یانە ویەردە و هەورامانی   تەلار سازی جە  هەورامانەنە

  تەلار سازی جە  هەورامانەنە

119

        تەلار سازی جە  هەورامانەنە

 

                                                                                    نویسيار: مهندس فه‌ریبورز موسازاده‌ (شوان)

 

تەلار سازی یا بیناسازی یوەن جە ویسگانە کە میلتەکەی بە بیەیش بان بە خاوەن و ساحیب و ژیار یا مەدەنیەتی ڕاستەقینەی. فرەو وڵاتا و جیهانی کە جە پردەو تەلار سازی پڕاینێوە و بییەنێ بە میلەتێوە نامدار و جە ویردەو ئا میلەتەیەنە ویسگێوە پرشنگدار مژماریو، فرێنێ ئا قەومو عەشیرەتێ کە هەرگیز خاوەن میعماری وێشان نەبیەنێ و پەی هەمیشەیچ جە ویردەنە ومیژووەنە نامێشان نمەیۆ چون بێ گۆمان قۆناغو یانە وەش کەردی چنی مەدەنیەتی پێوە پاسە لکاینێ کە پەی ئەژناسەو هەرکامیشان ئەوی تەرشان پەنەوازا (لازما) . تەلار سازی  یان بیناسازی هەر میلەتێوە پەی میلەتی تەری ڤاریۆ و جیاوازا و بە پاو کەرەسەکاو وەردەسیشا جیاوازیشان هەن. پەی نمونەی ژیارو ئەسینای چنی میسری یان چنی ڕومای جیاوازیشان هەن وە ئی جیاوازیە جە میعماریچشانەنە وێش نیشانە مڎونە.

میعماری یان تەلارسازی پێناسێ فریش پەی کریاینێ و جیاوازی فرێشان هەنێ بەڵام فرەتەرین و ئی ئەژناسا و شناسایشا گێڵووە پەی فەزای یان هاڵیگای پی مانای کە بەڕاوەبەری  فەزای چنی کەرسەکاو یانەوەشکەردەی ڕێک وزی کە هەم زانستو بیرکاری و هەندەسەیش بۆ هەم هونەروش چنە ڕچاو کریۆ. پی مانایە میعماری کردو کۆش کەرو پەی ئانەیە ئاوەزو ئانزانی پاسە وزو گەڕ کە جە تیکەڵ کەردەی ویرکاری یان ریازیات چنی هونەری فەزایوە خۆلقنو کە بەشەر بە ئاسودەی و ئۆقرەیی چنەش ژیووە بەڵام جە ساڵانانی تازەنە چێوێوە تەر زیا ڎ کریان سەرو ئی چێواوە ئا ڎیچ باسو میعماری پایداریا یان تەلاسازی کە سەرو بنەماو ژینگەیوە بنچینە کریو. دەی کە پاسە بۆ تاومێ واچمێ میعماری ئا چێوەن کە سەرو یەرە گۆشەێوە مدرو کە گۆشێوەش زانست و هەندهسەیا و گۆشێوەش هونەرا و گۆشەی یەرەمیچش ژینگەپارێزیا.

 

میعماری جە هۆرامانەنە :

تەلارسازی یان یانەوەش کەردەی هۆرامانی بە وەش حالێوە یون چا میعاریا کە بەڕاستی جە ئاستی جیهانیچەنە تاوی بە پرشنگداری باسش چەنە کەری و بە شانازیوە شان بە شان و یو چا میلەتەنامدارا مدرو و هیچ جۆرە کەم و کۆرێوە نارو پەی ئانەی بزانمێ تا چە ڕادێوە ئی کەلتورە بە توانا تاوانش شان بە شان و میلەتای تەری لاقۆرە نیۆ مەێمێ باسێوە کوڵو کورت سەرو جۆرو بیناسازی هۆرامانی کەرمێ.

هۆرچنیەی یاگێ شارو دەگاکان :

دیارەن وەختێ باسو میعماری کریو شۆم بزانمێ وەڵێ گرد چێوێوە پەنەوازا کە یاگێوە پێسە خاک و یان زەمینی هۆرچنیو کە ئا بیناسازیەشە چنە کریۆ. بە مانای تەری هۆرچنیەو دەس نیشان کەردی  یاگێ وەش کەردەو یانە کاو هۆرامانی کە چکونە مشیو ئی یانا وەش کەرانێ چون مەکریو گردیاگێوەنە یانە سازی کریۆ چون پەنەوازا یاگێ گۆنجاوە و شیاوە پەی ئی هەرمانێ تەرخان کریو تا تاوی میعماریوە خاس و ڕێکو پێک  دیزاین یان گڕاڵە کریا بنیەیرە و ئانزان دلێشەنە ئاسودە بۆ.

هۆرامانەنە ئی بابەتە فرە بە وردی و ژیرانە و ئاوزی هەندسیانە کریان. دیارا گرد زەمینیوە شیاو نیا یانێش چنە کریاوە و کریو یاگێ نیشینگەی.

دوێ چێوێ هەمیشە پەی هۆرچنیەیی یاگێ نیشتەجێ بیەیی ڕچاو کریان کە بە وردتەر باسش سەر کەرمێ

یوەم: جە نەرینو (ڕوانگە) وەرەتاو گرتەی یان یان داوینو یاگەکێ و جیهەتی جۆگرافیایش:

 

وەرچەم گرتەی دەگاکەو هۆرامانی پەی ئی وایەو ئێمە فرە یارمەتیدەرەن تەماشا کەرمێ سەدا نەو ڎو هەشتو دەگایاو شارا و هۆرامانی پاسە گڕاڵە مجیاینێ کە جە سەر دامەنەی وارینێ (جنوبی یان باشۆری) یان تەپەو هەردێوە هەنێ کە روشا کردەیبۆ بەشی جنوبی هەرگیز هۆرامیەکێ نامێنێ پەشتی کەرا ڕۆجیاری بەڵکو پەنجەرەکێشا (دۆ ڎەریەکێشا) گردو یانەکەشان  کریاینێ ڕۆ بە بەشی جنوبی تەپەکەی کە یانەکێش سەرو مەکریانێوە. بە پاو زانستی تازە و  سەردەمی ئا گڕاڵە کە کریو پەی شارو شاروچکە تازەکا مشیۆ بینایا کێ  ڕۆەشا کریۆ رۆ بە بەشی جنوبی یان وارنیشتی پی جۆرە پەنجەرەکێ هەمیشە ورشا گنۆ و بۆ بە هۆ ئانەیە جە تیشکو ڕۆجیاری بە خاستەرین جۆر کەڵک هۆر گیریۆ.

ئی جۆرە گڕاڵە بۆ بە هۆ چنن چێوێ

  1. یوەم ئانەن کە وەروە کە جە زمسانو هۆرامانی فرێنە جە کەمتەرین کات و ساتەنە تاویووە و کەمتەر وەروەش پۆوە مانووە .
  2. فرەتەرین کات جە ڕۆنە ڕۆجیار تیشکەکش سەرشو بۆ.
  3. جە تیشکە و وەری فرەتەر پەی سیستمی گەرمایی جە یانەکانە کەڵک هۆر گیریان بە هۆ ئانەی ڕووە و پەنجەرەکا کریان ڕۆ بە بەشی جنوبی کریاوە و گردو تیشکەکەکی هەم پەی ڕۆشنایی هەم پەی گرماو دلێ یانەکا بە کار بەیۆ … .

 

دوەم: land use یان بەکار ئاوەردەو زەمینی :

ئی بابەتە یون جە هەرمانە بە نرخ وپەڕ جە ئاوەزو خەڵکو هۆرامانی

زەمین جە هەورامانەنە فرە سەخت و لێژا و نمەتاوی پێسە وڵاتای دەور و بەریش کە دەشتەنە بە ئاسانی هەرمانەو بیناسازی و هەمان سات و کاتەنە کشتو کاڵ کریو چون هۆرامان پێسە ئا وڵاتا خاکش نیا و دەشتێ بەرینیش نیەنێ تا بێخەم  بەکارش بارینە بە مانای تەر کەمی خاکو هۆرامانی بە هۆ ئانەیە گرد کویسانەن و شاخ و داغ تۆزە یاگێوەیچ بۆکەمێ شیو نەبۆ و نیمچە دەشتەێوە بۆ پەی کشت و کاڵی بەکار مەی. و فرە حیفا کە جە بین بشۆ پەی هەرمانێ تەری بیژگە کشت و کاڵی بەکار بەی وەرو ئانەیە هۆرامیێکێ بە وردی ئا زەمینێ کە تا ڕادێوە دەردە وەرا پەی کشت و کاڵی بەهیچ لەونێ نمەکەراش بە بیناسازی چون پاسە واتمان خاکی زێرینو هۆرامانی فڕە کەما و مشو بە ئاوەزێوە موڕیرانە بەکار بەی.

هۆرامیەکێ پەی ئی بابەتەیە ئاماینێ یانەکێشا بەردێنێ یاگێوە کە کەمتەرین ئیستفادەش بۆ پەی کشت وکاڵی یان هەر نشیو پی مانایە سەرو یاگە شێو و بەرزەکاو کریانی کە فرینەش توەنیو تاش و رەقایا، بە رەحمەتێوە فرە کەمەرکێشا یان مەڕدێنێ یان بێخەنە بەرئاردێنێ تا تاوا یاگی یانە وەش کەردیش چەنە بەربارا.

ئی بەشە جە ویروکەو هۆرامیا پەی یاگێ نیشتەگایش فڕە بایەخش هەن جە چنن ڕۆێوە کە چنن لایەنێش باس کەرمێ:

یوەم: زەمین بە شێوێوە زانستی دابەش کریان و تاومێ پۆلین بەندی و زەمینی کریو کە فرەو یاگا هەرگیز پاسە ویریوەشا نەبیەن چا پۆلین بەندیەنە زەمینی دەرجە یەک و نەرم زەمینی دەرجە دو و زمینی دەرجە یەرێ و تا دمایی دابەش کریان ئا زەمینی کە درجە یەک و دوێ بیەنێ پەی کشت و کاڵ و باغدارای بەکار ئاماینێ و زمینێ کە درجە یەرێ و چوار بیەنێ پەی بیناسازی و یاگێ نیشتەبیەیی بەکار ئامان.

تا پا پۆلین بەندیەیه زەمینی خاس و نەرم کە بەستێنێ خاسش هەن پەی ڕەگ و درخت  و گیوای دابین کریو و ئا یاگێچە شیاوێ نیەنێ پەی ئا هەرمانا کریانێ بە یاگیو نیشتەگای هەم پاسە خاکەکە ڕێک بەکار مەی هەم یاگە سەختو ئسلۆپدارەکێ کە تەونی سەختەنە کریو بە یاگێ ژیوای پی هەرمانێ هەم ژیوا ئانزانی (مرۆڤەکان) ژیووە هەم یاگێ گژو گیواو درەختەکا ژیوایشا دابین کریو.

 

دوەم: جە ڕووە و ئابوری یان ئیقتسادیوە :

هەرپاسه ئیشارەت کریا زەمینایوە کە پەی کشت و کاڵ و باغداری گۆنجیاینێ کریاینێ پا چیوانە و تەماو خاکی بەنرخی لوان چیرو دەسەو کشاوەرزەکا و باغدارەکا و جە ڕوەو ئابوریوە کامیلەن کارایی زەمینەکا پەی بەرو بومی دلێوێ هۆرامانی بکار ئامان و تاوانشا تا ئاستێوە فرە خاس گەشە ب ڎانێ بە بەشی ئابوریشان بە پەرودە کەردەی بەرو و بومی کشت ۆ کالی و باغداری و گردو زەمینە خاسەکا کەرانێ یاگێ زیراعەو باغداری تا هیچ سانتیمێوە چا خاکەیە نەفەوتیو گردی کەرانێ بە پردیوە پەی بەرزکەریو ئاستی ئابوری.

یەرەم: زەمان و مەوداو وەرتاو گیرتەی فرەتەرین زەمانش پەنە مشۆ ویش بۆ بە هۆکارو سیستەمێوە گەرمایی خاسی جە زمسانە سەختو پەر جە وەروەکاو هۆرامانیەنە.

چوارەم: ئینسنجام و کۆ بیەو یانەکا لاو یویەنە هستی هەرەوەزی و هەم دلی دلیشانە قایمو قوڵ کەرو پی مانایە وەختیوە گرد چا یاگە سەختانە یانێ کەراوە پەنەوازشا گنۆ بە یۆترینی پەی هامکاری و ئی هامکاریە شۆربووە و جە کارای تەرو هەرمانای تەریچەنە و ڕوحی هەروەزی و موشاریکەی دلیشانە پتەو تەر کەرووە. و جە ڕوەی تەریوە بۆ بە پاڵنەرێوە پەی گلیرو بیەی و هەرمانێ فیکریو فارایوە ڕاو نەزەرەکاشا تا بە ئاوەزی فرەتەر و جمعی تەر نەزرێ ب ڎانێ و رایوە خاستەرە هۆربچنا پەی کۆسپو کێشەکاشا.

هۆرامیێکێ  پەی یاگێ نیشتەبییەیشا وردەکارییە فرێشا بەکار ئاوردێنێ جە دوێ ڕوێوە ئی وردە کاریێ هەنێ یوەم جە نەرینی (ڕوانگە)  ماکروسکۆپی یان ڕووە و گشتگیریوە و دیدگای گردیەوە دوەم جە ڕووەو میکروسکۆپیوە یان وردبینانەتتەری وچیو جە رووە وردیتەریوە.

جە بواری ماکوسکوپی ئا چێوێ سەرو باس کریایی ئاماینێ پێسە land use و کات و وەرتاو گێرتەی هەم جە لایەنەو سەوزاییوە هەر یانێوە درختێوەیچش وەرو یانەکەیشانەنە نیان و سەوزاییش دان دەگاو شارەکاو هۆرامانی.

جە بواری میکروسکۆپیوە کە مەلو باسو چنی وەش کەردەی یانە کان باسی فرە هۆر گیروە کە چی مەجالەنە کۆرتێوە باس کەرمێ.

معماری وەڵێ گردچیوی بەریوبەرایتی فەزایەن کە چنی بەکارش بارینە. بەکار ئاوەردەیش و چنی ڕێک وستەیش یوەن چا هەرمانە فرە ئەندازەییا کە ورد و فرە دەقیق هەرمانەش سەر کریایینە.

به‌ كورتی په‌ی وه‌ش كه‌رده‌ی یانه‌ی جه‌ هۆرامانه‌نه‌ پێسه‌ هه‌رمانه‌ كریاینه‌ كه‌ باسش كه‌رمی تاومێ واچمێ قۆناخێ وه‌ش كه‌ده‌ی  یه‌ك دانه‌ یانه‌ی جه‌ هۆرامانه‌نه‌ پی شێوازه‌نه‌ كه‌ باسش كه‌رمێ بییه‌ن

میعماری هۆرامانی دوێ شێوێش هه‌نێ كه‌ شێواۆی گشتگیرش پێسه‌نه‌ یویی به‌ڵام جه‌ كه‌سه‌كانه‌ جیا كریاوه‌ هه‌ر وه‌رو ئانه‌ی تاومێ واچمێ دوێ شێوێ ته‌لارسازی هه‌ن جه‌ به‌شه‌كاو هۆرامانیه‌نه‌ ، یوه‌م به‌كار ئارده‌ی هه‌ڕێ یان خاكی و سمه‌را به‌ تێكه‌ڵ ئه‌وی ته‌ر به‌ بێ به‌كار ئارده‌ی ئا چێوانه‌.

به‌ پاو ئی پره‌نسیبا ته‌لاسازی و هۆرامانی كریو دوێ به‌شێ  كه‌ پی جۆره‌ن هۆرامانی ته‌خت و هۆرامانه‌كێ ته‌ری

جه‌ هۆرامانی ته‌خته‌نه‌ هیج جۆره‌ كه‌رسیوه‌ بێژگه‌ ته‌وه‌نێ جه‌ دیواره‌كاشانه‌ به‌كار نمارا به‌ڵام هۆرامانو ژاوه‌ره‌و گاوره‌وو و لهۆن هه‌ره‌ تێكه‌ڵ چنی سمه‌را به‌ینو دیواریه‌نه‌ به‌كار مه‌ی به‌ مانی ته‌ر تاومێ واچمێ به‌ بییه‌و كه‌رسته‌ی بیناسازی هۆرامانه‌كێ به‌شه‌ جۆراجۆره‌كێش میعماری تایوه‌ت و ویشان هه‌ن.

هۆرامانی ته‌خت جه‌ بواری جوانكاری و ستاتیكای بیناسازی نا وه‌ڵێ گۆرد به‌شه‌كای ته‌ری و ته‌نیا جه‌ ته‌وه‌نی په‌ی وه‌ش كه‌ردی دیوارو یانه‌كاشان كه‌ڵك هۆر گیرانێ به‌ڵام جه‌ چێوای ته‌ریه‌نه‌ پێسه‌ وه‌ش كه‌رده‌و بیناكاشان هامبه‌شێنێ.

ئه‌گه‌ر چا فاكته‌ی گێڵمێوه‌ مابه‌قی وه‌ش كه‌رده‌كه‌ی پێسه‌ یویه‌ن. كه‌ پی شێوازه‌نه‌ به‌ كورتی و پختی:

یوه‌مه‌ین هرمانه‌ رێك پێسه‌  هه‌نده‌سه‌ی نوێ بنه‌ڕه‌ت و یانه‌یه‌ن ، هۆرامانه‌نه‌ به‌ پێچه‌وانه‌و یاگای ته‌ری و ده‌وروبه‌ریش هیچ یانێوه‌ نمه‌كریوه‌ مه‌گه‌ر بنه‌ڕه‌تش په‌ی بوڕیۆ. بنه‌ڕه‌ت یان ( Foundation) به‌ وه‌ش كه‌ردی چاڵێ یان كه‌نه‌ی زه‌مینی واچیو تا قولای زیاته‌ر جه‌ مه‌ترێوه‌ كه‌ دیوارو یانه‌كاش سه‌رو بنریۆ .

فره‌ وه‌خت ئی بنه‌ره‌ته‌ به‌ ئاهه‌ك و توه‌نی وه‌ش كریان په‌ی ئانه‌ی هه‌م پته‌و ته‌ر بۆ هه‌م ئاوی چه‌نه‌شه‌نه‌ نفوزه‌ نه‌كه‌رو و ئاوی چیرو ۆه‌مینی نه‌خرابنو دیواره‌كاش پانی  بنه‌ڕه‌تی جه‌ یه‌ك مه‌ترو تا یه‌ری مه‌ته‌ری وه‌خته‌جاریچ فره‌ته‌ر وه‌ش بییه‌ن.

به‌ پاو ئاوه‌زو ئۆستا بیناكان ئی پانی بنه‌ڕه‌تیه‌ واریان په‌ی وه‌ختانێ گه‌ره‌كشان بییه‌ن چنن نۆهیمێ زیاته‌رسه‌رشو وه‌ش كریو پانته‌ر وه‌ش كریان و ئه‌گه‌ر یه‌ك نۆهه‌م یان دوه‌نۆهه‌م بیایا كه‌ته‌ر پان كریان.

دمای ئانه‌یه‌ بنه‌ڕه‌ت وه‌ش كریا چنن روێ مدرانێ تا ئا بنه‌ره‌ته‌ یاگێوێشه‌نه‌ خاس بنیشو و جاگیر بۆ ئاهه‌كه‌یچ كزر بۆوه‌.

دماجار میان ده‌س كریو به‌ وه‌ش كه‌رده‌ی دیواری ، دیواره‌كێ چین چین سه‌رو یوی منیاشاره‌ و مشیو به‌نو هیچكامی نه‌گنو سه‌رو ئه‌وی ته‌ریشان تا نه‌بۆ هۆ وراو دیواره‌كه‌ی، هه‌ركام چا ته‌وه‌نا نامێ تایوه‌ته‌ وێشش هه‌نه‌ و په‌ی كاری تایوه‌تی به‌كار ملو په‌ی نمونه‌ی ته‌وه‌ن مۆره‌ جه‌ ئه‌وه‌لو منیریوره‌ هه‌ر دوه‌ لاو دیواری جه‌ ئی په‌رو و ئه‌وپه‌ڕو دیواره‌یه‌نه‌ منیاره‌ و به‌ نه‌ییه‌ و یان ته‌نافێوه‌ ئی دوه‌ ته‌ونه‌ رێك وزاشان تا دیواره‌كه‌ لار نه‌بۆ به‌ پاو ئا ته‌نافێ ته‌وه‌نی ته‌ری منیاره‌ تا یه‌ك چین كامیل كریو.

توه‌نه‌كێ مشیو یوه‌ یوه‌ تاشایاو ئاماده‌كریا په‌ی دیواره‌كا هه‌ر ته‌ونێوه‌ نمه‌كریو بنیه‌یش دلێ دیواری لانی كه‌م هه‌وڵ دریان چینیوه‌ ته‌ونی كه‌ منریان ئا ڕیزه‌ گرد قه‌باره‌ی یه‌كسانشان بۆ تا به‌رزی و نزمی نه‌گنو دلێ دیواره‌كه‌ی و یه‌ك ده‌س چینه‌كه‌ بلو په‌ڕ.

دلی ییواریه‌نه‌ جه‌ داریچ كه‌ڵك هۆرگیریان. به‌ چنن جۆرێ. پێسه‌ مه‌ڕۆڵه‌ و دیمه‌كی كه‌ هه‌ركام چانیشا جۆروه‌ تایوه‌ت منیریو دلێ دیواری و په‌ی هه‌رمانێ تایوه‌تی به‌كار ئامان. كه‌ هه‌ركامی باس كه‌رمێ وێش پێناسه‌ وێشش هه‌ن.

مه‌ڕۆڵه‌: پا جۆره‌ داره‌یه‌ وچیو كه‌ كه‌ به‌ شێوه‌ی مه‌خروتی یان بازنه‌یی منیوه‌ دلێ دیواری یانی یا ساقه‌ و درختی بریوه‌ به‌ درێژی تا مه‌ترێوه‌ یان كه‌مته‌ر كه‌ هه‌ردوه‌ لاوه‌ بریوه‌ به‌ مشار و شێوازی بازنه‌ی یان واچمی ئیستوانه‌یش هه‌ن به‌ جۆرێ گنو دلێ دیواره‌كی كه‌ لانی بازنه‌یش گنو ریزو چینه‌كا یانی وه‌ختی دیواره‌كی وینی جه‌ دورو به‌شه‌ كه‌ به‌ مشا رێك بڕیان گنو وه‌رچه‌م یان به‌شی خاریجی دیواره‌كه‌ی.

دیمه‌كی: پا جۆره‌ چۆییه‌ واچیو كه‌ جه‌ چوار لایوه‌ ته‌خت كریو و به‌ شێوازی مكعب مسته‌تیلی به‌ر مه‌ی و به‌ درێژی و ئاسویی گنو دلێ دیواری یان واچمێ به‌ ڕیزو ته‌وه‌نه‌كا به‌ دریژایی ریزه‌كه‌ی گنو لاشانشاوه‌.

دیمه‌كی تایوه‌تمه‌ندی وێشش هه‌نێ په‌ی دیواری بۆ به‌ هۆكارو ئانه‌یه‌ كه‌ پیسه‌ چفت وبه‌ست و دیواری هه‌رمانه‌ كه‌رو و نازو ئا دیواره‌  ورو. به‌ شێوازی هه‌ندسی تازه‌ میانێ جه‌ چێوانیوه‌ كه‌ڵك هۆر گیریو كه‌ ئه‌گه‌ر بۆمه‌له‌رزه‌ ئاما دیوارو بیناكێ نه‌رژانێ په‌ی ئینه‌یه‌ میان جه‌ موادیوه‌ كه‌ له‌رزشو له‌رای بومه‌له‌زه‌ی گیرو ئیستفاده‌ كریو تا ئا له‌رانه‌ گیرو دیواره‌كه‌ نه‌رژو ، جه‌ ژاپونه‌نه‌ سه‌رو ئه‌ساسو وه‌ش كه‌رده‌ی معبه‌دو GOJYU- NO- TOU   ئاماینێ هه‌وره‌بڕی(بۆرج) گه‌ورو تۆكیۆی به‌ نامێ Tokyo sky Tree وه‌ش كریان یانی جه‌ زانستی كونی تاوانشان جه‌ سه‌رده‌می تازه‌نه‌ كه‌ڵك هۆرگیرانێ. كت و مت و دقیقه‌ن هۆرامانیچه‌نه‌ دیمه‌كی ئا ڕۆڵه‌ش هه‌ن و تاوو پێسه‌ زه‌ربه‌ گیری جه‌ بۆمه‌له‌رزه‌نه‌ وه‌رو ئا له‌ره‌ و زه‌لزه‌له‌یه‌ گیرو هه‌م بۆ پێسه‌ قفلێو نازو ته‌ونه‌كی برژانێ.

هه‌م دیس جه‌ چوی و داری په‌ی بیناسازی كه‌ڵك هۆرگیریان پێسه‌ ته‌یمانێ دلێ یانه‌یه‌نه‌ په‌ی جیا كه‌رده‌ی هوده‌ و هیوانی جه‌ یوترینی تیمانه‌ بینیاینه‌ . پی شێوازه‌ كه‌ جه‌ تۆڵو هه‌ناری یان نه‌ره‌ی یان لدارای ته‌ری پێسه‌ چنگله‌ چنیان بینایشان و دماجار به‌ هه‌ڕیوه‌ كه‌ به‌ سمه‌ری تیكه‌ڵ كریاینه‌ پۆشیوره‌ و پێسه‌ گه‌چی ساف كریو و ئینه‌ بۆ هۆكاری ئاه‌نه‌یه‌ هه‌م مه‌ساحیوه‌ كه‌مته‌ر گیریوه‌ره‌ جیای دیواری ته‌ونه‌ی هه‌م كێشو بیناكێ كه‌م بۆ ، جه‌ لای ته‌ریچو گه‌رمته‌ره‌را تا دیواری ته‌وه‌نی.

هه‌ر پاسه‌یچ به‌رو په‌نجه‌ره‌كاشان جه‌ دارو درختو ناوچه‌كه‌و وێشان وه‌ش كه‌ردن كه‌ په‌ی سه‌ر په‌نجه‌ره‌ ی گه‌وره‌ی واچیان باهۆ و فره‌و په‌نجه‌ركاچ هه‌ر به‌ دار بییه‌نێ.

حه‌ماڵیچ به‌ ئا داره‌ گه‌وره‌یه‌ واچیان كه‌ فریو داره‌كا گنا سه‌رش وگنو سه‌رو كۆڵه‌كێ یانه‌كه‌ی.

دیواره‌ یانه‌كا هۆرامانی جه‌ 50 سانتیم پانیشا تا دوه‌ مه‌ترش چه‌نه‌ن، به‌ پاو جۆرو بیناكێ پانیش فاریۆ.

دمای ئینیشا كه‌ دیوار ته‌مامیا داره‌ ڕا واچیو ئاڎیچ ئا دارینێ گنانێ سه‌رو بانی و ئیلو ئه‌ولاشان گنو سه‌رو دیواره‌كی و سه‌رو داره‌كاو ته‌خته‌ منیاره‌ و به‌ بزماری ته‌خته‌ كا كوا به‌ش سه‌رو داره‌كاوه‌ دماجاریچ به‌ گه‌ڵا یان پلاستیك ته‌خته‌كا پۆشانه‌رو سه‌رشو خاك كراره‌ و به‌ بانتلیر خاس كواش تا فشوریوره‌ و قایم بۆ. داره‌كێ نزیكه‌و 30 سانتیمه‌تریشا جه‌ دیواره‌كه‌ی چه‌نه‌ به‌رمشو تا په‌نه‌ش پاسار وه‌ش كریو و جه‌ دزه‌وه‌نا یان زه‌وه‌نڎێ په‌ی پاسار وه‌ش كه‌ردی كه‌ڵ هۆرگیریو . پاساره‌كێ هه‌م 30 سانتیمه‌ترێ جه‌ دیواری فره‌ته‌ر ملا به‌ر هه‌م سه‌رو خاك و سه‌رو پاساره‌كا به‌ شیبی (ئسلۆپی)  45 ده‌ره‌جه‌ وه‌ش كریان تا وارانو وه‌رو جه‌ دیواره‌كه‌ی دور وزووه‌ پا شێوه‌ ئاوه‌وو واراناوێ نه‌گنو جه‌ دیوارو دیمه‌كو داره‌كه‌ی دماجاریچ به‌ پاساركۆ كه‌ جه‌داری وه‌ش كریان خاس پاساره‌كا كوانێ تا خاس تنو تۆڵێ بانێ و سه‌رو بانیچ به‌ بانتلیر تلیو.

جه‌ هۆرامانه‌ دمای ئانه‌ی یانیوه‌ وه‌ش كریو مشیو ته‌جاوه‌زش نه‌كه‌ردبۆ دلێ كوجیه‌ و كۆڵانی په‌ی ئانه‌یه‌ زانا ئایا ئامان دلێ كوجیه‌كێ یان نا میان بارو هۆڵاخێوه‌ گیرا وه‌رچه‌م كه‌ ئایا به‌ ئاسانی تاوو بلو یان كۆلانه‌كه‌ش وردی كریانو .

كۆڵانه‌كێ هۆرامانیچ تایوه‌ت مه‌ندی وێشان هه‌ن و به‌ پاو ژیری و وێشان وه‌ش كریاینێ هیچكام كۆڵانی بینیا(بن بست) نیا به‌لكو گرد یان كریانێ به‌ كۆڵانی ته‌ری یان ئاخرشا وه‌رو به‌ رای ته‌رێ وێش ئینه‌ جه‌ بواری سایكۆلوجیوه‌ نیشانێ وه‌رچه‌م واۆی و روانگه‌ی روشنبیرانه‌ و خه‌لكو هۆرامانیه‌ن.

 

 

سه‌رچه‌مێ:

1- کتاب مهندسی پی نوشته دکتر محمد علی روشن ضمیر استادیار دانشکده عمران دانشگاه صنعتی اصفهان

2- دکتر محمود گلابچی، آیدین جوانی دیزجی- فن شناسی معماری

– 3 The Architecture of the Italian Renaissance Jacob Burckhardt ISBN 0-8052-1082-2

-4 Civil Engineering Defined – Civil Engineering Definitions and History – smweng.com

 

ئی پەیجوریە جە کوٙنفرانسو هەورامان ئەشناسی هەڵەبجەی ساڵەو 20/4/2017 پیٛشکەش کریان

 

 

 hewraman
Load More In ویەردە و هەورامانی

داواچیٛو بنویسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابەتو دماتەری

ئەوە وانایەو ڕەخنەیی پەی چوار کتیٛبا عادل محمەد پووری لوا ڕاوە

مەراسێموو پەردەلادای و ئەوەوانایۆ ڕەخنەیی پەی چوار کتێباو کاک عادڵ موحەممەدپووری جە شاروو …