هاڵ

137

هاڵ: ‌HAL – 1 

ئاشه‌وێ خۆنچێ زه‌یسانه‌ هاڵی به‌رده‌ وه‌روێوه‌ قورسه‌ وارایبێ ، خه‌موو جوانه‌ مه‌رگی ئا دێ ، کۆس که‌وته‌و داده‌ خانزادێ ئه‌دێش ، یانه‌وێرانی لالۆ خوامرادی که‌ تاقه‌ گاوه‌کێش ” مانگاوه‌ زه‌رده‌ – ش” په‌ی زه‌مانده‌و ئه‌سکه‌ی کوڕیش وره‌تێبێ هه‌ر پاسه‌ مه‌نه‌ جیاو کناچڵێوه‌ بێ به‌ختێ گرد بامدرا .!

لاشه‌و (خونچێ ) که‌ دماو شۆریای ئاشه‌وه‌ تا سۆح قورئان وانێ به‌ خه‌رجو نانو چای و خه‌ڵاتووبه‌راتوو ( حاجی براخاسی ) چند جزمێ قورئان- شا په‌ی وه‌نه‌ هه‌ڵای روانه‌و سه‌روو قه‌برا نه‌کریایبێ جاڕچی چڕیش :
“مه‌ردم خوا ئێحسانتا بنویسۆ چن یۆی بابلا ئه‌و (که‌لوو به‌ره‌ی) جه‌نازه‌و ( ئه‌سکه‌ی کۆڵبه‌ری ) کوڕو لالۆ خوامرادی که‌ به‌ ته‌قه‌و تفه‌نگوو ئه‌منیه‌ی کوشیان یاوناوه‌ لێ ده‌گای . با چن یۆیته‌ر خه‌به‌ر به‌را قه‌برێته‌ر هۆرکه‌نا ” .

تاقێق چاوه‌خته‌ تا ئیسه‌ چلوو نۆ زمسانێم ئه‌ژماراینێ . کناچڵه‌کێ ئه‌سکه‌ی خێر نه‌دیه‌ی به‌ هه‌تیمی فڕه‌ دریا ملوو خانزادێ چاره‌ ڕه‌شێره‌ !

ورته‌ ورتوو ژه‌ناو ده‌گای لێ په‌رسه‌و ئه‌داو بابه‌که‌یشه‌نه‌ . سه‌روو ڕای چیروو ڕای هانه‌و ژه‌ناو هه‌ر کۆیته‌ر ئینه‌ شه‌وو ڕۆ سه‌رباروو خه‌ما بیه‌بێ مڵؤزم په‌ی که‌سووکاروو خونچێ جوانه‌مه‌رگێ ! یانه‌و سۆفی کاکه‌-ی بیه‌بێنێ گۆشته‌ وه‌شه‌و چیروو ددانوو ژه‌ناو هامساو به‌ر هامسای جه‌ ده‌گاکێنه‌ !

” ئی کناچێ سه‌ره‌ وه‌ره‌نه‌ شگوونش خراوه‌ن پاو قودوومش شه‌ڕ بێ یانه‌ وێران که‌ره‌نه‌ خاسته‌را تا دره‌نگ نه‌ویه‌ن کوشاش ماچان مامۆسای فه‌رماوان حه‌رام زادێنه‌ ئینه‌ جه‌زاو خودای بیه‌ن جه‌ یانه‌و سۆفی کاکه‌ی- ش ئه‌سان . ئه‌سکه‌ی وه‌نه‌ قۆمیا-ش پۆ تلیا . په‌ی ده‌گاکێما یانه‌وێرانی و عاقیبه‌ت شه‌ڕیش ئینا شۆنۆ . ما چا هاڵی به‌ ئانقه‌ست نه‌وه‌ردێنه‌ . قه‌دیم ئینێ زینده‌ به‌ چاڵ کریایئنێ .

حاجی براخاس‌ هه‌ر ئاشه‌وه ‌خونچێ هاڵی به‌رده‌ نه‌زرو نیاز و سه‌ده‌قه‌و پاریزیای زاڕۆکاش دا به‌ قورئان وانا .”

ئی ویتوو واته‌ تا ئه‌ی زیاته‌ر مقۆ مقۆ که‌ی فره‌ که‌رێ ! وه‌ره‌ وه‌ره‌ ئه‌گه‌ر غه‌ریوه‌ یا ڕابیارێ ڕاش ئه‌و ده‌گاکێ گنێ خه‌ڵکی به‌ هه‌نگووسه‌ یانه‌و سۆفی کاکه‌ی چه‌نی باسوو کا‌ره‌ ساته‌که‌ی نیشانه‌ دێنێ . نه‌وا ڕاویار توخنوو یانه‌یشا گنۆ خوا نه‌خواسه‌ ئی وه یشوومه‌ ڕوه‌ بنیۆ ده‌گاکا ته‌ری.

مقۆ مقۆ یاوا ئه‌و ئاستێ که‌ کوڕه‌ هه‌رزه‌کاره‌کێ سۆفی کاکه‌ی هه‌راسشا وه‌نه‌ هۆرگیریا بێ. شه‌وه‌ی وه‌ڵینه‌ که‌سووکاره‌ نزیکه‌کێ وێشا چڕیێ .
ئانه‌ لێ ده‌گای و یانه‌کاو خه‌ڵکینه‌ باس کریا و ئه‌ژنیه‌ بێشا وستشان وه‌روو ڕاو ڕاوێژو گه‌وره‌کاشا په‌ی ده‌سنیشان که‌رده‌و چاره‌ سه‌ری . دماو باسوو خواسوو گرد یۆی سۆفی واتش :

“منیش ڕام ناسه‌روو ڕاو شمه‌ که‌ ئه‌شۆ ئی مه‌سه‌لێ ته‌مامنمێ . ڕۆزگاری سه‌ختوو وه‌نه‌ قۆمیاینه‌ مشوورو ڕاوێژ چاره‌ سه‌ری ماقووڵ په‌ی ئه‌وه‌ بێسته‌ی ڕای ڕاسێ بیه‌ن .

ئێشه‌و تا سه‌وای مووڵه‌تم ده‌یدێ . فره‌ وه‌ختێن وێچم ئه‌ره‌جیۆم ئینه‌ ناوه‌شیێ کۆنه‌ن ئینا دلێ ده‌گاو ئێمه‌نه‌ و چاره‌ سه‌رش گه‌ره‌گا . ئی گاوێ په‌یش هه‌ن سه‌ره‌ که‌رۆ به‌راسانه‌و گرد یانێوه‌ره‌ . هه‌ڵبه‌ت قسمه‌ت پاسه‌ ئامان ئیجاره‌ نۆره‌ وه‌روو ئێمه‌ گنۆ !
خودا ڕۆ ته‌نگانه‌ینه‌ پیا لایقه‌کا وێش هۆرچنۆ . دنیاکێ پێسه‌و جارا نه‌مه‌نێنه‌ . هه‌ر ناوه‌شی و گرفتێوه‌ چاره‌ سه‌روو وێش هه‌ن . فه‌رقوو ئینسانی چه‌نی باقی خولۆقیاکا ئانه‌نه‌ ، ئێد تاوۆ گرفته‌که‌ی وزۆ به‌ر ڕای ڕاسێ جه‌ چه‌وتێ جیا که‌رۆوه‌” .

سۆفی ئاشه‌وه‌ تاده‌مه‌و به‌یان لێ یاگێنه‌ هه‌ر دیماو دیمش بێ . چه‌نی سه‌ڵاو سۆحی وه‌ڵێ نما وه‌نه‌ی باسۆڵی کناچڵه‌ ئه‌دا مه‌رده‌کێ دمــاو واته‌ی قسه‌وباسوو مه‌راموو وێش په‌ی خانزادێ ژه‌نێش به‌رده‌ په‌ی مزگی .

وه‌ڵێ قامه‌توو مامۆسای په‌ی جه‌ماعه‌توو مزگی سۆفی کاکه‌ ڕوه‌ش که‌رده‌ ئه‌و خه‌ڵکوو ده‌گای :

” مامۆسا ، خه‌ڵکی برا ، ڕه‌حمه‌ته‌تا وه‌نه‌ گۆشم داردێنه‌ . مه‌زاندێ چن وه‌ختێ چی وه‌ڵته‌ر هه‌م کناچه‌ کێ من و هه‌م پیاکه‌ش که‌ پێسه‌و کوڕه‌کام بێ پا ده‌ردێ لوای و خه‌موو په‌ژاره‌شا سه‌روو دڵیماوه‌ مه‌ن . هه‌ڵبه‌ت قه‌زاو قه‌ده‌رو تاڵه‌مانه‌ ئینه‌ نویسیا بیه‌ن .

مامۆساگیان سه‌رباروو گردوو ئی مه‌ینه‌تیه‌ خه‌ڵکوو ده‌گای هه‌راسشان وه‌نه‌ هۆر گرتێنمێ ماچا ئیي زاڕۆ به‌د یۆمنا . ئه‌گه‌ر کوڕ بیا فه‌رق که‌رێ . خه‌ڵکوو ده‌گاکێ ئه‌ره‌جیۆشا ڕۆحو دێوی خزان لێ دڵوو کناچڵه‌کێ خۆنچێ کناچێــم و یانه‌ وێرانی تووشوو ده‌گای که‌رۆ !

مـن ئینا ڕیشم چه‌رمه‌ بیه‌ن حاڵیی نیه‌نا ته‌وفیروو کوڕو کناچێ چێشا که‌ ئه‌گه‌ر کاره‌ساتی چێمنه‌ په‌ی ئه‌داو بابه‌و کوڕێوه‌ قۆمیۆ ئانه‌ ئیراده‌و خودایا و کوڕه‌که‌ بۆ به‌ وه‌شه‌ویسوو گردیۆی تا یاگێ تاته‌یش گێرۆوه‌ !! به‌ڵام ئه‌گه‌ر زاڕۆکه‌شا کناچێ بۆ ئانه‌ ده‌سوو دێوو درنجیش وه‌نه‌ شنیان ! یانه‌ وێرانی و تاڵه‌ ڕه‌شی و قاتوو قڕی که‌رۆنه‌ به‌شوو ده‌گای مامۆسا ئینه‌ کام ئایه‌ت و حه‌دیسو قورئانه‌نه‌ ئامان ؟ . ”

سۆفی ئه‌وجار به‌ده‌نگی به‌رزته‌ر ؛ ئه‌من دنیام دیێنه‌ دڵم سۆته‌ن تاڵیو سۆڵی ڕۆزگاریم چه‌شته‌ن . خودا ڕه‌حم و به‌زه‌ییش ده‌ینان . که‌شه‌وان بیه‌نا . ماڵاتم هه‌ن . وه‌ختێ ڕاوچی حه‌یوانش ڕاوه‌ که‌رده‌ن حه‌یوانی به‌چدار کوشیان یان مه‌رده‌ن حه‌یوانیته‌ر به‌چ یا کاریله‌که‌ش گرته‌ن وێ و شۆتش په‌نه‌دان تا گنۆ سه‌روو پایا وێش .

ئی باسۆڵی با زاڕۆبۆ و نه‌ تاوۆ جه‌ وێش دفاعه‌ که‌رۆ به‌ڵام ئه‌ی ئه‌رک و فاموو ئێمه‌ چێشمان وزۆ وه‌ر؟ په‌ی من نامان ده‌س وزوو لێ کاروو سروشتی ، فه‌رق و ئوسووڵ وزوو ما به‌ینوو کوڕو کناچێ .
مامۆسا وێت فه‌رماوانت عه‌مه‌ڵوو هه‌ر که‌سی لاو خودایۆ ئه‌جرش په‌ی دیاری کریۆ ئي زاڕۆ خۆ سه‌ره‌ش جه‌ عه‌مه‌ل و کرده‌ی به‌ر نمه‌ شۆ تا واچــم تاوانش بیه‌ن . په‌ی من نامان قه‌تڵوو نه‌فسی که‌روو . مامۆسا ئانه‌ وێت و شه‌رعه‌ و خه‌ڵکوو ده‌گای به‌ڵام مامۆساگیان ئه‌گه‌ر ئی زاڕۆ تاوانش بۆ ( ئه‌سته‌غفره‌للا )کرده‌و خوایا. ئه‌گه‌ر شه‌رعه‌ ئانه‌یه‌ سله‌منۆ تڵفی چێمنه‌ تاوانبارا ها کوشدێش به‌ڵام چۆدمای چه‌مه‌ڕای مه‌بیدێ سۆفی کاکه‌ جارێوته‌ر جه‌ماعه‌تتا چه‌نی که‌رۆ.”

هه‌ر پاسه‌ بزانه‌ مـزگی په‌ی تاوێ بیي به‌ ئاساوی ئاو کۆته‌ . فره‌ش په‌نه‌ نه‌شی بۆڵه‌ بۆڵ چیلاو چه‌ولا هۆرست . خودا هۆر مه‌گێرۆ سۆفی هه‌قشا . ئی زاڕۆ خۆ هیچ مه‌فامۆ . چه‌ولاته‌ر ده‌روێش که‌ره‌م دماو سینه‌ ساف که‌رده‌ی بێ ئانه‌یه‌ ڕوه‌ که‌رۆنه‌ که‌سی په‌شته‌و سۆبه‌گه‌رمه‌که‌و مزگینه‌ وه‌رانوه‌روو مێحراوی به‌ ده‌نگی گڕ : ” ئینه‌ ئێرسوو باوو باپیرانمانا ئێمه‌ چادیشان فێرێ بیه‌نمێ . قه‌دیم تا جه‌دید پێسه‌ واچیان سووچوو ئێمه‌ چیشا؟ خۆ مه‌کریۆ ده‌گاکێما که‌رم یاگێ شه‌یاتینی . با مامۆسا ته‌ماشاو کتێبی که‌رؤ .”

گه‌نجێ تازه‌ په‌نه‌ یاوا لای وارینوو مزگی گۆشه‌و پاڵاوه‌ژینه‌ هۆرست سه‌روو چۆکا : ” بابوو برا وه‌شه‌ویسه‌کاومن . ڕاستا من گه‌نجه‌نا . په‌یم نیا سه‌روو قساو گه‌وره‌ته‌را جه‌ وێم قسێ که‌روو . به‌ڵام ئه‌من ده‌رسم وانان ، شارم دیه‌ن . قسه‌کێ لالۆ کاکه‌ی فرێشان چه‌نی قسه‌کاو مامۆسایه‌کاو ئێمه‌ فه‌رقشان نیا .”

ورته‌ ورت ئارامی مزگیش تێکدا . ئیجاره‌ مامۆسا به‌ده‌نگی به‌رز : ” براکان جارێ با فه‌رزوو خودای به‌ یاگێ بارم نما کێما نه‌گنۆ قه‌زا ئینجا به‌ یاردی خودای قسێ زیاته‌رش سه‌رکه‌رمێ .”
و به‌ ده‌نگێ به‌رزتر” قه‌ت قــــــــا مه‌توسه‌لات ” ده‌س په‌نه‌ که‌رۆ .

کۆتایی نماکێنه‌ مامۆسا فاتحێ په‌ی خاساو خودای و مه‌رده‌کاو چن حه‌فتێ چیي وه‌ڵته‌ری وزۆره‌ .
ویروو مامۆسای پێسه‌و ئانه‌ی به‌ درێژایی نما وه‌نه‌که‌ی هه‌ر لاو قسه‌کاو سۆفی کاکه‌ی و هه‌ڕه‌شه‌کاشۆ نه‌ ترازیابۆ ، ده‌س وڵاوی کوڕه‌کانش په‌ی خزمه‌ت به‌ مامۆسای ، خاکه‌بانوو یانه‌که‌یش پایزوو ئێساڵی ، ته‌ماتێ وشکێ ، هه‌ناردانی ،په‌تڵه‌ ( گه‌نمه‌ی گریای هاڕیای) و زه‌کاتوو مانگه‌و ڕه‌مه‌زانی په‌ی یانه‌و مامۆسای…
خه‌ڵات و به‌راتوو حاجی براخاسی ئا شه‌وه‌ خونچێ هاڵی به‌رده‌ . ئینه‌ هه‌رکام گێڵاوه‌ په‌ی وشیاری و ده‌سوو دڵوازی خوا مرادی جه‌لایوه‌ و ژیری کوڕه‌کاش و هورزوو که‌وتوو باقی خه‌ڵکوو ده‌گای سه‌ر جه‌م ته‌نگه‌ به‌ریێوه‌ گه‌وره‌ش وسته‌بێ سه‌روو ویرو ڕاو مامۆسای .

ده‌وامش ‌ هه‌ن . سدێق بابایی

 hewraman
  • هاڵ – 3

    هاڵ – 3 کێخا مارف   ‌دوێ یه‌رێ ڕوێ  چی  وه‌ڵته‌ر لوا  بێ سه‌فه‌ر ، خه‌ڵک ئه‌ره‌جۆشان…
  • فەتە

    مامۆژەن«عەینا»ومامۆ«عەبە» وەشیێ وەختا با ئاندٚەتەر. جەوشیێنە پاشا ئەرە زەمین مەگنۆ. «فەتە»…
  • هاڵ _ 2

    هاڵ 2 HaL – پێسه‌و ئانه‌یه‌ خه‌ریکبۆ ویروو وێش جه‌م که‌ره‌ۆ چێش واچۆ تا هه‌م خوداو ه…
Load More In ئەدەب و هونەر

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

یوەمین “ئەنیمێشن”و جهانی

یوەمین “ئەنیمێشن”و جهانی جە سەرزەمینو باستانی”شاری سۆتە” جە ٦٥ کیل…