یانە زوان چەمە و  (نیای  _ نریای)

چەمە و  (نیای  _ نریای)

371

چەمە و  (نیای  _ نریای)

نیای – ی =   نیا : قەدو چەمەین و  بوٙ بە کردەی ویەردە : نمونە  دەسش نیا سەرو سینەیش  ،  نیای _ ای = نی   : ڕیٛخەو چەمەین

نیا _ منیوٙ _ بنیە   :  کردە بەپاو  دەمەکەیش تەشکش فاڕیوٙ

دیوار منیای منیوٙ  …..  دیوار بنیە ، دەس بنیە سینەتەو

نریای :  چەمەی نادیارەن : جە قەڎو کردەی نادیاریوە  دروسکریان ،   دوویٛ تەوەنی نریا سەرو یویوە …..  نریای _ ی = نریا    قەدو چەمەی

نریا = کردەی ویەردەی نادیار ، تەوەنەکیٛ نریا دیوار  / نریاینە دیوار  / نریایبیٛ دیوار  ، وەختێ  بکەر نادیارەن   تەوەنەکیٛم نیا دیوار   :  بکەر دیارا   ” ر ” گمە بییٛنە .

منیەو  / منیەیمیٛ  . منیوٙ / منیا ،  : تەوەنەکیٛ منیەو دیوار ،    چنارەکەی منیەو شانەمەو

بنیە :  تەوەنەکیٛ بنیە دیوار ، چنارەکەی بنیە شانەتەو  ، تیرەکیٛ بنیە نیشانەکیٛوە

تەوەنی خاسە  منریوٙ دیوار   :  کردەی ئەرەنیا  و بکەر نادیار – کردەی نادیار  

وەشڵەی چنارەکەت نیابیێ دارەڕاو یانەکەی    کردەی ئەرەنیا  بکەر دیار  – کردەی دیار

چەمەو نیای :  نیای بە ماناو  چەقنای ” کشت ” ..  نەمام نیای ، شەتڵ نیای

نیای _ ی = نیا  = قەدو چەمەی  و کردەی ویەردە  =  هیزی شەتڵەما نیا

 منیەو  : ئاروٙ شەتڵە  منیەو ،  منیای منیەو … نیای منیەو

بنیە = کردەی داوایی  : نەمامەکەی بنیە

نریا : نەمامەکە نریا

نریا :  یاوەرنامیٛ کریێ :  دیواری نریا    … پەی نێری

نریا : نریێ : شەتڵەی نریێ   … پەی   میٛڵیٛ

چەمەی ئەرەتاشیاو  ئامیٛتە و ” نریای _ نیای ”  هەڵبەت چی تەشکنە  مانای زیاتەرو تازەتەرە بەخشا :

چەمەی ئەرەتاشیا:

هوٙرنیای :  هاندای ، کەسێوە هورمنیەی  تابلوٙ هەرمانێ خاسە یام خراپە بکەروٙ

پۆ نیای _ نیای پۆ :  لەکە نامێوەت پۆ منیا ، توتیٛشا نیا پۆ

ئەرەنیای : نیایرە  : بنیەیٛمیٛرە لوا بیانیٛ پەی هەورامانی ،  ئیسە دەمو  ئەرەنیای / نیایرەو   نەمامان

چەنە نیای :   وٛلەکیٛش چەنە بنیە  

پوٙرە نیای : سیپاڵیٛم پوٙرە نیەنیٛ             

پوٙرەنیای  : دڎانش پوٙرە نیان ، یانی پەسینای ، یام پەنە ئامای و ئیعتراف کەردەی

چەمەی ئامێتە : واتێوە مانادارە گنوٙ وەڵیٛ یام دماو  نیای و ماناش فاڕوٙ ، واتەکیٛ کریوٙ  نامیٛ ، یاوەرنامیٛ ، یاگە نامیٛ ، یاوەرکردە ، ژمارە  یام نامێوە وێسەرە بوٙ  :

نیای سەر :  چەمە + یاوەرکردە =  چاشت نیای سەر  ، هانە چاشتی منیٛوٙ سەر

سەرنیای :  قابلەمەکەی سەر بنیەو ،  یام  گەرەکت بوٙ گرفتێوە چارەسەر بکەری ماچی لابەرە  سەرش بنیۆ ،  ئتر قسەو باسش سەر نمەکەرە .

 سەرەنیای سەر :  واوەی کەردەی یاوەرکردەی :  یانی  قسیٛ فریٛش چەنی بکەریو قینیش دەی ، سەرە مەنیە سەرش .

سەرەم نیا باوشەو ئەڎایم  : ئینە مانا فەرهەنگیەکیٛ وێش نیشانە مڎوٙ  سادیٛنەو توٙکڵ دارە نیەنە

ئاوەنیای : ئاوەنیا :   نامیٛ + چەمە = ئاوی منیەو ملو زەمینی تا گیواو ، یەویٛ ، گەنمیٛ سەوزێ با

نیای ئاویٛ :  تیٛڵاش نیان ئاوی

دیوار نیای :  نیای دیوار : دانا دیوارو یانەکەیش نیان ،  تەوەنەکیٛش نیا دیوار

نەمام نیای _ شەتڵ نیای : وەهار دەمو شەتڵ و نەمام نیاین  ، شەتڵەکیٛ نریا

نیای مل : تاوانەکیٛشا نیا ملو  ڕەحمانی

مل نیای : کابرا ملش نیان هاگاش جەوێش نیەن

نامیٛ نیای : کورەکەشا نامیٛ نیان کوٙسار

” کەڵم کوشتو نیام ملتۆ ”  ئەوسا ئی قسیٛ کەرێنمیٛ پەی ئانەی وەختو گەمەو کیٛڵیٛنە گنی وەڵیٛ

 نیای وڵەو وایوە  ” نیاشا وڵەو وایوە ”  یانی  فوٙتناشا

دەسش نیان سینەشەو : ڕیٛزو ئحترام

دەسش بنیەسەر : کیٛت گەرەکا دەسش بنیەسەر پەیت ماروو

ملش نیان لاوە : گوٙراڵەکیٛ ملش نیان لاوە

دڎان پوٙرە نیای –  دڎان نیای پوٙرە  :  ئیعتراف کەردەی و پەنە ئامای ، پەسینای

بوٙق نیای – پاڵ نیای 

پشکوٙڵ نیای ، پشکوٙڵو بەرەی ، کلوٙم نیای

یوٙ نیای : ژمارە + چەمە = چەمەی ئامیٛتە :  یانەش نیان یوٙ ، 

وەس نیا : واتیٛوە ئامیٛتیٛنە  : وەس نیا توٙ بارت سوکتەرا ،  وەس نیا توٙ بوٙڵە بوٙڵت مەکرا ملەرە .

جە وەرپیٛکو دمایوە پەیما بەر گنوٙ  ئی چەمە  تەنیا دوویٛ تەشکیٛش هەنیٛ  ” نیای _ نریای ”

مەشوٙ هاگاداریٛ بیمیٛ ماناو  نیای  چەنی  ” نیا ”  نەریٛ کەردی جیا کەرمیٛوە ،  هیچم نیا ، دوور نیا ، خاس نیا  ، خراپ نیا  ، بەرز نیا ،  نیا لامەنە ، نیا سەرۆ ، نیا وارۆ ، نیا کەشەکەو ،  نیا پەی نەریٛ و نەفی کەردەی بوٙ ملوٙنە  سەرو  یاوەرکردەی و یاوەر نامیٛ .

د.ناجح گوڵپی  3/3/2018

 hewraman
  • مۆرفیم – ئەلۆمۆرف ، فۆنیم – ئەلۆفۆن

    مۆرفیم – ئەلۆمۆرف ، فۆنیم – ئەلۆفۆن مۆرفیم : morpheme  گولانەتەرین دننەو زوانین ، ما…
  • ڕانویس Dictation

    ڕانویس Dictation ڕانویس یوٙن جە لەقەکاو زوانزانای ، پیٛسە ئەژناسە مەکریوٙ ”  ڕیٛک و …
  • وەڵبەنڎ و دمابەنڎ  

    وەڵبەنڎ و دمابەنڎ Preposition  & postposition وەڵبەنڎ :  حرف جر : واتێوەنە  _ مورفیمێو…
Load More In زوان

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

هەمارو زانایی بیٛسارانی 

هەمارو زانایی بیٛسارانی پەیجوٙریێوەن بە قەڵەمو کورش ئەمینی ، بە تیٛر و تەسەلی لوان تانو زا…