هاڵ – 3

262

هاڵ – 3

کێخا مارف   ‌دوێ یه‌رێ ڕوێ  چی  وه‌ڵته‌ر لوا  بێ سه‌فه‌ر ، خه‌ڵک ئه‌ره‌جۆشان  لوان  ڕاپورتو  کوشیای( ئه‌سکه- ‌ی) یاونو به‌  ده‌وڵه‌تی به‌شێته‌ر واچێنێ “پاسگه‌و ئه‌منیه‌ی  چڕیه‌ن‌ ” .

کێخا  دمای ئه‌وه ‌سیای  مانیای  له‌شیش  واتش:  “مه‌لو سه‌رێ  ماموسای ده‌و” . کێخا ژه‌نی که‌ ئینه‌ش ئه‌ژنی ، ده‌نگو باسو مزگی ، قسی ژه‌نا  ده‌گای ،  ئانه‌ په‌شته‌ سه‌رو (یاسین ) کناچه‌زایش واچیان سیر تا پیاز په‌ی  کێخایش  گێڵناوه‌ .

کێخا به‌ توڕه‌یی  واتش : ” ئه‌جۆم ئی هه‌تیمو (ئه‌وله‌سه‌ن – یه‌ ) سه‌ره‌ش هنو وێش نیه‌ن  کوگه‌ش یاونان باسو  پیاو ده‌وڵه‌تی که‌رو گه‌ره‌کشا سه‌ره‌مان دۆ به‌ فه‌ته‌ناته‌ره‌ ! باپه‌رده‌چیۆم  ئه‌شۆ  دوی قسێش  چه‌نی که‌روو .”

مامۆسا خه‌ریک بێ هیزمێ وزی لێ سومپای . مامۆسا ژه‌نی که‌ ده‌نگو  یاللاو کێخای- ش ئه‌ژنی به‌ره‌و یانه‌ی- ش  په‌ی واز که‌ردو خێرئامایش  په‌نه‌ وات . ماموسا هورست  سه‌رو پایا  ڕوو به‌ کێخای واتش یاخوا به‌ خێربه‌ی (کاک مارف)  زه‌ینمه‌نه‌ بێ ئیسته‌ کیانو یانه‌ ، بزانو سه‌فه‌ر ئامانیۆ ؟ چه‌مما گنو یوتری . ئا ژه‌نه‌کێ چایي باره‌ په‌ی کێخای .

ماموسا دمای په‌یجۆر بیه‌ی وه‌زعه‌و ڕای و خه‌وه‌رو باسی  قسه‌کێ (‎‎ سوفی کاکه‌- ی) و ئانه‌ جه‌ مزگی واچیابی به‌ وردی یاوناش گوشێ کێخای .

(کێخا مارف ) ڕوه‌ش که‌رده‌ مامۆسای ، ڕاسیت گه‌ره‌کا بڕێ  ورده‌ هه‌رمانه‌م بێ جه‌ په‌راویزو هه‌رمانه‌کێنه‌  واتـــم بــا گوشێ ده‌و ئاویه‌ره‌ بزانو ئی “هه‌تیمه‌” هه‌ژاره‌شان چی کوشته‌ن  به‌ڵام په‌ی به‌خته‌و من هه‌رکه‌ یاوان شار تووشم  بی به‌ تووشوۆ (گروبان زه‌ینه‌لی) – وه‌!

” ها کیخا چێ چێش که‌ری ؟ خه‌یرا پی زمسانه‌ سه‌خته‌نه‌ ئاماینی شار ، کارو خه‌یریت نا ده‌سو ئێمه‌ خه‌به‌رمان نیه‌ن ؟ کیاسته‌نیشان یا وێت ئاماینی؟ وه‌ختی ئێمه‌ سه‌ختی که‌رم سه‌رمان وه‌نه‌ ده‌ی خه‌به‌ر کیانی نه‌وه‌شه‌نان ، به‌ڵام ئیسته‌ درده‌ت چه‌نه‌ نیه‌ن ؟!

گروبان : کۆڵێ ته‌ر لاتاوێ چێمنێش وارنای ملمه‌ره‌  خه‌به‌رو باسو ده‌گایش په‌رسا  منیش زوانم سۆت باسو  (ئه‌سکه‌- یم) که‌رد . گروبان هه‌رکه‌ نامی (ئه‌سکه‌- یم) به‌رده‌ ده‌موده‌س فاڕیا به‌ توڕه‌ یي قێڕناش سه‌رمه‌ره‌ . ” یانی چێش که‌سێ خه‌ڵکو ده‌گای کوشیان ، حه‌وزه‌و مه‌ئموریه‌تو  منه‌نه‌ و که‌س خه‌به‌ردارو پاسگایش نه‌که‌رده‌ن ؟! مه‌گه‌ر وڵات بێ ساحیوه‌ن . خه‌ڵک کوشیۆ و ئێمه‌ نه‌زانــم ! سه‌ربارو گردی ئه‌سپه‌رده‌ کریو دیسان که‌س  تاته‌و مه‌ردم ” ده‌وڵه‌تی”  به‌ حه‌سێب نه‌ورۆ ؟! ماشاڵڵا ئه‌و کێخاو حکومه‌تی ! ئێمه‌ دڵمان به‌ کێ وه‌شه‌ن . په‌ی کێ گیانو وێمان چه‌نی چه‌ته‌و دزی مه‌وزم خه‌ته‌ر؟” .

” کیخا گوشێم داره‌نه،‌ ئه‌شۆ ڕاپورته‌که‌یش هه‌رچی زووته‌را  بنویسی و وێت باریش پاسگا کیخا ویرت نه‌شۆ  ڕاپورته‌که‌نه‌ بنویسی کی ته‌رمو( ئه‌سکه-‌یش) ئارده‌نو ؟  چکۆ کوشیان ؟ چی کوشیان ؟ به‌ چێش کوشیان ؟ كێ کوشته‌ن ؟ کێ ئیزنش دان شاراشۆ ؟ به‌ پاو قانونی زه‌روورا بێ دما که‌ۆته‌ی په‌روه‌نده‌ په‌ی  ئی  که‌سا بینــم و  کیانمێشان  مه‌حکه‌مه‌ .

چیرو ده‌سه‌ڵاتوو  گروبان زه‌ینه‌لی- نه‌  که‌س نمه‌ تاوۆ ده‌سو قانونیۆ به‌رشۆ . کیخا مه‌شیۆ په‌یم ڕۆشن که‌ری ئه‌سکه‌ پیاو کێ بیه‌ن ؟  ئا لۆکه‌یه‌ گۆشێتانه‌ به‌ر باردێ  ده‌ورانی عه‌شایری  ته‌مامیان . دوژمه‌نی چه‌نی ده‌وڵه‌تی گران  په‌یتان  ته‌مامیۆ . وه‌ڵی ئانه‌یه‌ حوکمو جه‌لبی کیانوو  په‌ی  ده‌گاکێتان  چاره‌ سه‌رش که‌ردی . کیخا تو خاس مه‌زانیي ” که‌ڵ به‌ موو به‌ندا ” .

مامۆسا ، ( زه‌ینه‌لی) ئینه‌شه‌ واتوو به‌بێی خوا حافزی په‌شتیش هۆرکه‌رده‌  لوا . به‌ قورئانێ خه‌تمت فه‌رماوان تف ده‌ممه‌نه‌ وشک  مــدرا ، سه‌ره‌م گیج بی. که‌ ده‌نگو (زه‌ینه‌لی)  نه‌مه‌ن نمه‌زانوو چندش پۆ شی تا مـن هایی بیاوه‌ . هه‌ر ئانه‌ مه‌نه‌ن واچوش  سه‌رم وه‌نه‌ شیویا  ویرم شی چی ئامێنان و کۆگه‌ لوێنێ؟

به‌ هه‌ناسه‌ سواری وێــم یاونا چایخانه‌ که‌و ” عه‌به‌ لاڵی” . په‌رساش ها کیخا به‌ خه‌یر به‌ی خێرا  ئی وه‌خته‌ به‌ر که‌وته‌نی ؟!  ئه‌ره‌جوم ڕه‌نگو ڕووت ته‌مام نیا ! ئه‌منی ناهومید واتم (عه‌به‌) جارێ چایێم په‌ی باره‌  کوچێ هه‌رمانه‌و شاریم بێ زاڕوکه‌ما  نه‌ه‌وه‌شا .

(عه‌به‌) چایی دیژله‌مه‌ش  نیا وه‌رو ده‌میم و ده‌سش به‌ قسا که‌رد : ” خه‌ڵکوو چایخانه‌ی به‌گه‌رمی باسو ئامه‌و تفه‌نگچیان مه‌که‌ران . ماجان تاقمی تفه‌نگچیێ چه‌و دیــم ئامێنی ، نیازشان بیه‌ن  پاسگاکێ  (که‌لو به‌ره‌ی)  بدان وه‌رو تفه‌نگان . خه‌فیه‌ خه‌وه‌ره‌که‌ش په‌نه‌ داینی . شه‌وێ سه‌رو  ڕایشان وه‌نه‌ مه‌گیران . شونی ته‌قه‌ که‌رده‌و هه‌ردوه‌ لای ره‌ (ئه‌سکه‌) کوڕو( خوا مرادی) که‌ کوڵبه‌رشان بیه‌ن کوشیان .

پاسگا نیازش هه‌ن کوچێ هوا کێ ئه‌هوه‌نه‌ بۆ گنا تاقیب . به‌شێ زه‌نده‌ شان  نه‌ها لاو به‌رشیه‌ کانوو ئه‌ودیمی ، تاقمی ته‌ر ماچان چه‌تی بیه‌نێ .  چینێ ته‌ر کارو  پاسگایش  مه‌زانان په‌ی پله‌و مه‌قام  زیاد که‌رده‌ی و تاڵان و جه‌ریمه‌ ئه‌سه‌ی جه‌ خه‌ڵکی .

ڕاسه‌کێش ئه‌من ئه‌لف تا بێ لچــم نه‌تره‌کنا ، وێــم نه‌وست ئا واحێده‌  ته‌نیا واتــم ژه‌نه‌کی( ئه‌سکه- ‌ی) زه‌یسانه‌ بێ  هیچشان په‌ی ژیوای شکه‌ نه‌وه‌رده‌ن  شوه‌که‌یش واته‌ن ” وه‌ڵی ئامه‌ی زاڕوکه‌یمان سه‌فه‌رێ ( ئه‌ودیم – ی)  مه‌که‌روو ، زمسانه‌که‌ سه‌خته‌ن ڕاکێ ئه‌من و ئه‌مانه‌نه‌ . خودا یار بۆ هیچ نمه‌ قۆمیۆ ، به‌شکه‌م ڕزقو ڕوزی ویمان و زاڕوکه‌یما ده‌ســم گنو .  ئانه‌ نیه‌ن هیچ شکه‌ نمه‌به‌رم  تۆ وه‌ری .

ڕه‌نگ زه‌ردو زایفه‌ بیه‌نی . مه‌تی (ڕێحان- ێ) دایه‌نێ په‌نه‌واتان ئیي “ژه‌نێته‌ فره‌ زایف و که‌م هازه‌نه‌  په‌ی وێش و زاڕوکه‌یش خاس نیه‌ن” . به‌شکه‌م تادره‌نگ نه‌ویه‌ن ڕزق و ڕۆزیی ده‌س وزوو” . خودا به‌خشوشان ئانه‌ وێش و ژه‌نه‌کیش هه‌ردوێ به‌ جاره‌ێ فوتیای …

کێخاژه‌نی  کوچی که‌لوپه‌لو یانه‌یش واسته‌ بێ  په‌ی ئه‌سایش لوان دوکانو (میرزا ڕه‌حیــم- ی) ، سڵام- ش کیاس خزمه‌تتان . جه‌ختش که‌رد په‌ی وێره‌گای بلوو یانه‌ . ڕاسو پاک دڵه‌ ڕاوکی قسه‌کانوو (گروبانی) ویرو هوشش خجڵنا بێنی . مێمانداری و گه‌رمو گوڕی میرزای یاونان سه‌رو قه‌ناعه‌تی.  سفره‌و دڵیــم په‌ی که‌ردؤ . ڕجام وه‌نه‌ که‌رد به‌شکه‌م عه‌ریزه‌-ی خاســـم په‌ی بنویسؤ بده‌وش به‌ ئیداره‌ی  به‌ش ئینه‌ خودا بۆ  هه‌ر نه‌بۆ کوشیای( ئه‌سکه‌ی) هیچ شه‌ڕو گروبانی- ما  کوڵێ  که‌راوه‌ .

مامۆسا خودا هور مه‌گێرو( میرزا ڕه‌حیم)  سێوای هام خه‌می و به‌ر بڕیه‌ی داخداری ویش په‌ی ئیي  پێش هات و موسیبه‌تیه‌  به‌ره‌که‌و  ده‌گاکێما – ش  گرته‌ن  حازر بی  به‌ دڵ و به‌ گیان عه‌ریزه‌که‌م په‌ی بنویسو  به‌ڵام قسێوه‌ خاسه‌ش که‌رده‌  واتش :  ” ئه‌گه‌ر وه‌ڵته‌ر بلی  خزمه‌تو ماموسای ده‌نگه‌ کێتا که‌ردێ یۆ . ” ئێستشهاد” نامه‌ – ی به‌ خه‌ڵکوو ده‌گای په‌ڕ که‌ردێوه‌ ، کاره‌ساته‌که‌ی بنویسدی ، ئینجا  په‌لێش  کیاندی په‌ی ئیداره‌ی ، په‌له‌یش وێت چه‌نی مامۆسای ئه‌گه‌ر زه‌حمه‌ت کێشو به‌ردێ په‌ی پاسگای،  قه‌درێ  تاریفی حکومه‌تی لێ  داد نامه‌ که‌یتانه‌ بنویسدێ خاسته‌ره‌ن  .  ئه‌ر که‌مێ [ ڕوه‌ن ، ماست ،یا هه‌نوین ]  ده‌س گنۆ  په‌ی بیناو ده‌مو وه‌رگی که‌ردێ هه‌ڵقو هینه‌کاو ئێداره‌ی- ره‌ .  هوشتان نه‌شو ڕوو نویسه‌ی قاقه‌زه‌کاتا  با لاو ویتانو مانو .

هه‌ڵبه‌ت ئانه‌مه‌ جه‌ میرزای نه‌شه‌ردۆ که‌ (زه‌ینه‌لی) واته‌ن هه‌رچی زووته‌ر  ئه‌شو وێــم  بلوو پاسگا ، ڕاپورته‌که‌ش په‌ی  بنویسو . میرزای وات قه‌د مه‌که‌رۆ هه‌رچی ئادیشان وات  تو نمه‌شیو به‌ فڕان گنی شونه‌و  ئاره‌زوه‌کانشان . کاری ‌پیسینه‌  سه‌رو  وێ  بیه‌ی و سه‌برو تاقه‌ت ته‌ڵه‌ب که‌رۆ.

تو ئه‌گه‌ر فره‌ بلی هوڵو( گروبانی)- ره‌  ، ته‌ماحه‌ گێرۆش و داوای زیاته‌رتا چه‌نه‌ مه‌که‌رو .

مامۆساگیان : ئانه‌ به‌ په‌له‌ ئامینان خزه‌تو  تو بزانم  چێش که‌رم ئی وه‌یشوومه‌  وزیان ده‌گاکێمان  زه‌ره‌رو زیانی که‌مته‌ر یاونو .

 

کۆتایی به‌شو یه‌ری (3)

    سدیق بابایی     

 

 hewraman
  • فەتە

    مامۆژەن«عەینا»ومامۆ«عەبە» وەشیێ وەختا با ئاندٚەتەر. جەوشیێنە پاشا ئەرە زەمین مەگنۆ. «فەتە»…
  • هاڵ _ 2

    هاڵ 2 HaL – پێسه‌و ئانه‌یه‌ خه‌ریکبۆ ویروو وێش جه‌م که‌ره‌ۆ چێش واچۆ تا هه‌م خوداو ه…
  • کوڵەی بېچارە

    کوڵەی بېچارە باوەیس ـ سڵام بارام ـ درود باوەیس ـ کاکە بارام، بؤ با داستانېۉەت پەی باس کەرو…
Load More In ئەدەب و هونەر

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

یوەمین “ئەنیمێشن”و جهانی

یوەمین “ئەنیمێشن”و جهانی جە سەرزەمینو باستانی”شاری سۆتە” جە ٦٥ کیل…