یانە پەیلوای ئاسمانوو پاوە شاری غەزەڵاوی

ئاسمانوو پاوە شاری غەزەڵاوی

201

ئاسمانوو پاوە شاری غەزەڵاوی
بۆنەتی ڕاوە لوای “عەسرانێو چەنی غەزەڵۆ هەورامانی”

وەڵێ ئانەیە قسێوە سەروو ئێژانەوکێشانە کەرۮەی،کارۮەوەژێ و تۆ تۆ هۆرسەنگنای ئا بەرهەمە شێعریا کە ئارۆ شاروو پاوەینە پێشکەش کریای درکنوو،یاگێشەنە دەسوەشانە و بێقەزا بیەیوی بێ حەننا جە ڕاوەبەرا و ڕێكڤزاو هەرمانەکێ کەروو چوونکەتی ئانە ڕاسی بۆ ڕێك وسەی،ڕاوە بەرۮەی و وێچن کەرۮەی بەرهەمەکا هەرمانێوە فرە قۆرسە و سەخڵەتەنە و پێسە هەورامی ماچۆ ونی پیای کەرۆ بە ئاوی.ئاواتم یاوای بە ئاواتەکاشانا.بەڵام پەرگەماو گێرتەی و ئەرەمەرزنای ئی گلێرا بە تەشکیوی گرۮی دەوڵەمەنۮ کەرۮەی خەرمانۆ ئەدەبیاتوو ئا یاگێنە،حەتم ئا ئازیزێچە کە شەوەشا دایبێ دەموو ڕۆیەوە پەی پێكای ئا یاوگەیە،قۆڵێ هەرماناشا هۆرکەرۮێبێنێ و بێ هیچ شكێوە هۆروشكنای دلێنەو گلێرەکەی،متاڤۆ دماڕۆیوی نە فرە دوورەنە بۆ بە ئامیانوو ترۆقوو ئەدەبیاتەکەی.
ئێژاو واتەیا بە گۆش شل کەرۮەی پەی غەزەڵەکا،کەوتەوە سارا کە ئەدەبیاتوو هەورامانی فرەتەر چانەیە کە چەمەڕاییش چنە کریێ کەوتەن وەڵێ و ئینە یاگۆ دڵوەشیەنە بەڵام بە پەیلوایم بە ئەوەوانای غەزەڵەکا یەرێ نۆقسانیێ کەوتێ وەروو سەرەنجیم کە چێگەنە حەز کەروو پێسە پێشنیاریوی وزووش وەرە دەموو هۆنیارە وەشەویسەکاما.
ویەرۮەو غەزەڵێ جە هەورامانەنە ئاننە شۆنیش چنە هۆرمەکریۆ و گێڵۆوە هۆنیارانێو پێسە مامۆسا سەیدی و عەودڵڵای کەلجینی و دویەر نەفەراتەر ماباقی شاعێرە کلاسیک واچەکێ جە ئەو فۆرمە شێعریەکا پەی بەر وسەی هەستیشا کەڵكشا گێرتەن.
پاسە مۮۆ چەمەوە چی دوە یەرە ساڵەنە هۆنیارە وەشەویسەکێ لاشا کەرۮەنەوە لاو غەزەڵێ و حەزشا پنە کەرا.
هەرچن دنیاو ئارۆی چرکەساتیویچش وەسێن تا ئێژانەکێ هیزی وەڵاودیمێ با و ویرچەمەکێ فاڕیا و ئەدەبیاتیچ چی قسێ بەری نیا و ئەدیبەکێ ئی پەڕ تا ئەو پەڕوو دنیای مۆنۆلۆگشا نیان لاوە و خەریکێ ئەوەیۆستەی ویرچەمانیویەنێ کە داڵغێ و دڵەچرکێ ئێنسانوو ئارۆیش چنە با تا بەرهەمەکێشا پەی هەتا هەتای مەناوە و وەردەنگ چنەشا نەتۆریۆ،بەڵام ئەجۆم غەزەڵۆ هەورامانی فرە کەم وێش دانش پا تافەرە و تخوونوو ئا ڕەوتیە نەکەوتێنەوە.
وارەنە بەپاو هازۆ خامەیم دۆگە بە دۆگە باسوو یەرە پێشنیارەکەیم کەروو.

1-واوەی نەکەرۮەی زوانوو شێعری وەڵینا:
دنیاو دیالێكتیک یەنە گرۮ چێو ئینا جموجۆڵەنە و هەر چێو جە ژڵێویای کەوت پەکەش گنۆ و وێشەوە لا مازۆرە پەی مەرۮەی و هەناسەبڕ بیەی،ئەدەبیاتیچ چامنەنە و مشیۆم جە ڕاوێ نەگنۆ.

چانەیە کە ئەدەبیاتوو ئێمە بە بیەی شاعێرانێو پێسە مامۆسا مەولەوی،بێسارانی،سەیدی،وەلی دێوانە،ئەحمەۮ بەگوو کۆماسی و…..گەورەتەرین ئەدەبیاتوو وەختیش بیەن شکێوەش نیەنە بەڵام بە لوای ئا پرزە زانا و هەست ناسکیە ئەدەبیاتوو ئێمە تا ماوێوی فرە کز و کڕووڵ مەنەبێ،تا ئیسە بە یاوەری و دەسباری ئازیزا جە لافاڤوو نەمەنەی وێش ڕنیەنشەرە.بەڵام بەداخەوە بڕێو چا هۆنیارە وەشەویسا کە هیزی غەزەڵەشا پێشكەش كەرۮە پەی وەش کەرۮەی کێنایە،ئێستێعارە و تەرکیبە وەسفیەکاشا هیچ تازەگەریێوشا نەکەرۮە بێ و زوانوو شێعرەکاشا هەر ئا زوانوو وەڵیناشا بێ.
تازەگەری هەرمانێ بنەڕەتیەو شێعرێنە کە ئەگەر ئا زەریف کاریە ئەدەبیێ نەبا،شێعرە جە شێعر بیەی گنۆ.ئەگەر هۆنیار بە ژیری زەریفکاری ئەدەبی کەرۆ کە شێعرەش مەنۆوە و گنۆ سەروو زوانوو خەڵكی،ئەگەریچ ئا هەرمانێ نەکەرۆ مەجبوورا وێش خەریکوو ئا زوانە شێعریەیە کەرۆ کە بە ئەوەوانای هۆنیۆ وەڵینا ناهاگاویرشەنە تۆش بەسێنە!!.
چا تەشکەنە واچە هەر واچە کۆنەکێ،تەرکیبەکێچ بە دالێو ڤاڕوگۆڕ واچەکا بنەڕەتەنە هەر ئا زوانەنە.

2-گڕاڵیوی تازە جە عەشق و ئەوینی:
ڕەنگا ئا سەرەوەختە هۆنیە کەوتێبۆ قاچەفڕێ و نووزەش چنە بەرئاما بۆ جە لاو ئا بنیاۮمە باسک دڵیەوە ئامایبۆ سەروو زوانی کە حەیبەتیێ و وەروو ئانەیە نەتاوابۆش بە ئاشکرا عەشقیش وزۆ سارا پەشتۆ تەیمانۆ هۆنیێنە،ئەرمانگاو ئەوینیش نیانەرە پەی چەم خشنای یارێ یام یاری.
دلێنەو شێعرێ ئەوین بیەن و هیچێوتەر.دماتەر ئێنسان پەی واتەو ئەو ئاواتەکاش هۆنیەش بەکار ئارۮێنە بەڵام خۆ بە ئەرەویاریای زەمانی چەنیەتی واتەیش فاڕیان و ئەر ئامیانوو شێعرەکێش عەشق بیەبۆ جە گڕاڵەو تایبەو وێش کەڵكش گێرتەن و ناسەنش ئا چەمکە لاشەوە سوویۆ،تا ئیسە هۆنیارە جەهانیەکێ جە گولاکەتەرین هۆرزەوئەرەنیشتوو دلێ کۆڵانەکا پەی ئەرەمتەی گڕاڵەو عەشقیشا کەڵك گێرا بەڵام بەداخەوە نەک واچی دلێ غەزەڵ واچەکامانە نەبۆ،هەن وەلیم فرە کەما و ئاواتەوازەنا هۆنیارەکێما بە ئەوەوانای ڕەوتە شێعریەکا بتاوا وێشا چنی ئا تازەوە بیەیە گۆنجنا.
3-شۆڕشی زوانی:
یۆ جە گەورەتەرین گێچەڵاو شێعرۆ هەورامانی نەبیەی و پێوار بیەی زوانیوی ڕەسەن بە وناریای دەسەواچە وێمانەکان و دایمە شێعرۆ هەورامانی چێروو سای سەهەنۮوو زوانە هامساکاش پێسە فارسی و عەرەبی بیەن.
بەداخەوە هیچ وەختێو هۆنیاری هەورامی زوان جە هۆنیەشەنە سەرەنجش بە زوانەکەیش نەۮانش یامکەتی ئەر دابۆش ئێننە کەم بیەن نەپیویان.
شۆڕشی زوانی جە هۆنیێ هەورامیەنە نەبیەن و یاگێش هاڵیەنە.غەزەڵۆ هەورامانی ئەر ئامێتەو زوانیوی وێمانەی بۆ هەم خزمەتیوی جە ڕادە بەدەرا بە زوانوو هەورامی کەرۆ هەمیچ متاڤۆ فرە ڕێكوپێکتەر چوارچۆ و هارمۆنی هۆنیەکا هێقم کەرۆ.چا حاڵیچەنە وەردەنگ خاستەر وێش چنی بەرهەمەکا گۆنجنۆ.ئا شۆڕشە دلێ دنیاو غەزەڵۆ هەورامانیەنە ڕاش وڵاوناینە و یاگەپاش وارانوو دوورەوە بیەی شتەنەوە!!.

دمایین واتە:
یاگێشەنە سپاس و پنەزانای وێم پێشکەشوو گرۮوو ئا هۆنیارە وەشەویسا کەروو کە ئارۆ بە غەزەڵە مەکینەکاشا چن ساتێو مووچرکێ حەز و تارسەیشا ئارۮ لەشوو گرۮیماورە.
دەمتا وەش و لەشتا ساق و ویرتا بەرز پێسە ئاتەشگاو خەیاڵە ناسکەکاتا.

ئۆمید حەبیبی
20و پاژەرەژوو 97ی
شاروو نۆدشەی

 hewraman
  • چەمە زەخم

    چەمە زەخم چەمەزەخم عادەتیٛوە قەدیمین دلیٛ میلەتو هەورامانی و کوردەوارینە  بیەن و هەن، دیار…
  • کوڕ و تاتە

    کوڕ و تاتە تاتە زەڕم گەرەکا تاتە جلیٛم گەرکیٛنیٛ تاتە کتیٛبم گەرەکا تاتە ماتوڕەم گەرەکەنە …
  • دیاری (جەژنەو ھەناری)

    دیاری (جەژنەو ھەناری) ئاکۊ_مارانی ٢٥و نۆڤەمبەرو ٢٠١٨ ڕەنگا پەی ئی سەردەمەیە (جەژنەو ڕۊگنار…
Load More In پەیلوای

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

ئایا کەشتیو حەزرەتو نوحی ئیٛرانەنە نیشتەنۆ؟

ئایا کەشتیو حەزرەتو نوحی ئیٛرانەنە نیشتەنۆ؟ بەپاو هەواڵو تیمو تاوتوکارێ”ئەنستیتو پەی…