یانە هەورامانی بشناسدیٛ هوٙنیار جەمال قادر پوور

هوٙنیار جەمال قادر پوور

173

بەشو هەورامانی بشناسدیٛ جە پەلیانەو  هەورامانی ملوٙنە خزمەت یوٙ تەر جە شاعرە ناسک خەیاڵو وەش کەیفەکا هەورامانی ، با جە دەموو  ویٛشەو بزانم چەنی باسو ویٛش مەکەروٙ ؟  فەرماودیٛ پیٛوەرە بوانمیٛشەو :
نامێم جەماڵ کوڕوو نەسرەدین کوڕوو قالەمرادٚی و ئەدٚام مریەمە کناچێ سۆفی شەمسەدینی، ساڵەو 1356ی کۆچی ڕۆجیاری ( 1977 )جە دەگا وەشەکێ زاوەری ( سەر بە ناوچەو هەورامانوو لهۆنی ) ئامانا دنیا و تەمەنم یەرێ ساڵێ بێ بە هۆو جەنگو ئێران و عێراقی ئاوارێ بیەیمێ و ڕوەما نیا شاروو پاوەی و تا ئیسەیچ ئەرەنیشتەو پاوەینا.
دیپلومم جە شاروو پاوەینە گێرت و ساڵێو جە زانکۆ کوردستانوو سنەی دەرسم وانا و بۆنەو بڕێو کێشاوە دەسم جە دەرس وانای کێشا، ساڵەو1379ی کۆچی ڕۆجیاری چەنی خاتوو ئامینێ (کناچێ حەمەی و خاتوو حەمیدەی) خەڵکوو دەگاو زاوەری بیەیمێ ژەن و شوو و دوێ کناچێ ئازیزێما ( شەکیبا و شیما ) هەنێ.

ساتێو زارۆڵە بێنێ تاتەم دیوانوو مامۆسا مەولەوی و مامۆسا سەیدی فرە وانێوە و فێروو وانای شێعرە هەورامیەکاش کەردانێ و هەر جە ئا ساتەوە دنیاو شێعر و ئەدەبیاتی ڕۆحم ئارام کەرێوە.

بڕێو نەزمێم نویستێنێ و ئەگەر کریۆ پەنەشا واچمێ شێعر فرەتەر جە قاڵبوو غەزەڵ و چوارینە و دوەبەیتی ( عەرووزی ) واتێنێم.

کێشەو کۆمەڵگای فرەتەر جە عەشق و دڵداری دلێ شێعرێمەنە وێش ئەرمانان و ئینەیچ بە واتەو ڕەفێقام یۆ جە عەیبە گەورەکاو دلێ شێعرەو منا ؛

خودٚا بۆرێوە با ئێشەو خەمێ ئی دڵیە بەرکەرمێ
دەسوو تۆ بۆ و دڵوو من بۆ، چەنیشا دەر‌بە‌دەر کەرمێ؟

شەلی پا دەی، کەڕی گۆشێ، بە کۆری دەی چەمێ خاسێ
بە شێت و گەوج و دێوانەی عەقڵ دەی با زەرەر کەرمێ

هەتیمی بێ ئەدٚا و تاتەی ، ئەدٚا و تاتەش بدەیمێشەو
تەڵاقیچ وەش نیا ئیتر تەڵاقی بێ ئەسەر کەرمێ

گەدٚایی کەی وەشا یا‌ڕەب، گەدٚا تەنیا خەمش نانا
ئەگەر شایی و گەدٚایی لابەری، شای بێ خه‌تەر کەرمێ

ژەنی ماچا کەما بەششا دوێشا یەک برا وازا
بەشەو واڵە و برای یۆ بۆ بە ویژدانم حەنەر کەرمێ

بە مەیلوو من کەری، حەیوان نەوریۆ گۆشتەکەش خاسا
جە تاڵی تاموو حەیوانی سەیادی باخەبەر کەرمێ

ئەگەر ئینەی بوانا داعش و شێخ و مەڵا و سۆفی
مدٚان فوتواو سه‌روو داریم ئەمان بەشکەم حەزەر کەرمێ

خودٚا تۆ دەی جەزاو خەیر و شەڕی ئادٚێ وەکێڵێ با
چەنی تۆ مامەڵەش هەن دڵ، عەلی یا خۆ عومەر کەرمێ

دڵم تەمیارە ئامانێ وجاروو تارەکاو وێما
کوشا ئی بەندە بێچارەی مەگەر شەققول‌قەمەر کەرمێ

ــــــــــــــــــــــــ

فرەو وەختا جە مامۆسا ئایینیەکا گلەیێم بیێنێ باسێ تازێشا نەبیێنێ پەی خەڵکی و بە چننەها شێوازێ جۆراوجۆرێ تەنیا باسوو دۆزەخ و بەهەشتی کەرانێ و کەمتەر باسێوەنە یۆترینشا قەبووڵا؛

سەرەم سڕ مەن ، سەراسێمەن ، نەزانام ڕاو حەقی کامەن
هەزاران دانە نریارە و نەزانام کامەشا دامەن

ڕەفێقێ یۆ بە یۆ ئامەی حەدیسەو ئەحمەدی وانا
مەگەر حەق وێش بزانۆ حەق جە ئێرانەن ئەگەر شامەن

عەلی واچێ مەشایێخ پایە‌بەرزێنێ نەواچی نا
شەریکم شێخ و سۆفی بۆ بەهەشتیچ ئاخرش ڕامەن

دەف و زێکر و تەلیلەم بۆ شەیاتینێ کەرا دوورێ
سەرەت بارە نە ڕاو تۆبەی ئەگەر مەیلت بە ئێحرامەن

نەقی واچێ نەلی هەینا ، چەنی دەروێشە بێ‌دینا
کەسێ هاوار کەرۆ یا غەوس سەرەش لایێق بە ئێعدامەن

ئەگەر ئەلقاعێدە و داعش بە حەق بشناسی تۆ ماچی
جەهاد و وێ‌کوشی و جەننەت چەنی حووری تەمەننامەن

بڕێ شێعە و بڕێ سوننی، بڕێ داعێش، بڕێ سۆفی
بڕێ زەردەشتیێ یا خۆ بڕێ دۆسانی خاخامەن

عەجایب بڕبڕانێوەن بە ڕاسی ڕا‌بڕانێوەن
دەسم دامانوو تۆ ساقی کە تەنیا چارەکەش جامەن

شەراب و مەی نەبۆ ئارۆ خەموو یاری کەرۆ پیرم
مەگەر جامت کەرۆ کارێ ، جە من دەس هەن جە تۆ دامەن

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

باسێو تەر سەروو شێعرام باسوو لەفزوو تەڵاقین و لەفزوو تەڵاقی یانەو فرە کەسیش وێران کەردەن، ئەوسا مەڵڵا و مامۆسا ئایینیەکێما فەرماوێنێ بە واتەی لەفزوو تەڵاقی نێکاح باتڵ بۆنە و کابرا مشیۆ جە ژەنێش جیا بۆوە و یا بە شێوازێوی تاڵ و ناشیرین ژەنەکێ پەی ماوێوی شوو کەرۆ بە کەسێو تەری و تەڵاق گێرۆ ئیجا واوەی بەیوە لاو شوەکەیش، بڕێو تەر جە مەڵڵایا پووڵ و پارە گێرێنێ و نێکاحوو کابرای تازە کەرێنێوە و بە حیلەشەرعی نازێنێ کابرا یانەوێران بۆ. منیچ پی بۆنەوە پەی ئەوەڵ‌جاری لەفزوو تەڵاقیم ئاوردەن دلێ شێعرێ هەورامیێ تا ئینەی سەلەمنوو بە واتەی لەفزوو تەڵاقی نێکاح باتڵ نمەبۆ و تەڵاقوو ژەن و پیای و باتڵ کەردەی ئی مامەڵە ئایینیەیە ئەوەجەش بە قەبووڵ کەردەی هەم ژەنێ و هەم پیای هەن هەر پاسە کە پەی نێکاحی مشیۆ هەردوە قەبووڵشا بۆ و بە داخەوە ئەوسا فرەو کناچا بە زۆروو تاتەیشا دریێنێ شوو بێ ئینەی پیاکەشا چەم پەنە کەوتە بۆ یان بە دڵشا بۆ ؛

ئەگەر دڵ وەش کەری بە خوا سەوابا
ئەگەر مەیلت نەدٚەی دڵما کەبابا

بەهەشت و دۆزەخم کەوتەن دەسوو تۆ
تەڵاقم کەوتە بۆ هەر دڵ حەسابا

دڵت ئەر وەش نەبۆ قەبر و قەڵا یۆن
بە دڵ دۆزەخ بەری و جەننەت دڵوو تۆن
ئەگەر کاخت بد٘انێ و دڵ نەبۆ وەش
تەڵاقم کەوتەبۆ ئا کاخە گڵکۆن

دڵ نەبۆ مەیلش بە وەسڵی وەسڵەکەت بێ‌حاسڵەن
(کوشنەرە و دێرەن) حەقەن، مەڵڵا بە ناحەق ماتڵەن

مارە بڕیەی ئەر بە زۆروو ئەسڵەحەی بۆ یا شەقێ
ئەی تەڵاقم کەوتە بۆ تا سەر نێکاحت باتڵەن

***********

نزیک بە دوێ هەزار بەیتێ شێعرێ کلاسیکێم هەنێ و شوکروو خودٚای دەسەڵاتم نەبیەن پێسەو کتێب و دیوانی چاپێشا کەروو و ئینە وەزعەو ژیوایما بۆ انشا‌اللّە تا من مەنەنا دەسەڵاتم نیا چاپێشا کەروو .

چەنی دۆس و ڕەفێقام گاڵتە و شۆخی فرەم هەن، ڕەفێقێوم باڵاش فرە بەرز بێ و دماو دە ساڵا یاوا لام و پەرساش ئینە چی باڵات نەکەردەن و هێشتا گەورە نەبیەنی؟ واتم نیمەو باڵایم زیادٚا پەیم چوون ئانە تۆ چا سەرە گێڵی پەیش عەقڵا و بە ناحەق چا سەرە گێڵی چوون من نیمەو ئیسەیم بێنێ یاوانێ عەقڵی .

یۆ جە ڕەفێقەکام وەڵێ ئانەی ژەنی بارۆ دڵش کناچێوێوە بێ و نەیاوا پەنەش، قسمەت پاسە بێ کەسووکارش بە ژەنەکێش واتەبێشا فڵان کناچێش گەرەکە بیێنە و چانەی مشۆ ئیسەیچ گەرەکەش بۆ.
شەوێوە ملانێ مێمانی و چاگە کتووپڕ نامێ کناچەکێ بریۆ و ئی هەڕبەسەرە هەر جۆرێو بیەن باسەکەی تێک مدٚۆ، دماو ماوێوی ژەنەکێش فرە پیس دلێ‌چەماش تێکش دان و ئێدٚ ملۆ لاو گۆشیشەنە پەرسۆ ئەرێ ژەنەکێ ئانە چێشتا؟ ژەنەکێ ماچۆ تۆ وەشتا نامێ فڵانیێ لوا گۆشتەرە و ئێدٚیچ کەتمان کەرۆ بەڵام ژەنەکێش ماچۆ زوانت کەتمان کەرۆ و چەمێت باسش کەرانێ و کەیفشانە، منیچ ئی شێعرێمە پی بۆنەوە نویستە ؛

دەردە وارۆ پەی چەما دەی چی چەمێ باست کەرا ؟!

بەر بەیا هیشتا کەما دەی چی چەمێ باست کەرا ؟!

نامەوەش نامێت مەواچوو بەش چەمێ شەرمم کەرا

گڕ گنۆ یانەو خەما دەی چی چەمێ باست کەرا

دەک گلاراوی گنۆ ئەو ئی چەما با نەسرەوا

دەمبەسم تەنیا دەما دەی چی چەمێ باست کەرا

یانە وێرانی چەمێ باسش کەرا ئەر دەم بەسوو

چەم بەسوو خاترجەما دەی چی چەمێ باست کەرا

شیشەکێ مەڕیۆ بە تەمتەم هەرچی هاوارێ کەروو

ئیسە باست تەمتەما دەی چی چەمێ باست کەرا

سەم وەروو خاسا جە ئانەی باسوو باڵاو تۆ کەروو

باسەکەو تۆ ئەر سەما دەی چی چەمێ باست کەرا

دڵ تەقا هووناوە مجیا چەم بەر ئاما چی چەما

یادەکەو تۆ مەڵهەما دەی چی چەمێ باست کەرا

یانەما بۆ یا نەبۆما یانە وێرانم کەرا

یانە بێ تۆ ماتەما دەی چی چەمێ باست کەرا

دمایین باسم سەروو کۆڵبەری کەردەی خەڵکوو وەڵاتیمانە و ئاواتم ئانەن کەس ئەوەجەش نەبۆ بە ئی هەرمانە پیسێ ؛

کۆڵەکەم قورسا بەڵام ئی چەرخە لارا ئەر نەلوو
دەردەداری وەش نیا دڵ دەردەدارا ئەر نەلوو
ئەر دەسم بۆ تاقەتم هەن دەس بەروو نانم وەروو
دەس نەبۆ وەڵڵا دەروونم بێ‌قەرارا ئەر نەلوو
ئەر خەموو نانی نەبۆ کێ حەز کەرۆ بارش بدٚا ؟
سفرە هاڵین و دڵم دەردش هەزارا ئەر نەلوو
بێخەمێ ماچا نەلی خاسا نەکوو کۆڵت بەرا
کەس نیا دەردەم وەرۆ ڕۆڵەم هەژارا ئەر نەلوو
من مزانوو سەد بەڵا حازر کەرا تا من بلوو
مامەڵەو نانی ئەجۆ نەوت و دولارا ئەر نەلوو
تاتەڕۆ کەردەی وەشا تا یانە هاڵی بۆ جە نان
تیکە نانوو یانەکەیما زەهرەمارا ئەر نەلوو
کۆڵبەری نانش حەراما مەر خودٚا ڕەحمێو کەرۆ
سا بە کێ واچوو خەزانم بێ وەهارا ئەر نەلوو

جەماڵ قادرپوور

 hewraman
  • ده‌گاو دزڵییٛ

    ده‌گاو دزڵییٛ / عادڵ محه‌مه‌دپوور (باسیٛوی کوٙتا سه‌روو دزڵییٛ)   بە پاو ئا بەڵگە تاریخییا…
  • سوفی حسین نارنجڵەیی

    سوفی حسین نارنجڵەیی حاجی حسێن حمەڕەحیم سوفی  ئەشناسیا بە سوفی حسین نارنجڵەیی ، خەڵکو دەگاو…
  • ب.م.شاروٙ

    پەلیانەو هەورامانی ملوٙ خزمەتوو هوٙنیاری هەست ناسکو هەورامانی ” ب.م .شاروٙ ” ی…
Load More In هەورامانی بشناسدیٛ

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

حاجی ئه‌وله‌ سه‌ن و کناچه‌کیٛش 

حاجی ئه‌وله‌ سه‌ن و کناچه‌کیٛش  حاجی لای سه‌رینو دیوەخانینە هه‌رێژنه‌ش نیابێ سه‌رو دوێ سه‌…