یانە ئەدەب و هونەر ویه‌رێو سه‌روو ڕه‌وتوو نه‌سر نویسه‌ی جه هه‌ورامانه‌نه

ویه‌رێو سه‌روو ڕه‌وتوو نه‌سر نویسه‌ی جه هه‌ورامانه‌نه

52

ویه‌رێو سه‌روو ڕه‌وتوو نه‌سر نویسه‌ی جه هه‌ورامانه‌نه
هومایون محه‌مه‌دنژاد

هه‌ورامان جه ئه‌ده‌بیات و شێعره‌نه نه‌ک ئیسه؛جه ویه‌رده‌یچ نامێش دیاره‌نه و پێسه‌و هه‌ساریوی جه ئاسمانوو کورده‌وارینه؛ ڕۆشن و دیارده‌و ویر و ژیرله‌یی خه‌ڵکه‌که‌یش بیه‌ن.ئه‌ده‌بیاتی داستانی و نه‌سر نویسه‌ی جه ویه‌رده‌نه به پاو به‌ڵگه‌و دلێ کتێبه‌کا و ڕۆنامه و مه‌جه‌له و گۆڤاره‌کا؛ نویسه‌ما بیه‌ن په‌ی نموونه‌ی :ئێمه‌ (به‌ سه‌نه‌د) نزیک به‌ 60 ساڵا چیه‌و وه‌ڵته‌ری نه‌سری هه‌ورامی و ڕێک و پێکما بیه‌ن. ئه‌ڵبه‌ته‌ موازۆ ئانه‌یچه‌ واچوو که‌ شکه‌ش نیه‌نه‌ چنه‌ که‌ وه‌ڵته‌ر چانه‌یچه‌ بیه‌نما، به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ جارێو سه‌نه‌دێوما نیا ده‌سه‌وه‌. به‌ڵام ئانه‌ که‌ من خزمه‌تتانه‌ عه‌رز که‌روو ئینه‌نه:

جه‌ ساڵه‌کاو 1338 کۆچی ڕۆجیاری تا 1340 جه‌ تارانه‌نه‌ حه‌فته‌نامێو چاپ بیه‌ن به‌ نامۆ “کوردستان”ی و چا حه‌فته‌نامه‌نه‌ لاپه‌ڕێوش به‌ نامۆ “به‌شی هه‌و‌رامی” بیه‌ن و چا لاپه‌ڕه‌نه‌ هه‌واڵه‌کێ ڕۆی به‌ زوانی هه‌ورامی نویسیه‌ینێ که‌ من چێگه‌نه‌ په‌لێو چا حه‌فته‌نامه‌یه‌ منیه‌وره.

‌موازۆ پانه‌یچه‌ ئیشاره‌ که‌روو که‌ جیا جه‌ ئا لاپه‌ڕه‌یه‌ که‌ نه‌سری هه‌ورامی بیه‌ن فره‌ته‌روو دلێگێروو حه‌فته‌نامه‌که‌ی شێعرێ هه‌رامیێنێ و باس سه‌روو شاعێره‌ هه‌ورامیه‌کان و دیوانوو فره‌و شاعێره‌کا (هه‌ر حه‌فتێو شێعرێوه‌) چاگه‌ چاپ کریان که‌ په‌ی نموونه‌ی متاڤۆ به‌ دیوانوو میرزا عه‌بدولقادر پاوه‌یی، دیوانوو مه‌ڵڵا په‌ریشانی، دیوانوو سه‌یدی و دیوانوو مه‌وله‌وی و …. و هه‌ر پاسه‌ داستانه‌ شێعرێ پێسه‌و “شیرین و فه‌رهاد” و … جه‌ هه‌ر شمارێوشه‌نه‌ به‌شێوشا چاپ کریان.( ده‌سوه‌شی په‌ی کاکه عه‌بدوڵڵا حه‌بیبی)
ئینه‌یچه‌ به‌شێو جه‌ په‌لوو نه‌سری هه‌ورامی که باسوو وه‌ڵاته‌کاو ئێران وپاکستانی که‌رۆ.

یۆته‌ر جه کتێبه‌کا که جه کوردسانوو عێراقینه وه‌ڵا بیه‌نه‌و ؛کتێبوو “نوورۆ به‌سه‌ری” نویسه‌و مامۆساو هانە دنی بیه‌ن که چاگه‌نه جه باره‌و باسێ دینیێ وکه‌سایه‌تیێ پێسه‌و پیرشالیاری هه‌ورامی و شێخ شه‌هابه‌دینی زاوه‌ری به وردی و ڕێک و پێک باس کریان. گۆڤاره‌کاو “هۆرامان”ی جه هه‌رمانه‌کاو کاکه نێعمان فایق و کاکه شوان مووسازاده جه شاروو سلێمانی و “ده‌لاقه” ئه‌نجۆمه‌نوو مامۆسابێسارانی و لاپه‌لوو نویسه‌کاوئه‌نجۆمه‌نوو ڕۆجیاری ومه‌جه‌له‌و ته‌مام هه‌ورامی “وانیار”ی جه لاو زانشتگاو کوردسانی جه شاروو سنه‌ی به ئه‌رکوو مه‌رحووم مامۆسا هه‌یاسی و مسیاره‌کاو زانشتگای..

ئه‌ده‌بیات تایبه‌ت شێعره نیه‌نه؛ئانه‌یچه واچمێ ئێمه جه نه‌سره‌نه که‌مته‌ر خه‌مێ بیێنمێ؛ئاواتم ئانه‌نه نه‌سریچنه هه‌نگام ولاقۆرێ عالێ هۆرگێرمێ هه‌رچن به ره‌یه‌و ئێمه ئی چن ساڵه به ئه‌ندازه‌و 50ساڵا هه‌رمانه کریه‌ینه ده‌سوو گردیشا ماچ که‌روو.
ڕه‌وتوو نه‌سر نویسه‌ی به مه‌رگوو مه‌رحووم محه‌مه‌دی مسته‌فازاده فره‌ته‌ر بی وجم وجووڵیوی فه‌رهه‌نگی و ئه‌ده‌بی هۆرخێزیا که بێ وێنه بێ..

هه‌رمانه‌و کتێبه‌کاو:مه‌رحووم محه‌مه‌دی مسته‌فازاده- مه‌رحووم باقی سه‌فاری-کوورش ئه‌مینی-هومایون محه‌مه‌دنژاد-ئۆمید حه‌بیبی-فه‌رشید شه‌ریفی-سوبحان ئه‌مینی-ڕه‌ئوف مه‌حموودپوور-نه‌شمیل مه‌حموودی-فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی و…. که به ئاوه‌ز یانه‌و کتێبوو هه‌ورامانیشا ڕازناوه و تاواناشا نه‌سری هه‌ورامی ئاویاری که‌را.
شازاده‌وه‌شڵه-قه‌ڵاوحه‌یوانا(کوورش ئه‌مینی)- زوانی هۆرامی ودنیای مودێڕن-نامه نویسته‌ی به زوانی هۆرامی-زوانۆ ژیوای (مه‌رحووم محه‌مه‌دی مسته‌فازاده)-زارا به هۆرامی-کێ په‌نیره‌کێش وڵاونانی-سیاوڵه ماساوی(سۆبحان ئه‌مینی)- سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری(هومایون محه‌مه‌دنژاد)-تارمایێ بۆگه‌نێ-داستانه‌و ده‌سکێشێوه-داستانه‌ی ناته‌مامه-هه‌ناسێوه تا یاوای(فه‌رشید شه‌ریفی)-هه‌ناسێو په‌ی پڕای (ئۆمید حه‌بیبی)-ماساوه سیاوڵێ(نه‌شمیل مه‌حموودی)-ئه‌فسانه‌ی هه‌ورامان(باقی سه‌فاری)-قه‌ڵاو کناچێ(ڕه‌ئوف مه‌حموودپوور)خه‌رمانو ڕازا-واته‌و زانایا(فه‌تحوڵڵا ڕزایی)و….)

به واته‌و کاکه”ئێبراهیم شه‌مس″ی:نویسه‌ره‌ گه‌وره‌کێما مه‌رحووم محه‌مه‌د مسته‌فازاده‌،مه‌رحووم باقی سه‌فاری،کوورشی ئه‌مینی،سبحان ئه‌مینی،‌ئۆمید حه‌بیبی ،فه‌ره‌شید شه‌ریفی،ڕه‌ئووف مه‌حموودپوور، هۆمایون محه‌مه‌دنژاد ئی ئازیزێ ماناشا دا به‌ نه‌سری هه‌ورامی و به‌ کتیبخانه‌و هه‌ورامانی.

  • وەڵبەنڎ و دمابەنڎ  

    وەڵبەنڎ و دمابەنڎ Preposition  & postposition وەڵبەنڎ :  حرف جر : واتێوەنە  _ مورفیمێو…
  • واچەنامەی هەورامی- ئێنگلیسی-فارسی

    “واچەنامەی هەورامی- ئێنگلیسی- فارسی” نویستەو موحەمەدشەریف یوسفی ڕوانەو بازارو …
  • حەیاتیٛ

    حەیاتیٛ تەقەلاوو ساڵێوێم جە غەریبیەنە پەی یۆسەی زایفێوێ دماش ئاما . ئەوەڵەو مشیۆم واچوو کە…
  • وەڵبەنڎ و دمابەنڎ  

    وەڵبەنڎ و دمابەنڎ Preposition  & postposition وەڵبەنڎ :  حرف جر : واتێوەنە  _ مورفیمێو…
  • واچەنامەی هەورامی- ئێنگلیسی-فارسی

    “واچەنامەی هەورامی- ئێنگلیسی- فارسی” نویستەو موحەمەدشەریف یوسفی ڕوانەو بازارو …
  • حەیاتیٛ

    حەیاتیٛ تەقەلاوو ساڵێوێم جە غەریبیەنە پەی یۆسەی زایفێوێ دماش ئاما . ئەوەڵەو مشیۆم واچوو کە…
 hewraman
  • وەرموو نەزانی

    وەرموو نەزانی   قەپ قەپش کەردە بێ، جواوو کڵاشپای نەدٚێوە. منیچ کولینەم گەرمە بێ. ئارۆ…
  • فەتە ملای ملۆ کۆڵبەری

    فەتە ملای ملۆ کۆڵبەری ئەوەڕۆ واتم بە تاتەیش:«ئانە چی شمەیچ چەنی فەتەی پێسە ئی گردٚوو خەڵکی…
  • مه‌حاكمه‌و به‌قوو قه‌فه‌سی

    مه‌حاكمه‌و به‌قوو قه‌فه‌سی حه‌ر پاسه‌ گردێما مزانمێ به‌قوو قه‌فه‌سی جه‌ لاو فره‌و كه‌ساوه …
Load More In ئەدەب و هونەر

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

وەڵبەنڎ و دمابەنڎ  

وەڵبەنڎ و دمابەنڎ Preposition  & postposition وەڵبەنڎ :  حرف جر : واتێوەنە  _ مورفیمێو…