‌مه‌ی ڕاکه‌وتوو‌ 07/03/1397ی سه‌عات یه‌رێ و نیموو دماو نیمه‌ڕۆی ئه‌ره‌نیشته‌ی حه‌فته‌یی ئه‌نجومه‌نوو نه‌سیمی جه‌ یانه‌ی فه‌رهه‌نگی نه‌سیموو فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی لوا ڕاوه‌. ئه‌چی ئه‌ره‌نیشته‌ینه‌ که‌ کاکه خالێدقانێع، کاکه‌‌ حمه‌ڕه‌شید ئه‌مینی، کاکه‌ مۆمن یه‌زدانبه‌خش، کاکه‌ فه‌یسه‌ڵ هه‌دایه‌تی، خاتوو گۆنا ڕاپه‌یما، خاتوو ئامینه‌ ره‌زایی، کاکه‌ جه‌ماڵ قادرپوور، کاکه‌ موختار مه‌حموودی، کاکه‌ حسه‌ین وه‌فایی ، کاکه‌ که‌یوان موساعێد و وێم ئیبراهیم شه‌مس حازری و به‌شداری بێنێ، سه‌روو ڕه‌وتی نویسیاری زوانی هه‌ورامی و ڕانویس و ڕازوانوو ئی زوانیه‌ باس کریا. چکیاره‌و باسه‌که‌ی ئینه‌ بێ:

نه‌سری هه‌ورامی ته‌مه‌نێوی فره‌ توول و درێژش نیا، و به‌ جدیه‌ت به‌ پانزه‌ ساڵێ نمه‌یاوۆ. به‌ڵام ئه‌چی دویه‌ر ساڵه‌نه‌ و دماو هه‌مامه‌و داستان کۆتای و به‌ ته‌به‌عوو ئانه‌ی ده‌س به‌ قه‌له‌م بیه‌ی گردوو نویسه‌را و شاعیره‌کاما سه‌روو نویسه‌ی به‌ زوانی هه‌ورامی و ئا که‌سێ که‌ عه‌لاقه‌شا به‌ زوانی هه‌ورامی بێ و به‌ تایبه‌ت دماو ئانه‌ی تلگرام ئی فورسه‌تشه‌ به‌ گردیما دا تا پیوه‌ره‌ بیه‌ی ته‌جره‌به‌ که‌مێ و کۆمه‌ڵگای فه‌رهه‌نگی و زوانی مه‌رزنمێره‌، چن که‌سێو جه‌ شاره‌زایاو ئه‌ده‌بیاتی ده‌سشا که‌رد به‌ ڕانویس وه‌ش که‌رده‌ی:

1- وانه‌ی هه‌ورامی نویسه‌و کوورش ئه‌مینی و عه‌بدوڵڵای حه‌بیبی و ژیار سڵامه‌تیانی که‌ دماته‌ر نه‌قدش سه‌ر کریا و واچیا که‌ ئی رانویسه‌ تایبه‌ت به‌ لهۆنی نویسیان و ژیار که‌ یۆ جه‌ نویسه‌ره‌کاش بێ، بی به‌ مونته‌قێدی ئه‌سڵیش
2- ئاکۆ مارانی ئینه‌ چن ساڵێوا ڕانویسیوش نیانه‌ره‌ و ئه‌گه‌ر چی نه‌قدی فره‌ش سه‌ر کریا چن که‌س جه‌ شاره‌زایاو ئی کاریه‌ پیسه‌و عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی و کوورش ئه‌مینی و چن که‌سیوته‌ر به‌ سه‌نه‌د و به‌ڵگه‌ کاره‌که‌شا به‌ چالێش کێشا به‌لام ئی براده‌ره‌ ئه‌سڵه‌ن حازر به‌ قه‌بووڵوو نه‌قدی نه‌بی و ئیسه‌یچ په‌ی وێش ته‌نیا ئی ڕانویسشه‌ نیانه‌ره‌.
3- دوکتر مه‌هدی سه‌جادی جه‌ هه‌ورامانه‌نه‌ که‌سش قه‌بووڵ نیا و ئینا سه‌روو ره‌وتوو وێشه‌و و ڕازوانێوی یه‌ک نه‌فه‌ره‌ش نویسه‌ن. ماچوو یه‌ک نه‌فه‌ره‌، چوون تا ئارۆ که‌س ته‌رم نه‌دیه‌ن جه‌ رانویسوو ئادی په‌یره‌وی که‌رۆ.
4- دوکتر ناجێح گوڵپی که‌ ئادیچ رانویسش سه‌روو په‌یلواو وێش نیانه‌ره‌ و پیسه‌و کتیبی چاپش که‌رده‌ن.
5- مامۆسا جه‌ماڵ بیدار که‌ ئادیچ رانویسی تایبه‌توو وێش هه‌نش.
6- کاکه‌ سیامه‌ند هه‌ورامی که‌ ئادیچ به‌ رانویسوو وێش منویسۆ
7- فه‌ریبورز موسازاده‌ که‌ ئادیچ کتیبیوش په‌ی زارۆڵا به‌ رانویسوو تایبه‌توو وێش نویسه‌ن.
8- ژیار سڵامه‌تیان و داریۆش ره‌حمانی که‌ بێجگه‌ رانویسی رازوانێوی جیاوازشا نیانه‌ره‌ و نامێشا نیان ڕازوانی کلاسیکی هه‌ورامی به‌هره‌ گێرته‌ی جه‌ شێعره‌و گۆرانی نویسه‌کا ، جه‌ حاڵێوه‌نه‌ شێعره‌ که‌ زوانوو ئێحساسیا، نمه‌تاوۆ بۆ به‌ وه‌ش که‌روو ڕازوانی و فره‌و ئا شاعێرا هه‌ورامی زوانێ نه‌بیێنی و ته‌نانه‌ت فره‌و ئانیشا که‌ گۆرانێ بیێنێ، زوانشا چنی زوانی هه‌ورامی قه‌رابه‌تی نزیکش نه‌بیه‌ن. رازوان به‌ نه‌سر وه‌ش بۆ و نه‌سری هه‌ورامیچ عه‌مرش فره‌ درێژ نیا و ئیسه‌ ئینا ئه‌وه‌ڵوو رایوه‌.

په‌س موازۆ ئێمه‌ به‌ ئێجماع به‌یمێ سه‌روو یه‌ک رانویسی و رازوانی ڕه‌هیه‌ ده‌یمی نه‌ک هه‌ر که‌س جه‌ هه‌ر گۆشیو په‌ی وێش و به‌ ته‌بێعه‌توو وێش رانویس و رازوانێو بنیۆره‌ که‌ ئینه‌ نه‌ ته‌نیا کۆمه‌ک به‌ ترۆقوو زوانی هه‌ورامی نمه‌که‌رۆ، ته‌نانه‌ت بۆ به‌ مایه‌و سه‌روه‌نه‌شێویای.

دماو قسه‌ و باس سه‌روو ئی بابه‌تیه،‌ ته‌گبیر کریا مۆئه‌سێسه‌و نه‌سیموو فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی به‌ ئێرادێوی پۆڵاین به‌ به‌شداری ئه‌نجومه‌نه‌ هه‌ورامیه‌کا و گردوو ساحیبنه‌زه‌راو فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌بیاتوو هه‌ورامانی په‌ی یاوای به‌ ئا ئاکامه‌ به‌رزیه‌ که‌ ئه‌ره‌مه‌رزناو فه‌رهه‌نگستانوو زوانی هه‌ورامیا، ده‌س جه‌ هه‌وڵ و ته‌قالای نه‌کێشۆ.

ته‌گبیر کریا:
1- په‌ی ئه‌ره‌نیشته‌و حه‌فته‌ی دماینی جه‌ ساحیب نه‌زه‌راو زوان و ئه‌ده‌بیاتی هه‌ورامی خوڵکه‌ کریۆ تا ئی باسیه‌ کارشناسانه‌ به‌را وا‌ره‌و.
2- ساڵه‌و 1395ی په‌ی ئه‌ره‌مه‌رزنای فه‌رهه‌نگستانی کاری فره‌ کریا و ئه‌ندامێ دیاری کریای و گراله‌ و ئه‌ساسنامه‌یچش وه‌ش بی به‌لام هامکاری نه‌که‌رده‌ی بڕیو جه‌ ئازیزا کاره‌که‌ش نیمه‌کاره‌ ئاست. ئی ئه‌ندامێ هه‌مته‌ر خۆڵکه‌ کریاوه‌ تا سه‌روو درێژه‌ دای به‌ هه‌رمانه‌و فه‌رهه‌نگستانی ته‌گبیر و روێژ که‌را و ئه‌ندامی تازێ هۆرچنیا و زه‌مینه‌ په‌ی به‌رده‌ی راوه‌و کونفه‌رانسیوی دوه‌ ڕوه‌ی فه‌راهه‌م کریۆ.
3- ئیجازه‌ نامه‌و گێرته‌و کونفه‌رانسیوی ته‌خه‌سۆسی دوه‌ روه‌ی جه‌ ئیداره‌و فه‌رهه‌نگ و ڕانموونی پاوه‌ی گیریۆ.
4- په‌ی دماو ڕه‌مه‌زانی کۆنفه‌رانسیوی دوه‌ ڕوه‌ به‌ به‌شداری گردوو ساحیب نه‌زه‌راو زوان و ئه‌ده‌بیاتی هه‌ورامی جه‌ ساڵۆنه‌و ئیداره‌و فه‌رهه‌نگ و ڕانموونی پاوه‌ی گیریۆ. ئی کونفه‌رانسه‌ مشیۆ بی هیچ لایه‌نگیریێو بلۆ راوه‌ و گردوو ساحیبنه‌زه‌را موافیق و موخالێف حزوورشا بۆ. جه‌ هه‌ر په‌نج به‌شوو هه‌ورامانی (به‌شی زوانی) لهۆن و ته‌خت و پاوه‌ و ژاوه‌رۆ و هه‌رێموو کوردستانی به‌شداری با تا هیچ باسێو ئێتر نه‌مه‌نۆوه‌.
5- ئی مۆئه‌سێسه‌ جه‌ ته‌ماموو مۆئه‌سێسه‌کا و ئه‌نجومه‌ن ئه‌ده‌بیه‌کاو هه‌ورامانی داواو هامکاری که‌رۆ. ئیشه‌ڵڵا گردێما په‌ی ڕه‌ونه‌ق و ترۆقوو زوانی هه‌ورامی ده‌س ده‌یمێ ده‌سوو یۆیه‌و.

فه‌رهه‌نگستانوو زوانی هه‌ورامی
ئی هه‌رمانێ سه‌بروو ئه‌یۆبیش گه‌ره‌کا و ئێمه‌ هه‌نما! به‌ڵام نه‌ ئا سه‌بره‌ که‌ بنیشمێره‌ دیاروو ڕه‌حموو خوایه‌و، ئی هه‌رمانێ فره‌ سه‌خته‌نه‌ و (گاو نر خواهد و مرد کهن). ئی هه‌رمانێ بێجگه‌ سه‌بروو ئه‌یۆبی، گه‌نجوو قاروونیچش گه‌ره‌کا ، خۆ ئێمه‌ گه‌نجوو قاروونیما نیا تا ته‌ماموو زه‌حمه‌ته‌کا و ده‌ستاورده‌کا ئانیشا تا ئیسه‌ په‌ی هه‌ورامانی زه‌حمه‌تشا کێشان په‌ی فه‌رهه‌نگستانی به‌ زه‌ڕ بسانمێ و یا جه‌ ئیسه‌و مه‌عاش بڕمێوه‌ په‌ی که‌سانێوی که‌ بلا شۆنۆ ئی هه‌رماناره . به‌ڵام ئێمه‌ هه‌ر ئانێنمێ گردوو دنیاو ده‌وروبه‌ریما نه‌یاراما پنه‌ و زوانی هه‌ورامیما یاونا ئی حاڵه . ئێمه‌ ئه‌گه‌ر ساحیب زه‌ڕ نیه‌نمێ ساحیب غیره‌ت که‌ هه‌نمێ ، ئێمه‌ ئه‌گه‌ر گردما یۆوه‌ بیمێ و بێ چه‌مه‌ڕایی به‌ دڵ کار که‌رمێ، به‌ ئاکام میاومێ ، به‌یدێ به‌ ته‌عه‌هۆدێوی که‌ دانما عه‌مه‌ڵ که‌رمێ و بنچینه‌و فه‌رهه‌نگستانه‌که‌یما مه‌رزنمێره . ئیشه‌ڵڵا هه‌روه‌ره‌نه‌ کاره‌کێ رێکێ گنا. خشته‌و ئه‌وه‌ڵی حه‌سێبه‌نه‌.

 hewraman
Load More In هەواڵیٛ

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

پیر سکڵه‌

پیر سکڵه‌   داریوش ڕه‌حمانی په‌ی نه‌به‌ز هۆرامی ئه‌جۆت پاسه‌نه.پاسه‌نییه‌ن.ئه‌ڵبه‌ته‌ پاسه…