یانە ئەدەب و هونەر دوودەریە کەوە

دوودەریە کەوە

85

دوودەریە کەوە

وەختێو ئامینێ شکرۆڵڵای کە کەسی نامێ نەبەردێبێ و نەژنیێ بێ ، تەڵاقش گرتوو وسانیش ساجی عەلی ، روەم نیا گۆڵ ورەتەیەو . ئادیچ گۆڵێ مەسنۆعیێ . یک عەمر ئاوەو گۆڵە مەسنوعیام  دا ! چ چەنی ئامینێ شکرۆڵای . چ دمای ئامینێ .هەر تا ئی بینە  کە نزیکوو پەنجاوپەنجی کۆتە ناوە دووکانوو گۆڵە مسنوعیام بێ . عەمرم چەنی گۆڵە مسنوعیا و پێسە گۆڵە مسنوعیا دا سەر ! نە من پەی ئادیشا نە ئادێ پەی من خەیرەشا بیە . پێسەو ئامینێ شکرۆڵای هیچش نەبێ  ، نە نامێش نە ڕەنگەش نە دەنگش که‌ ڕه‌نگا ئینێ وێشا ده‌نگێ با . گۆڵە مەسنۆعیەکێچ  هەر پاسە ، نە بۆەشا نە ڕەنگە شا نە دەنگ شا . دەنگە دەنگ نەبێ غەیروو دەنگوو گەڵا وەشکە و دەنگوو دەبەنووشابێوێ هاڵی کە وا و گژە و پاییزی ئی لاو ئەو لاشا پەنە کەرێ یا جار جار یۆ پاشا نیێ پۆرە . پاییز بێ نیمەڕۆ دمانەو جمعەی ، دووکانوو گۆڵەکانە بێنێ . دووکانەکەم چێر زمینیێوبێ کە تەنیا ڕۆشناییش وەریوی زەردی  مەسنۆعی بێ .  بەرەکەش خەبر کەرێوش پۆبێ بەزرینگیایش  واچێ ئانا یۆ لوا بەر یا ئانا یۆ ئامادلێ ، چوو ئاخریچشەو سەندەڵیوەی پەلاستیکیە لاو  گاوسندوقێویەنە . گاوسنۆقەکە  فتووکووبیێ ئا چێوە قەدیمیا پێسەو دەفتەریادداشتێ دلێشەنە بێنێ کە ئەسڵەکێ شا دلێ قەفەسەو سینەو منەنە یانێ دڵ مەنە بێنێ . تەلەفوونێویچ سەرشەو . دووکانەکە  په‌ڕبێ گۆڵێ مه‌سنوعیێ  . پەڕ بێ  بێ ده‌نگی و بێ بۆیی و بێ ‌ڕنگی ، په‌ڕ بێ ڕه‌نگێوی زه‌رده‌ی که‌م گیانه‌ جه‌ ڕۆشنایه‌ مسنۆعیه‌که‌ی  ،  مەگەر جار جار زڕەو خەبەر کەرەکەی بە لوای یا  ئامای مشتریوی بێ دەنگیەکەش ماڕە . بێ دەنگیەکە مەڕیا ! زڕەو خەبەرکەرو بەرەکەی ئاما . زڕەو خەبەرکەروو بەرەکەی چەنی ترقە ترەقوو قۆندرە پاژنەبەرزەکاش  ئاما ڕوەمەو. چێرەنە دیانی قۆندرێ پاژنە بەرزێ پۆختێ کە برقە دێنە و نەرم نەرم فاڕیێنە ، دیاربێ سنحەش ئینا سنحەو وێمەنە . بەڵام فرە نەدانش دلێ تۆزەو خماروو روزگاری .  پاکوو پۆختەو سەرحاڵ مەنێنە . کۆت گۆشم بە دەنگێوی نەرموو ئادمیانە ، دیاربێ سەرەش دلێ سەرانە بیەبێ . ئەهلەوو معاشرەتی بیێبێ ، دەنگش و نامێش کۆتێ بێ دلێ خەڵکی . ماچۆ دوێ لەقێ چا ولە سوورا ، پەی پێشوازوو دوێ نەفەرا کە خارجەو مەیاوە . دوێ ساڵێن کیاسێنێم بوورسیە (دانشگا و خارجی سەروو خەرجوو دۆڵەتی  ) بوانا . جیای تاتەیشا ! جیای تاتەیچشا بیێنا . ترق ترقەکەو  دەنگەکە نزیکێ نزیکێم  بیە . قەمچیا بێنە و سەرم وستە بێرە ، چەمێوم ڕوەو ترەقەکەی و چەمێوم پەی بنەو گۆڵەکەی. بەڵام  شۆقو گڵۆپەکەی جۆرێو کۆتە بێ  کە سەیەکێم بیێبە چێرمەو هەر نەمەنێ بێ ، هیچم نەمەنە بێ تا دیاربۆ . پێسە واچی هیچ نیا وەروو شۆقۆ گڵۆپەکەی گێرۆ تاسەیە وەشە کەرۆ. هاڵی هاڵی  . یا پێسە واچی تۆزوو خماری گرتەنارە هیچم نەمەنەبێ تا دیار بۆ. سەیەکێ ئادێ دیارە بێ . دیاربێ سەیەش  وەشەکەردێنە  . گردچێوش دیار بێ ، شۆقش جە شۆقۆ گڵۆپە  مسنۆعیەکەی فرەتەر دێچەمەو . ئەجێ ناسەنش تۆزوو خماروو ڕۆزگاری بنیشۆشەو وەنە  . چەنی تەقەتەقەکەی ماچۆ ئەژنەویە بێم  گۆڵ ورەشید (ت) نیانەرە !  سەرەم بەرز کەردەو بە چەمێ نەرمێ و مەسێ کە ئەجێ هێڵە چەرمێ  قازیەنێ و بە وشکەکەڵەکوو پەڕچینی قەدیمی پەڕچین کریەنێ ، دیانە دلێ چەمەکام . چەمەکێم   کە  پێسەوهانەکڵەی  جوێ گۆرێ و جوێ گولانێش چەنە جیە بی باوە  ، دەورشا پەڕ بێ جوێ گۆری وگولانی  .  ماتڵە بیە ، ماتڵێ بی هەم وێش هەم دیاکەیش هەم چەمەکێش وەراوەروو چەمەکامەو  ! تەکانێوەم واردە  ! بە وێم واتم ئی ژەنێ چی سنعوو ساڵەنە !  وەراوەرمەو هەر پا دیای شەو کە ماتڵە بێ سەروو سەندەڵیە پەلاستیکیەکێوە لاو گاوسندوقەکەیەنە  نیشتەرە .  واتم  تۆ ! هەرچیم کەرد نامەکێش ناماوە ویرم . بەڵام فرەو خەڵکی ئاوختە  خلێ شیکێش واچێ نێ . واتم خلێ ؟  هیچم نەژنی بەڵام  چەمەکاش کە ئەجێ هێڵێ  چەرمێ قازێنێ  دلێ پەڕچینی قەدیم یەنە ، بەردانێ و لوانی  !  کۆتانێ شۆنیش بە خیاڵ . چکۆ!چەنی !؟ ئێندە لوانە دمارە ئێندە لوانە دمارە تا یاوانە لاو یانەی شا کە ئاوختە وەراوەروو قاوەخانە بەرزەیەو بێ و دوودەریەکەش کەوە بێ . دوودەریە کەوەو وەراوەروو قاوەخانە بەرزەی ، پەی گرد کەسی ئەژناسیاو  دیاری بێ  . یانەشا ئەجێ سینما و زەمانە و شایەنە . وەختێو یانەنە ئێنێ ولوێنێ ئەجێ فیلموو زمانەو شایا . خەڵک تانا دوورەو تانا نزیکەو تەماشە و دوودەریە کەوەی کەرێنی و گۆش دینێ پەنەشا . باسشا کەرێنێ . هیچ یانێو پاسنە نە بێ .    ئادێچێ هیچ کەس لاشاوە مۆهێم نەبێ . زێندەگی وێشا کەرێنێ .خوەشا ئێ بە دەنیای و بە گرد کەسی .  بە کەسی ئیعتماد شا نەبێ و کەسی بە باکەڵاس نەزانێنێ . وێشا جە گرد کەسی باکەڵاس تەر زانێنێ . ئاوختە ئەداشا نزیکوو پەنجا و پەنج ساڵاش بێ . وەختێو چەنی کناچەکاش زیێرە  بە ئارایشیوی فرە وەشەو، کناچێ جەئەدە ، ئەدا جە کناچا زەریف تەرە و وەش پۆش تەرە و  وەش پەنەکەۆتەتەرە .  بە سەرپۆشیوی ناسک و گجی زرقوو برق دار . ئەجێ هینێ ئێگەیە نیەنێ .ئەجێ هینێ ئی دورەیە نیەنێ . خلێ ئاوەختە  گولانێ گردی بێ تازە یاوەبێ پەنە  . گردوو جوانا دورشەنە بێنێ ئەجێ شا ڕەحەت دەس شا گنو ، تا قەدوو وەختی چەنیش ویاراش . بەڵام ئادە پێسەو ولەسوورێ کە بە دڕیەکاش پەڕچین کەریۆ ، بە مۆحببەتوو ئەرزش پەیش قایل بیەی ، ئەرزش پەنەدایش ، یانەیاش (خانەوادەیش) پەڕچین کەردێ بێ . یانەشا و یانەیێ شا  دلێ دەگەنە دیارێ بێنێ . تا باسوو ویارای و وەشی و با کەڵاسی و وەشپۆشید (ت) کەردەبیە   خەڵک نامێ ئادیشا بەرێ .  هەر ڕوێوڤ بە جۆرێوو بە ڕەنگێو زیێنێرە .هەریاگێو وەش بیەو سارای بیە دەس گێرێنێ و بە دڵوو وێشا هۆر پڕێنێ . فرەو خەڵکی بەسووکوو جڵفوو دڵ تەڕوو  دڵ داری کەرشا زانێ . پیاکەشا تا مەنەبێ کە هەمیشە چەنی شا بێ بە ژەناخەو  بێ خیرەت نامێش بەرێنێ . ئادێ کەسی جە وێشا سەرتەر نەزانێنێ . بەدڵوو وێشا و پەی وێشا بێنێ . کەسی نەپەسەندنێ . جە کەسێ ڕوە نەکەرێنێ . یانەیێ شا ، گرد جە قسێ و کارا یەکتری ئاگادارێ بێنێ گۆرە تا گۆلانە  .  گولانێ گردی شا خلێ بێ . خلێ چن دووکانێ وارتەرەوو قاوەخانە بەرزەیەو  لاو گۆڵ ورەشیێویەنە یاوام پەنە بە چەمە نەرموو مەسەکاش ،  کە دەورشا ئەجێ بە خاکە سوورە ڕەقە ساو کریان ئانە ساف بێ و برقە دێوە ئارام  دیام پۆنە و ماتڵەبیە ، ماتڵێ بی چەمەکێ شەوو دیاکەیش   . بەردانی شا و لوانی  ! ماچۆ چکۆ وینووت ؟ ناسش بەوۆ سەروو وێم ،ناسش جوابش دەوە ، گاهەزیچ زاتم نەبی ، ئاخر قسەکەردەی چەنی ئادیشا لاو خەڵکیەو …. ! ؟ ماچۆ سەوای عەسر هەر چە ! تا سەوای عەسر ئێندەوسانیا سەعاتەکێ ، کەسەروو ئی شمارەکەیەو پڕۆوە سەروو ئەو شمارەکەی ، منیچ چی خیاڵەکەنە پڕێنە ئەو خیاڵەکە ، ئەو خیاڵەکەنە پڕێنە ئی خیاڵەکە . هەر چا شمارەکەش دانی سەوای عەسر. زەنگش دا ماچۆپارکە و شاعێرا جمعەی یانێ  سەوای عەسر  . واتم خاس بەڵام هەر چەم ما گنۆ یەکتری و تەمام . سەوای عەسر بێ دزیێ خەڵکیەنە وبەش کەس پەنەم نەزانو. ئاما نزیکمەو بە زەردەخوێوەوبە ترقەترەقوو قۆندرپاژنە بەرزەکاش کە چەنی تەپەتەپوو دڵیم پێسەو دەنگوو چەپڵا دوێ گۆرانی واچا ڕێک کوێنێ و رێک دەنگ شا ئێ  .  کەس نەبێ پەشتی مەو بەڵام ئەجێ گردکەس ئینا چا . ئەجێم گردکەس تەماشەما کەرو .

 واتم چەنی ئامای کەسی نەزانان ؟  زەردە خوێوش کەرد ماچۆ بەڵێ ! منێچ زەردە خوێوم کەرد یانێ شۆخی کەری . دڵوو وێچمەنە واتم قەسایم پەنە کەرو ، چەنێ کریو  ! واتم دەی واتەنت پەی کۆگەی ملوو؟ زەردە خوێوش کەردوو ، دیانەدلێ چەمەکام ، چەمەکێش سەروو چەمەکامەو ماتڵێش کەردێ  و ماچۆ ئەرێ پەی لاو تۆ ! پێسە برق گێرود(ت) . هێتر ئینێ زەرد کەردا . زاناش ڕەنگەم چەنە نەمەنە ماچۆ دەێ ئەگەر … با بلوەو . ناسش جوابش دەو . ماچۆ هەریانەیا ما  ڕاسشا وات ، واتشا ئادیچ پێسەنە گردوو ئی خەڵکیە و پێسەو ئی خەڵکیە مدیو ما پۆنە و ئەجوش  سووکەی سووکەنی یا … . پەشوکیانی بە تەرسیەو وێچم نەزانام چێشم وات  واتم نا نا . هەر بە نەرمێوە و کوچێو نازەو ماچۆ دەی پەی ئایندەی چەنیم بی ، چێش ئینا خیاڵتەنە پەیم ؟ خوفێ و تەرسێ  گرتەبێنێ نەزانێنێ چێش واچوو ، دڵمەنە واچینێ چامای  جوابوو خەڵکی چەنی دەوەوٶ. چامای  چەنی بزیەوەرە چەنی شا . چامای و هەزار چامای تەرێ … سەرم وستە بێرە  ئینیشا ئی دیموو ئەودیم کەرێنێ ، چی خیاڵەکەنە پڕێنە ئەو خیاڵەکە . واتم جارێو تۆ دەرس موانی و منیچ تازە ڕەنگەو کارمەندیم نیشتێنەو وەنە . پەی قوندرە پاژنە بەرزەکاش  دیێنێ کە برقەشا ئێ و ڕێکوو پێکوو نەرم نەرموو خاتوونانە فاڕیشاوە . دیار بێ  وێشەنەو وێش ، دیار بێ ناسەنش تۆزش بنیشۆشەو ەوەنە . نیمەو پارکەکێ لوەبێنمێ ڕانە . پەشتیم کەردێ بە شۆقەکەی ، سەیەکێم کۆتێبە چێروو پەیاش دیارە نەبێ ،  هیچم دیار نەبێ . سەیەکێ ئادێ دیارە بێ گرد چێوش دیار بێ . ئەجێ جە سەرە بەرزنەکەردەیمووخیاڵاتی بیەیم  فرە وەشش ناما . ماچۆ هەر زانێنێ گۆڵێ تەبێعیێ کەم پێدە با ! زڕەو خەبردارکەروو بەرەکەی بە لوایش بی تێکەڵوو زڕەو تەلەفوونەکەی ، لوانی پەی لاو تەلەفوونەکەی  کە سەروو گاوسنوقەکەیەوبێ  . گێڵانێ دلێ گاوسنوقەکەی و گێڵانی دلێ دفتەرە قدیم یەکام شمار تەلفوونەکەم ئێسەو . زەنگم دا ژەنێوێ  جوابش داوە  . ماچۆعفوە  ئا شمارە کە تۆ گرتەن پیوەندی و تەرش چەنیا .

فەهمی مورادی

ئەهلوو نوسودێ

22/11/96  

 

  • شانوٙ کۆمسای جە دەگا وەشەکیٛ هەجیجی ملوٙ ڕاوە

    شانوٙ کۆمسای جە دەگا وەشەکیٛ هەجیجی ملوٙ ڕاوە بە هامکاری ئەنجومەنو نمایشو پاوەی و یانەو دە…
  • نه‌باتیٛ

    نه‌باتیٛ ده‌نگوو پاڵایه‌کا وه‌ره‌تاوی خه‌میازێوه‌ش وست دلێ لچام.ئارام سه‌رنگا چڵکنه‌کێ چێر…
  • وەڵبەنڎ و دمابەنڎ  

    وەڵبەنڎ و دمابەنڎ Preposition  & postposition وەڵبەنڎ :  حرف جر : واتێوەنە  _ مورفیمێو…
  • شانوٙ کۆمسای جە دەگا وەشەکیٛ هەجیجی ملوٙ ڕاوە

    شانوٙ کۆمسای جە دەگا وەشەکیٛ هەجیجی ملوٙ ڕاوە بە هامکاری ئەنجومەنو نمایشو پاوەی و یانەو دە…
  • نه‌باتیٛ

    نه‌باتیٛ ده‌نگوو پاڵایه‌کا وه‌ره‌تاوی خه‌میازێوه‌ش وست دلێ لچام.ئارام سه‌رنگا چڵکنه‌کێ چێر…
  • وەڵبەنڎ و دمابەنڎ  

    وەڵبەنڎ و دمابەنڎ Preposition  & postposition وەڵبەنڎ :  حرف جر : واتێوەنە  _ مورفیمێو…
 hewraman
  • نه‌باتیٛ

    نه‌باتیٛ ده‌نگوو پاڵایه‌کا وه‌ره‌تاوی خه‌میازێوه‌ش وست دلێ لچام.ئارام سه‌رنگا چڵکنه‌کێ چێر…
  • وەرموو نەزانی

    وەرموو نەزانی   قەپ قەپش کەردە بێ، جواوو کڵاشپای نەدٚێوە. منیچ کولینەم گەرمە بێ. ئارۆ…
  • فەتە ملای ملۆ کۆڵبەری

    فەتە ملای ملۆ کۆڵبەری ئەوەڕۆ واتم بە تاتەیش:«ئانە چی شمەیچ چەنی فەتەی پێسە ئی گردٚوو خەڵکی…
Load More In ئەدەب و هونەر

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

شانوٙ کۆمسای جە دەگا وەشەکیٛ هەجیجی ملوٙ ڕاوە

شانوٙ کۆمسای جە دەگا وەشەکیٛ هەجیجی ملوٙ ڕاوە بە هامکاری ئەنجومەنو نمایشو پاوەی و یانەو دە…